شفقنا افغانستان – هشت سال پیش در چنین روزی، دهها هزار نفر از هزارهها و شیعیان افغانستان در بزرگترین حرکت مدنی تاریخ این کشور موسوم به «جنبش روشنایی»، به خیابانهای کابل رفتند و فریاد «عدالت» سردادند؛ اما ساعاتی نگذشت که انفجار مرگباری فریادهای عدالت خواهی را خاموش کرد و دود سیاه آسمان و خون سرخ زمین کابل را فرا گرفت.
به گزارش شفقنا افغانستان، در این انفجار ۸۶ نفر از معترضان که اکثراً دانشجویان، جوانان تحصیل کرده و فعالان اجتماعی و فرهنگی هزاره بودند، کشته شدند و بیش از ۴۰۰ نفر دیگر زخمی شدند.
حمله بر معترضان جنبش روشنایی توسط سه مهاجم انتحاری انجام شد که یک نفر آنان خود را در میان معترضان منفجر کرد، حمله یک نفر ناقص بود و فرد سوم از سوی پولیس کشته شد.
ریاست عمومی امنیت ملی افغانستان در آن زمان اعلام کرد که مواد انفجاری به کار رفته در این حمله از نوع «RDX» است که تنها در اختیار دولتها قرار دارد.
مسئولیت این حمله را گروه تروریستی داعش به عهده گرفت، اما معترضان به این باور بودند که این حمله با هماهنگی عناصری از داخل دولت افغانستان، به ویژه از دفتر شورای امنیت ملی این کشور به رهبری محمد حنیف اتمر، طراحی و اجرا شده است.
«جنبش روشنایی چگونه شکل گرفت؟»
جنبش روشنایی افغانستان در اعتراض به تغییر مسیر انتقال خط برق ۵۰۰ کیلوولت ترکمنستان از ولایت شیعهنشین بامیان به سالنگ، شکل گرفت.
کابینه دولت افغانستان در جلسه ۱۱ ثور سال ۱۳۹۵ خود تغییر مسیر انتقال برق ۵۰۰ کیلوولت ترکمنستان به افغانستان را از بامیان به سالنگ تصویب کرد.
این تصمیم از سوی جامعه هزاره و شیعه افغانستان «تبعیضآمیز» دانسته شد و اعتراضات گسترده احزاب سیاسی، فعالان مدنی و گروههای اجتماعی را به همراه داشت.
با پافشاری دولت بر تصمیماش، اعتراضات به این تصمیم آهسته آهسته منسجمتر شد و «جنبش روشنایی» شکل گرفت.
این جنبش که از سوی جوانان و دانشگاهیان هزاره شکل گرفته بود، با حمایت رهبران احزاب سیاسی، نمایندگان شورای ملی افغانستان و مقامهای هزاره در حکومت این کشور مواجه شد و به جدیترین و بزرگترین حرکت و جنبش مدنی تاریخ افغانستان تبدیل شد.
جنبش روشنایی در شهر کابل، پایتخت افغانستان دوبار تظاهرات کرد. اولین تظاهرات در ۲۷ ثور که با حضور دهها هزار نفر برگزار شد، تا نزدیکی ارگ ریاست جمهوری افغانستان به صورت مسالمتآمیز پیشرفت و با درخواستهای مشخص از دولت افغانستان و جامعه جهانی پایان یافت.
تظاهراتهای گسترده دیگر در سایر ولایتهای افغانستان از جمله دایکندی، بامیان و شماری از کشورهای جهان نیز در حمایت از جنبش روشنایی و مطالبات آن برگزار شد.
دومین تظاهرات جنبش روشنایی در دوم اسد سال ۱۳۹۵ برگزار شد. معترضان به دلیل پافشاری دولت بر تصمیماش، اعلام تحصن نامحدود در میدان دهمزنگ کرده بودند.
اما حوالی ساعت ۲:۰۰ بعد از ظهر دوم اسد، زمانی که معترضان در حال برپایی خیمههای تحصن و آغاز بخش دوم از اعتراض خود بودند، هدف حمله مرگباری انتحاری قرار گرفت؛ حملهی که «سرکوب مستقیم» این جنبش و هزارههای افغانستان دانسته شد.
«پس از جنبش روشنایی»
عمده ترین خواست جنبش روشنایی، لغو تصمیم کابینه دولت افغانستان مبنی بر تغییر مسیر انتقال خط برق ۵۰۰ کیلوولت ترکمنستان، تأمین عدالت اجتماعی، انکشاف متوازن و پایان دادن به تبعیض سیستماتیک علیه هزارههای افغانستان بود.
اما اکنون که هشت سال از حمله مرگبار بر این جنبش میگذرد، مسیر آینده افغانستان با تسلط دوباره طالبان بیش از همیشه «تاریک» شده است و «بیعدالتی» در این کشور بیش از همیشه «بیداد» میکند.
در هشتمین سالروز شهادت شهدای جنبش روشنایی، شهروندان افغانستان به گسترده یاد قربانیان را گرامی میدارند و از حرکت آنان در برابر «ظلم»، «تبعیض» و «استبداد» ستایش میکنند و آن را الگوی برای نسلهای آینده این کشور میدانند.
شهروندان افغانستان در شبکههای اجتماعی در عین حال میگویند که سرکوب جنبش روشنایی و جوانانی که برای عدالت مبارزه میکردند، پیامدهای ویرانگری برای افغانستان داشت و باعث شد که زمینه برای تأمین عدالت اجتماعی و حقوق شهروندی در این کشور و ظهور جنبشهای مدنی قدرتمند، برای همیشه از بین برود.
آنان با اشاره به سیاستهای «تبعیضآمیز»، «افراطگرایانه» و «قومگرایانه» طالبان، میگویند که این سیاستها زمینهی دولت – ملت شدن، تأمین عدالت اجتماعی، برابری و حقوق شهروندی در افغانستان را کاملا از بین میبرد و فاصلهها میان شهروندان و اقوام مختلف را بیشتر میکند.
کاربران شبکههای اجتماعی در افغانستان میگویند که اگر جنبش روشنایی سرکوب نمیشد و دولت رویکرد شهروند محور اختیار و به مطالبات شهروندان گوش میسپرد، نظام جمهوری به صورت قطعی سقوط نمیکرد و این کشور امروز گرفتار طالبان نبود.
