شفقنا افغانستان – از زمان تسلط دوباره طالبان بر افغانستان، میزان ابتلای افراد به بیماریهای روانی در افغانستان افزایش چشمگیر داشته و پیامدهای ویرانگری چون افزایش میزان خودکشی دختران و مردان جوان را به همراه داشته است.
به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان، گزارشهای سازمان ملل متحد نشان میدهد که میزان ابتلای افراد به این بیماریها رو به افزایش است و هر فصل و هر سال شمار بیماران بیشتر میشود.
کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان که از شماری مراکز ارائه خدمات روانی در سراسر افغانستان حمایت میکند، گزارش داده است که از اول سال جاری میلادی تا اکنون میزان ابتلای افراد به بیماریهای روانی در افغانستان بین ۴۰ تا ۵۰ درصد افزایش یافته است.
در گزارش برنامه پاسخگویی بشردوستانه افغانستان در سال ۲۰۲۴ نیز آمده است که «پریشانی روانی» بیش از نیمی از جمعیت افغانستان را تحت تأثیر قرار داده است.
بر اساس این گزارش از هر پنج شهروند افغانستان یک نفر آنان از مشکلات شدید روانی رنج میبرند.
بیماریهای روانی به ویژه در میان زنان و دختران افغانستان افزایش یافته است و تقریباً تبدیل به یک بحران شده است.
استرس، اضطراب و افسردگی از شایعترین بیماریهای روانی در حال حاضر در افغانستان و بسیاری از مردم با چنین مشکلاتی دستوپنجه نرم میکنند.
اما چرا بیماریهای روانی در افغانستان افزایش یافت و چرا بیشتر زنان و دختران جوان به این بیماریها مبتلا شدهاند؟
«عوامل افزایش بیماریهای روانی»
فرزانه امینی که مشغول ارائه مشاورههای روانی فردی و گروهی به زنان افغانستان است، میگوید که افزایش بیماریهای روانی در افغانستان عوامل متعدد دارد.
او میگوید که وضع محدودیتها گسترده بر زندگی اجتماعی شهروندان از سوی طالبان به ویژه زنان و دختران، افزایش میزان خشونت خانوادگی و بدترشدن کلی وضعیت اقتصادی مردم افغانستان، از عوامل اصلی افزایش میزان ابتلای افراد به بیماریهای روانی است.
کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان اما قوانین طالبان را نیز به عنوان یکی از عوامل افزایش بیماریهای روانی به ویژه در میان زنان دانسته است.
در گزارش این نهاد آمده است که پس از اعلام انفاذ متنی موسوم به «قانون امر به معروف و نهی از منکر» از سوی طالبان، فشارهای روانی در بین زنان افغانستان افزایش یافته است.
کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان گفته است که پس اعلام انفاذ این قانون، بسیاری از زنان «احساس ناامیدی، افسردگی و عصانیت میکنند.»
سازمان جهانی صحت، یونیسف و سایر نهادهای بینالمللی نیز سیاستهای طالبان را از عوامل اصلی افزایش بیماریهای روانی در افغانستان دانستهاند و گفتهاند که این قوانین بر زنان و دختران افغانستان تأثیرات ویرانگر داشته است.
رینا امیری، نماینده ویژه امریکا در امور زنان و حقوقبشر برای افغانستان نیز گفته است که سیاستهای طالبان باعث «بحران سلامت روان» در افغانستان شده و این بحران به ویژه زنان و دختران را گرفتار کرده است.
وقوع بلایای طبیعی چون زمینلرزههای ویرانگر هرات، سالهای مرگبار بهار امسال در شمال شرق و مرکز افغانستان و اخراج اجباری و گسترده مهاجران از ایران و پاکستان از عوامل دیگر افزایش بیماریهای روانی در افغانستان گفته شده است.
«دسترسی به خدمات سلامت روان چگونه است؟»
همزمان با افزایش بیماریهای روانی در افغانستان، دسترسی به خدمات سلامت روان از جمله مشاوره روانی، کاهش چشمگیر یافته است.
کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان گفته است که یک برنامه سه ساله برای ارائه خدمات سلامت روان به مردم افغانستان تدوین کرده و در سال جاری میلادی نیز ۳۵ هزار نفر از این خدمات بهره بردهاند.
این نهاد اما گفته است که نیازها بسیار بیشتر از خدمات موجود است و این نیازها به ویژه در میان زنان که تحت فشارهای غیرقابل تحملی قرار دارند، بیشتر است.
مسدود شدن مراکز صحی در بخشهای مختلف افغانستان به دلیل کمبود بودجه بشردوستانه و قطع حمایت نهادهای بینالمللی نیز باعث شده است که دسترسی مردم به خدمات سلامت روان کاهش یابد.
محدودیتهای طالبان بر سفر زنان نیز باعث شده است که دسترسی زنان به خدمات سلامت روان کاهش یابد؛ زیرا زنانی که سرپرست خانوارها هستند و محرم مرد همراه ندارند، نمیتوانند از روستاها به مراکز شهرها برای دریافت خدمات سلامت روان سفر کنند.
کاهش محدودیتها بر زندگی شهروندان، به ویژه زنان و دختران، بهبود وضعیت زندگی و معیشتی مردم، افزایش میزان دسترسی افراد به خدمات سلامت روان و درمانهای لازم، گسترش چنین خدمات به روستاها و مناطق دور دست افغانستان، مبارزه با خشونت خانوادگی در افغانستان و افزایش آگاهی در مورد بیماریهای روانی و شکستن تابوی مراجعه به روان درمانگر و روان پزشک، از راههای پیشگیری و مقابله با بیماریهای روانی و گسترش بحران سلامت روان دانسته میشود.
