شفقنا افغانستان – طالبان از زمان تسلط دوباره بر افغانستان، محدودیتهای گسترده بر زندگی و فعالیتهای اجتماعی شهروندان این کشور وضع کردهاند، اما تازهترین گزارشهای تحقیقی نشان میدهد که این محدودیتها به صورت تبعیضآمیز اجرا میشوند و از آن به عنوان ابزار سرکوب کار گرفته میشود.
به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان، به تازگی نهاد تحقیقاتی «فراگیر»، مستقر در کانادا، گزارش تحقیقی خود در مورد اجرای متن موسوم به «قانون امر به معروف و نهی از منکر» طالبان را منتشر کرده است و از پیامدهای آن بر زندگی شهروندان و اجرای دوگانه آن، پرده برداشته است.
در این تحقیق که به تازگی منتشر شده، آمده است که طالبان از قانون امر به معروف و نهی از منکر خود برای «هدف قراردادن ناعادلانه»ی اقلیتهای قومی استفاده میکنند.
بر اساس این تحقیق، اجرای این قانون در مناطقی که اقلیتهای قومی بیشتری ساکن هستند، شدیدتر است.
بر اساس این تحقیق، زنانی که دارای «هویتهای چندگانهی به حاشیه راندهشده» هستند، همانند زنان شیعه و هزاره، در معرض آسیبپذیری بیشتری در راستای اجرای این قانون قرار دارند.
در این تحقیق همچنین آمده است که زنان جوان بیشتر از زنان مسن از سوی محتسبان طالبان هدف قرار میگیرند و خانوادههای که سرپرست آنان زنان هستند، در معرض بیشترین آسیب هستند؛ زیرا این زنان نه میتوانند کار کنند و نه از خانه خارج شوند.
نهاد فراگیر گفته است که این تحقیق به صورت «کیفی» و بر اساس مصاحبههای فردی و گفتوگوهای گروهی با بیش از ۲۰۰ زن در بیست ولایت افغانستان، از جمله شماری از ولایتهای شیعهنشین افغانستان، انجام شده است.
دادههای این گزارش بین نوامبر سال ۲۰۲۴ و جنوری سال ۲۰۲۵ میلادی جمعآوری شده است و در رابطه با آن بیش از ده گفتوگوی فنی با اعضای جامعه مدنی، فعالان حقوق زنان، کارشناسان امنیتی، حقوقدانان، روزنامهنگاران و دانشگاهیان در خارج و داخل افغانستان، انجام شده است.
«افزایش نظارت بر زندگی شهروندان»
در تحقیق نهاد فراگیر آمده است که پس از تصویب قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان، نظارت در سطح جامعه افزایش یافته است و تعداد بیشتری از محستبان طالبان در خیابانها حضور دارند و زنان را مورد «آزار و اذیت» قرار میدهند.
مطابق این تحقیق شرکتکنندگان گزارشدادهاند که شاهد دستگیری، لتوکوب در ملاءعام و تعرض به زنان به دلیل تخلفات از جمله «پوشیدن حجاب نازک، استفاده نکردن از ماسک یا سفر به تنهایی» بودهاند.
نویسندگان این تحقیق گفتهاند که آزار مداوم از جانب محستبان طالبان ترس عمیقی را در دل زنان و خانوادههایشان ایجاد کرده و آزادی محدود آنها را کاهش داده و آنها را در خانه حبس کرده است.
آنان افزودهاند که قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان همچنین خانوادهها و جوامع را تشویق کرده است که به عنوان مجریان این قانون عمل کنند.
بهگفتهی آنان زنان از این میترسند که توسط همسایگان به طالبان گزارش شوند و این وضعیت موجب افزایش بیاعتمادی در جامعه و فروپاشی بافت اجتماعی شده و حس انزوای بیشتری را در زنان به وجود آورده است.
پیش از رزا اوتنبایوا، فرستاده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد در افغانستان نیز به شورای امنیت سازمان ملل متحد گفت که نظارت و مداخله طالبان در زندگی خصوصی شهروندان افغانستان افزایش یافته است.
خانم اوتنبایوا گفت که هرروز تعداد فرایندهی شهروندان افغانستان به یوناما مراجعه و از مداخله طالبان در زندگی خصوصی شان، شکایت میکنند.
«پیامدها بر سلامت روان شهروندان»
در تحقیق نهاد فراگیر آمده است که قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان تأثیرشدید بر سلامت روان زنان، کودکان و مردان افغانستان گذاشته است.
مطابق این تحقیق، زنانی که از تحصیل و کار بازماندهاند و بهدلیل محدودیتهای طالبان مجبور به ماندن در خانه هستند، گفتهاند که از افسردگی، اضطراب و استرس رنج میبرند.
در این تحقیق آمده است که محدودیتهای وضعشده در قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان بر فعالیتهای سادهای مانند «آواز خواندن، صحبت کردن با صدای بلند در تلفن در مکانهای عمومی، گوش دادن به موسیقی، تماشای فیلم، رقصیدن یا جشن گرفتن مناسبتهای مانند نوروز، تأثیرات منفی بر سلامت روان زنان و کودکان گذاشته است.»
نویسندگان این تحقیق گفتهاند که مردان نیز گزارش دادهاند که به دلیل مشکلات مالی و محدودیتهای اعمالشده از سوی طالبان، دچار استرس و افسردگی شدهاند.
آنان افزودهاند که یافتههایشان نشان میدهد که طالبان مردان را در صورتیکه زنان خانوادهشان متهم به نقض قوانین این گروه شوند، مجازات میکنند و این امر بهطور منفی بر سلامت روان مردان تأثیر گذاشته و باعث افزایش نظارت و کنترل بر زنان و محدودشدن آنها در درون خانه شده است.
بر اساس تحقیق حمایتهای مربوط به سلامت روان در افغانستان محدود و برای اکثر افراد غیرقابل دسترس است و بیاعتمادی و ترس از نظارت طالبان نیز باعث شده است که زنان آسیبپذیر از مراجعه به کلینیکها یا صحبت آزادانه با درمانگران و مشاوران خودداری کنند.
پیش از این بخش زنان سازمان ملل متحد نیز گزارش داده بود که محدودیتهای طالبان تأثیرات گسترده بر سلامت روان زنان افغانستان برجای گذاشته است و باعث شده است که بسیاری از زنان دچار بیماریهای روانی چون استرس، اضطراب و افسردگی شوند.
هبتالله آخندزاده، رهبر طالبان در ماه اسد سال جاری خورشیدی قانون امر به معروف و نهی از منکر را توشیح و نافذ اعلام کرد.
در این قانون پوشاندن تمام بدن زنان لازمی و صدای زنان جزء «عورت» دانسته و شنیدهشدن آن در بیرون از خانه منع شده است.
در این قانون همچنین محدودیتهای گسترده زندگی خصوصی مردان وضع شده است.
