شفقنا افغانستان – امروز در افغانستان «روز ملی خبرنگار» است، اما خبرنگاران در این کشور با افزایش موارد نقض حقوق و آزادیهای خود و همچنین سرکوب و تهدید مواجه هستند.
به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان، مرکز خبرنگاران افغانستان در گزارش سالانه خود که به مناسبت روز ملی خبرنگار منتشر کرده، از افزایش موارد نقض حقوق و آزادیهای خبرنگاران و رسانهها از سوی طالبان خبر داده است.
در گزارش مرکز خبرنگاران افغانستان آمده است که موارد نقض حقوق و آزادیهای خبرنگاران و رسانههای افغانستان امسال ۲۴ درصد نسبت به سال پیش افزایش یافته است.
مرکز خبرنگاران افغانستان گفته است که در سال ۱۴۰۳ خورشیدی ۱۷۲ رویداد نقض حقوق رسانهها و خبرنگاران را ثبت کرده که شامل ۱۲۲ مورد تهدید و دستکم ۵۰ مورد بازداشت خبرنگاران و کارمندان رسانهها میشود.
این مرکز افزوده است که از مجموع رویدادهای تهدید ثبتشده در سال ۱۴۰۳، دستکم ۲۲ رویداد ممنوع شدن فعالیت و یا بستهشدن رسانهها بوده است که از آن جمله ۱۵ رسانه تا اکنون اجازه بازگشایی پیدا نکرده و یا کارش همچنان متوقف است.
در گزارش مرکز خبرنگاران افغانستان آمده است که از جمله خبرنگاران بازداشت شده، ۱۰ نفر همچنان در زندان بسر میبرند و چهار نفر آنان به حبس دو تا سه سال محکوم شدهاند.
«اعمال محدودیتهای تازه»
مرکز خبرنگاران افغانستان در گزارش سالانه خود، از اعمال محدودیتهای تازه از سوی طالبان بر رسانهها و خبرنگاران در سال ۱۴۰۳ خورشیدی نیز خبر داده است.
این مرکز گفته است که با اجراییشدن قانون امر به معروف و نهی از منکر طالبان، به محستبان این گروه اختیارت وسیعی داده شد و آنان ضمن نظارت بر کارکرد رسانهها، هرگاه بخواهند مستقیم و یا با همراهی اداره استخبارات طالبان، علیه رسانهها و خبرنگاران اقدام میکنند.
این مرکز گفته است در سال جاری و با ممنوعشدن نشر تصویر زندهجان از سوی طالبان، روند سرکوب آزادی رسانهها وارد مرحلهی تازه و پیچیدهای شد.
بر اساس گزارش این مرکز، در سال جاری خورشیدی طالبان دستکم پنچ دستورالعمل تازه به رسانهها ابلاغ کردند که شامل تلاش برای اجرای ممنوعیت نشر تصاویر زندهجان از طریق رسانهها و اجرای رسمی آن در دستکم شش ولایت، ممنوعیت پخش زنده برنامهها و یا میزگردهای سیاسی و اقتصادی، ممنوعیت تهیه و نشر برنامههای چالشی و یا انتقادی پیرامون قوانین و پالیسیهای طالبان، ممنوع بودن دعوت از مهمانهای برنامههای رسانهها که از سوی مقامهای طالبان تائید نشدهاند، و الزام رسانهها به استفاده از کلمههای «شهید» و «شهادت» در بازتاب رویدادهای مرتبط با کشته شدن مقامهای طالبان میشود.
بر اساس گزارش مرکز خبرنگاران افغانستان، خبرنگارانی که این دستورات را نادیده گرفتهاند، با اقدامات تنبیهی از جمله منع فعالیت موقت یا دائمی مواجه شدهاند.
«سالی بدون کشتار خبرنگاران»
بر اساس گزارش مرکز خبرنگاران افغانستان پس از بیش از دو دهه خشونت و حملات هدفمند علیه خبرنگاران و رسانههای افغانستان، در سال ۱۴۰۳ خورشیدی هیچ حملهی مسلحانه و تروریستی هدفمند علیه خبرنگاران و رسانههای افغانستان ثبت نشده است.
با این حال نیروهای طالبان در سال ۱۴۰۳ خورشیدی بارها به دفاتر رسانهها یورش بردند و خبرنگاران و کارمندان آنان را بازداشت کردند.
بهعنوان نمونه، نیروهای استخبارات طالبان در سال جاری خورشیدی بر دفاتر تلویزیون آرزو و رادیوهای بیگم و جوانان در کابل هجوم بردند و شماری از کارمندان آنان را بازداشت کردند.
طالبان همچنین در جریان سال جاری بارها خبرنگاران را به صورت هدفمند از خیابانهای کابل بازداشت و زندانی کردند.
بهعنوان نمونه، این گروه مهدی انصاری، خبرنگار شیعه و هزاره را از خیابانی در غرب کابل بازداشت و سپس به زندان محکوم کردند.
آقای انصاری در حال حاضر در زندان پلچرخی کابل بسر میبرد و دوره زندانی که از سوی طالبان بر او تحمیل شده است را سپری میکند.
طالبان در موارد دیگر نیز خبرنگاران را بازداشت و سپس آنان را با ضبط اعتراف اجباری، آزاد کردند.
این گروه همچنین فشار بر رسانهها را افزایش دادند و به رسانههای مسدود شده، پس از امضای تعهدنامه و گذاشتن تضمین، اجازه فعالیت دوباره دادند.
با توجه به این موارد، هرچند در سال جاری خورشیدی موردی از قتل و کشتار خبرنگاران ثبت نشده است، اما بسیاری از خبرنگاران در زندانهای طالبان شکنجههای وحشتناک را تجربه کردهاند.
