شفقنا افغانستان – زلمی خلیلزاد، نماینده ویژه پیشین آمریکا در امور افغانستان، در دوونیم دهه اخیر از چهرههای تأثیرگذار در سیاست و سرنوشت سیاسی افغانستان بوده است، اما کارنامه او همواره با انتقادات و پرسشهای جدی مواجه بوده است.
به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان، آقای خلیلزاد در تازهترین مورد، از احتمال اعزام نیروهای داعش به افغانستان از سوی پاکستان در میان مهاجران اخراجی، ابراز نگرانی کرده است.
آقای خلیلزاد در ایکس نوشته است که «افراد آگاه به من میگویند که نگران این هستند که پاکستان از اخراج مهاجران افغان بهعنوان پوششی برای فرستادن تروریستهای داعش به افغانستان استفاده کند.»
نماینده ویژه پیشین آمریکا برای افغانستان در ادامه گفته است که «من در این نگرانی شریک هستم.»
این اظهارنظر آقای خلیلزاد، واکنشهای موافق و مخالف گسترده را در میان کاربران شبکههای اجتماعی افغانستان در پی داشته است.
در این گزارش به شماری از واکنشها به این اظهار نظر آقای خلیلزاد و رویکرد سیاسی او در مسائل افغانستان نگاهی انداخته شده است.
«بازتاب روایت طالبان از زبان دیپلمات آمریکا»
کاربران شبکههای اجتماعی در افغانستان ابراز نگرانی زلمی خلیلزاد نسبت به احتمال اعزام داعش به افغانستان تحت پوشش مهاجر و پناهجو را عمدتا «بازتاب روایت طالبان» دانسته است.
طالبان ادعا میکنند که داعش را در افغانستان سرکوب کردهاند و این گروه پس از سرکوب در افغانستان، پایگاههای نظامی و مراکز آموزشی خود را به پاکستان منتقل کرده است.
طالبان همچنین مدعی شدهاند که داعش حملات خود در افغانستان را در پاکستان طراحی میکنند و شماری از اعضای داعش را هنگام فرار به پاکستان بازداشت کردهاند.
طالبان چنین روایتی را پس از ادعای گسترده مقامهای پاکستان مبنی بر حضور رهبران و اعضای تیتیپی در افغانستان و استفاده آنان از خاک افغانستان علیه پاکستان مطرح کردند.
اکنون شهروندان افغانستان میگویند که بازتاب چنین روایتی از زبان آقای خلیلزاد، نشانهی حمایت او از این گروه به دلایل قومی و تباری است.
مختار وفایی، از خبرنگاران شناختهشده افغانستان نوشته است که «خلیلزاد با همین سطحینگری، سالها نماینده آمریکا در امور افغانستان بود.»
او افزوده است: «در تازهترین اظهاراتش گفته پاکستان ممکن است هنگام اخراج مهاجران، اعضای داعش را وارد افغانستان کند. این دقیقاً بازنشر روایت طالبان است، منتها از زبان خلیلزاد.»
ابومسلم خراسانی، از فعالان اجتماعی افغانستان نیز گفته است که حتما منظور آقای حقانی از «افراد آگاه»، سراجالدین حقانی و ملابورجان، از اعضای برجسته طالبان است.
عارف رحمانی، عضو مجلس نمایندگان پیشین افغانستان نیز گفته است: «طالب زاد عزیز اینروزها از یکسو نگران اختلافات داخلی طالبان همتبارش هست؛ از سوی دیگر در هراس از زندانی ماندن عمران خان و طرفداراناش است و از جانبی هم نگران بدخواهی سازمان اطلاعات ارتش پاکستان برای طالبان حاکم از طریق فرستادن نیروهای داعش در پوشش مهاجرین به افغانستان!»
اما موافقان این دیدگاه که اغلب اعضای طالبان و یا پشتونتبارها هستند، گفتهاند که نگرانی آقای خلیلزاد باید جدی گرفته شود و اقداماتی برای شناسایی افراد مشکوک هنگام ورود مهاجران اخراجی، روی دست گرفته شود.
«خلیلزاد و تبارگرایی متعصبانه»
زلمیخلیل از زمان جنگ علیه نیروهای شوروی در افغانستان و پس از آن تشکیل حکومت مجاهدین، در سیاست آمریکا در قبال افغانستان دخیل بوده است.
او که اصالتا اهل ولایت لغمان در افغانستان است، با بورس تحصیلی به آمریکا رفت و آهسته آهسته به وزارت خارجه آن کشور راه یافت.
نقش آقای خلیلزاد در سیاست آمریکا در قبال افغانستان اما پس از سقوط حکومت طالبان در سال ۲۰۲۱ میلادی برجسته بوده است.
او در سالهای اول بهعنوان فرستاده ویژه و سفیر در افغانستان کار کرد و در کنفرانس بن، تشکیل نظام جمهوری و روی کارآمدن حامد کرزی نقش بارز داشت.
اما عملکرد او در این مدت همواره با انتقادات گسترده همراه بوده است و به تبارگرایی و حمایت از هژمونی پشتونها در سیاست افغانستان، متهم شده است.
او خود نیز در کتابش بهعنوان «فرستاده» نوشته است که از حامد کرزی با استفاده از قدرت نظامی آمریکا در برابر انتقادات و اعتراضات عبدالرشید دوستم، رهبر ازبیکها و حزب جنبش ملی اسلامی افغانستان و محمد اسماعیل خان، از اعضای برجسته و ارشد حزب جمعیت اسلامی افغانستان حمایت کرده است.
خلیلزاد نوشته است که بر خانه عبدالرشید دوستم در شمال افغانستان بمب صوتی منفجر کرد تا نشان دهد که میتواند از بمب واقعی نیز استفاده کند و مخالفان اسماعیل خان در هرات نیز حمایت کرد تا او را از قدرت در غرب افغانستان کنار زند.
خلیلزاد پس از سفارت، از افغانستان رفت، اما در سالهای اخیر بهعنوان نماینده ویژه آمریکا در امور صلح افغانستان تعیین و مذاکرات با طالبان را به پیشبرد.
بسیاری از جریانهای سیاسی افغانستان به این باور هستند که آقای خلیلزاد با استفاده از این فرصت، زمینه را برای بازگشت طالبان به قدرت فراهم کرد و نگاه آمریکا به طالبان را تغییر داد.
جریانهای سیاسی افغانستان میگویند که خلیلزاد به این باور است که با حضور طالبان در قدرت، انحصار قدرت به دست پشتونها حفظ میشود و از قدرت گرفتن سایر اقوام افغانستان جلوگیری به عمل میآید.
در مجموع اکثر شهروندان و جریانهای سیاسی افغانستان، عملکرد خلیلزاد در سیاست افغانستان را «قومگرایانه» و «متعصبانه» میدانند و او را از عاملان اصلی سقوط نظام جمهوری و از بین رفتن دستاوردهای بیست سال اخیر، معرفی میکنند.
