شفقنا افغانستان – در جریان بازگشت و اخراج مهاجران افغانستانی از ایران، برخی از مهاجران ناچار شدهاند داراییهای شان را رها کرده و به افغانستان برگردند، اما برخی دیگر بخاطر داراییشان هنوز در ایران گیرماندهاند؛ در حالی که مهلت خروج از ایران پایان یافته و فشار بر مهاجران بیشتر شده است.
به گزارش شفقنا افغانستان، دارایی اصلی مهاجران افغانستان در ایران ودیعه ملک یا پول پیشخانه است؛ اما برخی صاحبان ملک حاضر نشده یا حاضر نیستند، پول ودیعه را به موقع برگردانند.
نوراحمد کریمی، یکی از بازگشتکنندگان که تازه با خانوادهاش در هرات رسیده، میگوید که نتوانسته است پول پیشخانه خود را پس میگیرد.
کریمی میافزاید: «250 میلیون تومان پول پیشخانه من بود، اگر 25 تک تومانی از 250 میلیون گرفته باشم، حرام باشد.»
حمید ارسلان که تاکنون در تهران حضور دارد، میگوید که تمام وسایل خانهاش فروخته است و منتظر دریافت پول پیشخانه است تا به افغانستان برگردد؛ اما صاحبخانه میگوید که پول ندارد و باید ملک را مستأجر جدید اجاره کند.
او به خبرنگار شفقنا افغانستان گفت که پول ودیعه ملک، تمام داراییاش است و بدون آن، حتی هزینه بازگشت به افغانستان را ندارد. ارسلان گفت: «فعلا نه میتوانم سرکار بیروم، نه پول دارم که به افغانستان برگردم.»
سرور یوسفی نیز میگوید که آمادگی بازگشت به افغانستان را گرفته است، اما صاحب ملک، پول پیشخانه را بر نمیگرداند. او به خبرنگار شفقنا گفت که صاحبخانهاش حتی پاسخ تماس تلفنیاش نمیدهد.
مهاجران افغانستانی در ایران با توجه به وضعیت مالی شان، عمدتأ خانههای کهنه و بدون امکانات را اجاره میکردند. با بازگشت گسترده مهاجران افغانستانی، مشتریان این نوع ملک نیز کاهش یافته است و مسأجران ایرانی علاقهمند به اجاره آنها نیستند.
سرور یوسفی میگوید: «خانه من را ایرانیها اجاره نمیکند، بسیار کهنه است، اگر سابق بودی، شاید افغانیها اجاره میکردند، فعلا که همه میروند.»
مهاجران برای دریافت حق خود وکیل بگیرند
نادر یاراحمدی، مدیرکل امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت داخله ایران با اشاره به گزارشهایی مبنی بر مشکلات مالی یا نپرداختن حقوق و مطالبات اتباع از سوی کارفرمایان یا مالکان منازل گفته است: «از سال گذشته اعلام کرده بودیم مدارکی که وجهه قانونی ندارند، در حال بیاعتبار شدن است. بنابراین انتظار داشتیم اتباع برای تسویه حساب خود اقدام کنند. با این حال اگر کسی به حقوق خود نرسیده، میتواند با مراجعه به دفاتر کنسولی یا حقوقی ما، یا با معرفی یک وکیل رسمی، کارهای پیگیری مطالبات خود را انجام دهد.»
یاراحمدی افزوده است: «این روند نیاز به پرداخت هزینه وکیل ندارد و ما در بسیاری از استانها دفاتر مددکاری فعال کردهایم تا به طور رایگان و حقوقی به مسائل اتباع رسیدگی کنند. حتی اگر فقط یک نفر باشد که به حق خود نرسیده باشد، ما وظیفه داریم به او کمک کنیم.»
وی تصریح کرد: «به مقامات طالبان نیز اعلام کردهایم آمادگی داریم در صورت نیاز، کمیتههای مشترک برای حل این اختلافات تشکیل دهیم و این همکاری دوطرفه را برای حفظ کرامت انسانی مهاجران ادامه خواهیم داد».
حراج اموال خانه
خانوادههای مهاجر افغانستانی میگویند که تنها قادرند بخش اندکی از وسایل و دارایی خانهی شان را با خودشان به افغانستان انتقال دهند و مجبورند بقیه را به قیمت ناچیز بفروشند.
سرور یوسفی میگوید که هزینه انتقال وسیله به افغانستان گزاف است و توانایی پرداخت آن را ندارد.
به گفته او، نرخ انتقال هر کیلو بار از تهران تا هرات، 40 هزار تومان تا 50 تومان است.
با این حال برخی از این مهاجران مجبور هستند با دستان خالی به افغانستان برگردند.
بحران بیکاری و مسکن در افغانستان
بازگشت مهاجران افغانستان از اوایل امسال آغاز شده بود، اما این روند پس از جنگ ایران و اسرائیل تشدید شد.
رییس ادارهی امور اتباع و مهاجران خارجی وزارت داخلهی ایران گفته است که از ابتدای سال ۱۴۰۴ تا ششم سرطان، ۷۱۷ هزار و ۶۵۸ نفر از سه مرز «دوغارون»، «میلَک» و مرز خراسان جنوبی به افغانستان بازگشتهاند.
روند اخراج مهاجران افغانستان از ایران و پاکستان در حالی جریان دارد که وضعیت اقتصادی رو به وخامت است.
کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان میگوید که با توجه به کاهش کمکهای جهانی، آیندهی بازگشتکنندگان در هالهای از ابهام قرار دارد.
این نهاد در پیامی در ایکس نوشته است که با بازگشت ۱.۴ میلیون نفر در سال جاری، نیاز به کمک در افغانستان تشدید شده است.
کمیساریای عالی سازمان ملل متحد تأکید کرده است که بازگشتکنندگان برای شروع دوباره به حمایت نیاز دارد.
بحران بیکاری و نبود مسکن مشکل جدی بازگشتکنندگان به شمار میروند.
برخی مهاجران میگویند که پس از مهاجرت به ایران، خانههای شان در افغانستان به دلیل عدم مراقبت تخریب شدهاند.
سرور یوسفی میگوید که در هرات خانه داشت، اما خانهاش در پنج سالی که او در ایران زندگی میکرد، تخریب شده است.
او میافزاید که اکنون مجبور است، پس از بازگشت به افغانستان خانه اجاره کنند. این در حالی است که پس از تشدید اخراج مهاجران از ایران، اجاره خانهها در شهرهای افغانستان به شدت افزایش یافته است. شهرهای افغانستان به دلیل عدم ساختوساز در سالهای اخیر، ظرفیت کافی برای اسکان مهاجران را ندارد.
