آیا سوریه می تواند دوباره متحد شود؟

شفقنا افغانستان- بی بی سی نوشت: بشار اسد، رییس جمهور سوریه مانند پدرش حافظ اسد، اثبات کرده آنقدرها بی رحم است که تنها به فکر بقای خود و حلقه پیرامونش بر سرقدرت به هر قیمتی باشد. با این حال طی چند ماه گذشته او نشان داده که به یک آگاهی جدید رسیده است. آگاهی اینکه در زمانه وخیمی بسر می برد و ناچار است برای اجتناب از یک فروپاشی باید از جاه طلبی هایش دست بردارد.

این واقع نگری اسد پس از شکست هایی حاصل شد که همین بهارگذشته رخ داد. ازجمله از دست دادن  ادلب که دومین استان پس از پایتخت بشمار می رفت. ماه گذشته رییس جمهور سوریه در یک اظهارات عمومی کمیاب این ها را یک عقب نشینی توصیف کرد و آن را فراز و فرودهای یک جنگ طولانی مدت خواند. جنگی که شامل صدها صحنه نبرد بوده و در بعضی بازنده و بعضی شکست خورده اند.

البته از آن پس اکثر این نبردها با شکست توام بوده است. شبه نظامیان موسوم به داعش بیابان ها را در نوردیده و شهر مهم پالمیرا را که در نزدیکی منابع نفت و گاز شمال شرق دمشق قرار دارد تصرف کردند. این تصرف با مقاومت اندکی روبرو شد.

حالا لحن اسد تغییر کرده و او به نظر می رسد واقع گراتر شده باشد. او در یک سخنرانی تلویزیونی اعتراف کرد که نظامیانش با کمبود نیرو مواجه است حال آنکه شورشیان مخالف او از سوی عربستان سعودی، قطر و ترکیه هرروزه حمایت می شوند. شبه نظامیان نیروهای دولتی را چندی پیش از ادلب بیرون راندند. اسد گفت سوریه اولویت های خودش را دارد و دادن برخی مناطق بهتر از آن است که اجازه داده شود کل نظام فروپاشد.

ایران و حزب الله نیز که متحدان اسد هستند به او توصیه کرده اند باید مراقب باشد زیرا آنها نمی توانند برای کنترل تمام کشور به او کمکی بکند. هنوز رژیم حاکم بر سوریه به سختی یک سوم خاک این کشوررا در اختیار دارد. هرچند این بخش ها جزو مناطق سودمند است که شهرهای بزرگ، سواحل دریا و بیش از نیمی از جمعیت کشور در بر می گیرد. شبه نظامیان داعش مدعی هستند حدود 50%از خاک سوریه را در اختیار دارند که اغلب شان شامل مناطق بیابانی است. مناطق دیگری در شمال و غرب کشور تحت تصرف ملغمه ای از نیروهای جهادی ازجمله جبهه النصره است که با القاعده مرتبط است. درهمین حال گروه های میانه رو کنترل بخش هایی را در جنوب در اختیار دارند. کردها نیز مشغول جدا کردن بخش های شمال هم مرز با ترکیه هستند. سوریه کاملا تکه تکه شده است.

اسد آشکارا گفت حاضر شده است بخش هایی را بدهد تا بتواند بخش های مرکزی شامل دمشق، حمص، حماء و لاذقیه را نگهدارد. او همچنین کنترل نیمی از حلب، دومین شهر بزرگ سوریه، را در دست دارد. همینطور درعا را که در جنوب واقع است. هرچند برخی انتظار دارند او به زودی حماء را از دست بدهد.

آیا این سرنوشت سوریه است که این طور تکه تکه شده و هرقسمتی را کسی در اختیار داشته باشد ؟ آنهم گروه هایی  که هیچ گونه سازگاری با هم ندارند. تجزیه سوریه تنها یک احتمال نیست بلکه یک واقعیت موجود است. پرسش اصلی این است که آیا سوریه می تواند دوباره متحد شود؟

استفان دی میستورا فرستاده صلح سازمان ملل متحد برای سوریه وقتی گزارش خود را هفته گذشته به شورای امنیت سازمان ملل متحد داد خوش بین نبود. او این گزارش را بعد از دوماه مذاکره با بسیاری از بازیگران در زمین سوریه تهیه کرده بود. او از خطرات یک درگیری چند نسلی صحبت کرد « که هرچه می گذرد کمتر امیدهایی برای باقی ماندن سوریه به عنوان یک دولت باقی می گذارد ».

پیشنهاد او برای تلاش های موازی گروه ها به منظور مقابله با چهار موضوع اصلی مورد توجه اندکی قرار گرفت. او اظهار داشت احساس می کند به زحمت می توان به یک راه حل سیاسی دل بست زیرا منطق پیروزی از طریق نظامی متاسفانه همچنان استمرار دارد. درحالی که شورشیان سرمست از پیروزی های  جدید هستند، اسد برای باقی ماندن در گوشه ای دیگر چون مرغی بر روی تخم نشسته است.

آمریکایی ها، سعودی ها درکنار قطر و ترکیه همکاری جدیدی را در حمایت از گروه های شورشی شروع کرده اند که بسیار جدی است. در همین رابطه آنها شورشیان را مجهز به موشک های« تاو » کرده و مبالغ مالی زیادی در اختیار آنهاگذاشته اند. به همین دلیل احتمالات زیادی قابل تصور است. یکی از آنها پیروزی شورشیان است. هرچند آمریکایی ها هرگز حاضر نیستند راه را برای گروه های افراطی هموار کرده و بگذارند که پرچم های سیاه در دمشق به اهتزاز در آید. یک پروسه صلح  هدایت شده از سوی آمریکا می تواند به صورتی باشد که شورشیان داعش را پس زده و نگذارند پایتخت را تهدید کند. این توافق می تواند شامل یک آتش بس بین چهارگروه از پنج گروه فعال باشد. ازجمله اسلام  گرایان در شمال، میانه روها در جنوب، کردها و بقیه که به صورت یک فدرالیسم مدیریت شود. آنها باید در ضمن متحد شوند که با حمایت غربی ها بتوانند شبه نظامیان داعش را از مناطق شرقی که دژ مستحکم آنهاست اخراج کنند. ایران نیزمی تواند از فرمولی حمایت کند که بتواند ساختار دولت را نگهداشته و درعین حال با گرفتن ضمانت نسبت به سرمایه گذاری های استراتژیک حاضر به عبور از اسد باشد. البته به این شرط که در مدیریت این روند انتقالی نقش داشته باشد.

درهمین زمینه یک دیپلمات می گوید: «من نمی توانم هیچ احتمالی را تصور  کنم که در آن اسد بتواند برای مدتی طولانی باقی بماند. اما بدین معنا نیست که او نتواند این بازی را خنثی کند مگر آنکه روسیه و ایران خواسته باشند از دور خارج شود اما این مرحله به شدت در حال سپری شدن است و همه چیز دارد عوض می شود. بنابراین او شانس زیادی برای بقا ندارد».

منبع : بی بی سی
ترجمه: شفقنا

انتهای پیام