شفقنا افغانستان- در پی پایان ناکام ماندن مذاکرات استانبول آخرین تلاش دیپلماتیک برای کاهش تنشهای مرزی روابط پاکستان و طالبان به شدیدترین نقطهٔ بحران خود در دوران پس از سقوط جمهوری افغانستان رسیده است.
به گزارش شفقنا افغانستان؛ اسلامآباد که سالها طالبان را همپیمان خود میدانست اکنون آنها را «رژیمی غاصب» خوانده و از زبان وزیر دفاعش هشدار داده که حتی «بخش کوچکی از توان نظامی پاکستان» برای «نابودی کامل» این گروه کافی است. این تهدید بیپرده که در پاسخ به ادامهٔ حملات تحریک طالبان پاکستان (TTP) از خاک افغانستان مطرح شده نهتنها نشاندهندهٔ فروپاشی اعتماد متقابل است بلکه خطر تبدیل شدن یک جنگ سرد امنیتی به درگیری مستقیم را نیز افزایش داده است. در شرایطی که هر دو طرف همزمان با بحرانهای داخلی در لبهٔ یک تصعيد خطرناک ایستادهاند.
شکست گفتوگوهای استانبول؛ آخرین تلاش برای کاهش تنشها
مذاکرات غیررسمی میان مقامات پاکستان و نمایندگان طالبان در استانبول با میانجیگری ترکیه و قطر بدون هیچ نتیجهای به پایان رسید. این گفتوگوها که در پی افزایش حملات تحریک طالبان پاکستان (TTP) از خاک افغانستان برگزار شده بود قرار بود راهی برای همکاری امنیتی و تعهد طالبان به سرکوب گروههای ضدپاکستانی باز کند. اما طرفین حتی به صدور یک بیانیهٔ مشترک هم نرسیدند، نشانهای از فروپاشی کامل اعتماد متقابل.
واکنش اسلامآباد؛ تهدیدی بیپرده از سوی وزیر دفاع
در پاسخ به این شکست، خواجهمحمد آصف، وزیر دفاع پاکستان روز چهارشنبه ۷ عقرب در پیامی در شبکه X اظهاراتی بیسابقه منتشر کرد:
«پاکستان حتی با بخش کوچکی از توان نظامی خود قادر است رژیم طالبان را بهطور کامل نابود کند.»
او تأکید کرد که چنین اقدامی «ضروری نیست» اما در صورت هرگونه حمله انتحاری از سوی طالبان یا گروههای وابسته به آنها در خاک پاکستان، «طعم تلخ این ماجراجویی را خواهند چشید».
افغانستان «سرزمین غصبشده»؟ لحنی تاریخی و تند در دیپلماسی پاکستان
آصف، افغانستان را «سرزمینی غصبشده از سوی طالبان» خواند و گفت این گروه در تلاش است تا افغانها را به «جنگ کورکورانه» سوق دهد. در پاسخ به عبارت معروف «افغانستان قبرستان امپراتوریهاست» او گفت:
«افغانستان قبرستان امپراتوریها نیست؛ بلکه قبرستان مردم خودش بوده است.»
وی همچنین افزود که پاکستان نیازی به استفاده از تمام تسلیحات خود ندارد تا طالبان را «به غارهایشان برای پنهان شدن بازگرداند»، اشارهای تند به تاریخ پناهگیری این گروه در مناطق کوهستانی.
طالبان: «جنگ را تحمیل نکنید»
در سوی دیگر محمدنبی عمری، معاون نخستوزیر داخله طالبان روز گذشته گفت:
«برخی جریانها در تلاشاند جنگ را بر ما تحمیل کنند اما ما آماده دفاع از خاک افغانستان هستیم.»
این سخنان در حالی مطرح شده که طالبان همچنان از وجود TTP در مناطق مرزی افغانستان انکار نمیکنند اما آن را «مسأله داخلی پاکستان» میدانند در حالی که اسلامآباد این گروه را تحت حمایت مستقیم طالبان میداند.
این در حالیست که شکست مذاکرات استانبول نشاندهندهٔ فروپاشی کامل اعتماد متقابل است؛ پاکستان دیگر به تعهدات کلامی طالبان باور ندارد و به تهدید نظامی روی آورده است. با این حال این لحن تهاجمی بیشتر جنبهٔ جنگ روانی و فشار سیاسی دارد تا برنامهریزی برای عملیات نظامی گسترده چرا که پاکستان خود درگیر بحرانهای اقتصادی، امنیتی و سیاسی داخلی است و هر درگیری نظامی میتواند ثبات داخلی آن را به خطر بیندازد.
در مقابل طالبان با وجود ضعف نهادی از «هاله مقاومت در برابر خارجیها» بهعنوان سرمایهٔ مشروعیت داخلی استفاده میکنند. اما اگر تنشها ادامه یابد و حملات TTP افزایش پیدا کند احتمال عملیاتهای محدود هوایی یا زمینی پاکستان در مناطق مرزی مانند عملیاتهای قبلی در خیبر و وزیرستان دوباره جدی خواهد شد.
