شفقنا افغانستان – تنشهای سیاسی و درگیری میان طالبان و پاکستان، منجر به توقف تجارت میان دو کشور شده است؛ امری که زندگی میلیونها نفر را در دو سوی مرز را تحت تأثیر قرار داده است.
به گزارش خبرگزاری شفقنا، در این تنشها مرزها میان دو کشور نزدیک به ۵۰ روز است که بسته است و وابستگی گسترده اقتصاد دو کشور به تجارت مرزی را آشکار کرده است.
در شرایطی که افغانستان پس از سقوط نظام جمهوریت، با رکود شدید اقتصادی، بیکاری رو به افزایش و کاهش سرمایهگذاری خارجی روبهروست، هرگونه اختلال در تجارت با پاکستان میتواند فشار مضاعفی بر اقتصاد این کشور ایجاد کند.
پاکستان نیز که با بحران ارزی، تورم بیسابقه و کاهش تولید مواجه است، از انسداد مرزها آسیب جدی میبیند.
اما در حال حاضر سیاست بر تجارت میان دو کشور سایه سنگین انداخته است. پاکستان شرط بازشدن مرزها را تعهد طالبان مبنی بر جلوگیری از حملات تیتیپی دانسته است.
اما طالبان شرط بازشدن مرزها را تعهد پاکستان مبنی بر عدم تجاوز به خاک افغانستان و مسدود نکردن مرزها حتا در حالت جنگ دانستهاند.
«قیمتها بالا و کالاها کم»
انسداد مرزهای افغانستان و پاکستان برای نزدیک به دو ماه و توقف تجارت میان دو کشور، پیامدهای گسترده اقتصادی داشته است.
بیش از ۶۰ درصد تجارت افغانستان با پاکستان انجام میشود و مسیرهای تورخم و اسپینبولدک شریان اصلی واردات مواد غذایی و کالاهای مصرفی روزمره به افغانستان به شمار میروند.
بسته شدن این مسیرها معمولاً در فاصله چند روز، خود را در بازارهای کابل، ننگرهار، قندهار، خوست و سایر مناطق افغانستان نشان میدهد و باعث کاهش شماری از اقلام وارداتی میشود.
افزایش قیمت آرد، گندم، روغن مایع و جامد و برخی اقلام میوه تازه، از جمله «کیله» و «پرتغال» از نخستین پیامد چنین تنشهایی است.
در حال حاضر قیمت کالاهای وارداتی از پاکستان در بازارهای افغانستان حدود ۲۰ درصد افزایش یافته است و با تداوم انسداد مرزها، احتمال افزایش این رقم نیز وجود دارد.
این گرانیها معمولاً دوامدار است، زیرا تاجران با افزایش هزینهها و ترس از تکرار بستهشدن مرز، قیمت کالاها را پایین نمیآورند.
در وضعیتی که افغانستان با بحران شدید بشردوستانه، گسترش فقر و سوءتغذیه و بیکاری بحرانی مواجه است، افزایش قیمتها میتواند زندگی میلیونها نفر را تحت تأثیر قرار دهد و دسترسی بسیاری از افراد را به غذا، پوشاک و سایر نیازهای اولیه محدود و یا دشوار کند.
«بازار پاکستان هم متأثر شده است»
پاکستان هرچند اقتصاد بزرگتری نسبت به افغانستان دارد، اما وابستگی آن کشور به مسیرهای ترانزیتی افغانستان و تجارت با آن کمتر از چیزی نیست که مقامات پاکستانی ادعا میکنند.
از یک سو، صادرات پاکستان به افغانستان—بهویژه آرد، سیمان، دارو، مواد غذایی و محصولات کشاورزی—منبع مهم درآمد برای هزاران شرکت و کارخانه پاکستانی است. از سوی دیگر، پاکستان از مسیر افغانستان کالاهایی را از آسیای میانه وارد میکند که بسته شدن مرزها، این مسیر را مختل میسازد.
افزون بر این، بخش بزرگی از اقتصاد مرزی پاکستان بر دادوستد غیررسمی و بازارچههای محلی استوار است؛ بازاری که بسته شدن مرزها آن را فلج میکند. افزایش هزینه ترانسپورت، توقف صادرات میوه و سبزیجات افغانستان به پاکستان و کاهش تبادله ارزی در مناطق مرزی، همه فشار بیشتری بر تورم داخلی پاکستان وارد میکند. تاجران پاکستانی میگویند که تنها در چند هفته بسته ماندن تورخم، میلیونها دالر ضرر کردهاند.
بر اساس گزارش رسانههای پاکستانی، قیمت زغال سنگ در آن کشور در پی توقف صادرات افغانستان، به صورت چشمگیر افزایش یافته است و کارخانههای سیمان که مقصد اصلی صادرات آن افغانستان بود، در حال خوابیدن است.
علاوه بر این، قیمت برخی میوهها از جمله انار نیز در بازارهای پاکستان به شدت افزایش یافته است.
از سوی دیگر، قیمت برخیها میوهها به دلیل اینکه دیگر به افغانستان صادر نمیشوند در بازارهای داخلی پاکستان به شدت کاهش یافته و تاجران آن را کشور متحمل خسارات هنگفت کرده است.
طالبان و پاکستان هر دو میدانند که انسداد مرزها بیش از آنکه یک ابزار نظامی باشد، ابزاری سیاسی و اقتصادی است. پاکستان با بستن مرزها تلاش میکند طالبان را برای مقابله با تحریک طالبان پاکستان تحت فشار قرار دهد. طالبان نیز با محدود کردن یا کند کردن تجارت، میکوشند پیام سیاسی خود را به اسلامآباد برسانند و نشان دهند که میتوانند فشار اقتصادی متقابل ایجاد کنند. اما نتیجه این بازی سیاسی، بیشتر از همه به مردم روی دو طرف مرز آسیب میزند.
