شفقنا افغانستان – سهراب نیازی، مرد ۴۰ ساله و ساکن کابل، در طبقه نهم یک مجتمع مسکونی زندگی میکند؛ اما آنچه زندگی او را متفاوت کرده، حضور یک شیر نر ۱۳ ماهه در خانهاش است. او هر روز پیش از ترک خانه، کاری انجام میدهد که در کابل چندان معمول نیست: در آغوش گرفتن شیری که آن را «فرزند ششم» خانواده خود میداند.
به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان به نقل از ایندیپندنت؛ سهراب نیازی که پیمانکار ساختمان است و پنج فرزند دارد، این شیر را زمانی که تنها یک ماه داشت، از فروشندهای در پاکستان خرید و به کابل آورد و نامش را «ماکس» گذاشت. او به رسانهها گفته است که ماکس در ابتدا «به اندازه یک گربه» بود، اما اکنون حدود ۱۰۰ کیلوگرم وزن و ۱۹۰ سانتیمتر طول بدن دارد.
در پنج ماه نخست، این تولهشیر در اتاق خواب سهراب و روی تشک و مبلهای خانه زندگی میکرد، اما پس از آن، صاحبش در حیاط خلوت آپارتمان، اتاقی آهنی با امکانات شستوشو و فضای بازی برای او ساخت.
سهراب میگوید علاقهاش به نگهداری حیوانات از کودکی آغاز شده و پیش از این نیز سگ نگه میداشت. او حدود یک سال پیش، دو تولهشیر یکماهه را که از یک مادر متولد شده بودند، با پرداخت هفت هزار دلار خریداری کرد. به گفته او، یکی از این دو توله از دوماهگی رفتار تهاجمی نشان داد و به افراد حمله میکرد و به همین دلیل فروخته شد، اما ماکس تاکنون به کسی آسیب نرسانده است.
خرید و فروش شیر در پاکستان قانونی نیست و به همین دلیل، این دو تولهشیر از طریق قاچاقچیان به افغانستان منتقل شدند. سهراب درباره هزینههای نگهداری این حیوان میگوید: «وقتی پای علاقه و عشق وسط باشد، قیمت و هزینه مهم نیست.»
شیر بدون زیستگاه
افغانستان بهدلیل بیش از چهار دهه جنگ، بخش بزرگی از حیاتوحش خود را از دست داده و شیر در زیستگاه طبیعی این کشور وجود ندارد. ماکس نیز از نسل شیرهای آفریقایی است که در پاکستان متولد شده است.
در پاکستان، نگهداری شیر بهعنوان حیوان خانگی بهطور کامل ممنوع نیست، اما پس از چند مورد حمله شیرها به انسان، قوانین سختگیرانهای وضع شده است. بر اساس مقررات اجراییشده در سال ۲۰۲۵، نگهداری شیر تنها با دریافت مجوز، پرداخت هزینه، تأمین شرایط قفس استاندارد، خدمات دامپزشکی و آن هم خارج از محدوده شهری مجاز است. دولت پاکستان هشدار داده است که نگهداری شیر بدون مجوز میتواند تا هفت سال زندان در پی داشته باشد.
نماد قدرت و نمایش اجتماعی
نگهداری از شیر، پلنگ و ببر بهعنوان حیوان خانگی در پاکستان پیشینهای طولانی دارد و اغلب از سوی سیاستمداران، زمینداران و چهرههای مشهور در شبکههای اجتماعی ترویج شده است. این روند بهعنوان نمادی از قدرت، ثروت و نفوذ اجتماعی شناخته میشود و در سالهای اخیر به افغانستان نیز سرایت کرده است.
در افغانستان، حشمت خلیل کرزی، پسرعموی حامد کرزی، رئیسجمهور پیشین این کشور، بهعنوان نخستین فردی شناخته میشود که شیر را در خانه شخصی خود در قندهار نگهداری میکرد. او در سال ۲۰۱۴ در حمله انتحاری طالبان کشته شد و خانوادهاش در سال ۲۰۲۳ شیر او را به باغوحش کابل تحویل دادند.
خلأ قانونی و نگرانیهای جدی
بر اساس قوانین اداره محیط زیست افغانستان، تعریف روشنی از «حیوان خانگی» وجود ندارد و مقررات مشخصی نیز درباره نگهداری شیر و دیگر گربهسانان بزرگ تدوین نشده است. سهراب نیازی میگوید تاکنون هیچ تذکری از سوی نهادهای دولتی دریافت نکرده است.
او روزانه ویدیوهایی از بازی با ماکس در شبکههای اجتماعی منتشر میکند که هزاران بازدیدکننده دارد. سهراب اذعان میکند که دانش تخصصی دامپزشکی ندارد و اطلاعات خود را از اینترنت و تجربه دیگران به دست آورده است.
نگهداری از ماکس هزینه قابل توجهی دارد؛ این شیر روزانه سه تا پنج مرغ کامل مصرف میکند که هزینه آن حدود ۷۰۰ افغانی در شبانهروز است. با این حال، سهراب تأکید میکند: «تا هر زمانی که این شیر زنده باشد، همه نیازهایش را تأمین میکنم.»
در قوانین بینالمللی مرتبط با حیاتوحش، شیر گونهای وحشی و حفاظتشده محسوب میشود و نگهداری از آن در خانه در بسیاری از کشورها، از جمله کشورهای عضو اتحادیه اروپا، ممنوع است. کنوانسیون CITES نیز محدودیتهای شدیدی بر تجارت شیر اعمال کرده و بر حفاظت از این حیوان در زیستگاه طبیعیاش تأکید دارد.
با وجود این، در افغانستان نه چارچوب حقوقی مشخصی برای نگهداری چنین حیواناتی وجود دارد و نه نهادی مسئول نظارت بر این پدیده است؛ وضعیتی که در سالهای اخیر به افزایش موارد نگهداری غیرقانونی شیر در خانهها انجامیده و نگرانیهای جدی درباره امنیت عمومی و رفاه حیوانات ایجاد کرده است.
