شفقنا افغانستان – با تداوم درگیری میان طالبان و پاکستان، وضعیت انسانی در افغانستان وارد مرحله تازهای از بحران شده است. همزمان با گسترش حملات فرامرزی پاکستان در مناطق شرقی و جنوبی افغانستان، نهادهای امدادرسان نسبت به افزایش بیجاشدگی داخلی و محدود شدن دسترسی به کمکهای حیاتی هشدار میدهند.
به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان، جان آیلیف، مسئول برنامه جهانی غذا در افغانستان گفته است که این درگیریها فشار مضاعفی بر جوامع آسیبپذیری وارد کرده که پیش از این نیز با فقر گسترده، ناامنی غذایی و بحران اقتصادی دستوپنجه نرم میکردند.
او تأکید کرده است که تحولات اخیر ظرفیت پاسخگویی بشردوستانه را بهشدت کاهش داده است.
بر اساس اعلام این نهاد، درگیریهای مرزی باعث آوارگی حدود ۲۰ هزار خانواده در مناطق شرقی، جنوبشرقی و جنوبی افغانستان شده است. بسیاری از این خانوادهها خانههای خود را ترک کرده و به مناطق امنتر پناه بردهاند، اما با کمبود شدید غذا و سرپناه مواجهاند.
گزارشها نشان میدهد حملات هوایی و زمینی پاکستان بیش از ۳۰ ولسوالی را در ولایتهای ننگرهار، نورستان، کنر، لغمان، پکتیکا، پکتیا، خوست، قندهار و هلمند تحت تأثیر قرار داده است. این وضعیت، روند انتقال کمکهای بشردوستانه را با اختلال جدی روبهرو کرده است.
به گفته مسئول برنامه جهانی غذا، در نتیجه این ناامنیها، فعالیتهای اضطراری، برنامههای حمایت اجتماعی، تغذیه مکاتب و طرحهای معیشتی این نهاد بهطور موقت در شماری از مناطق متوقف شده و حدود ۱۶۰ هزار نفر مستقیماً از توقف توزیع مواد غذایی اضطراری متأثر شدهاند.
«جنگ ایران و احتمال افزایش بازگشت مهاجران افغانستان»
در کنار تنشهای مرزی با پاکستان، جنگ در ایران به عامل تازهای در تشدید نگرانیهای انسانی تبدیل شده است. مسئول برنامه جهانی غذا هشدار داده که ادامه درگیریها در ایران میتواند موج جدیدی از بازگشت مهاجران به افغانستان را به دنبال داشته باشد.
او یادآور شده است که در جریان درگیری مشابه در ماه جون ۲۰۲۵ در ایران، افزایش قابل توجهی در بازگشت مهاجران افغانستان ثبت شد. این تجربه نشان میدهد هرگونه بیثباتی در ایران، مستقیماً بر وضعیت جمعیتی و اقتصادی افغانستان اثر میگذارد.
بسیاری از مهاجران افغانستان در ایران طی سالها به مشاغل غیررسمی یا نیمهرسمی مشغول بودهاند و درآمد آنان نقش مهمی در تأمین معیشت خانوادههایشان در داخل افغانستان داشته است. بازگشت ناگهانی این افراد میتواند منبع مهم حوالههای مالی را قطع کند.
به گفته مسئول برنامه جهانی غذا، برای بسیاری از این مهاجران، بازگشت به افغانستان تنها تغییر محل زندگی نیست؛ بلکه بازگشت به شرایطی است که با بیکاری گسترده، کمبود فرصتهای شغلی و ناامنی غذایی همراه است.
افزایش همزمان آوارگان داخلی ناشی از درگیریهای مرزی و مهاجران بازگشتی از ایران، میتواند فشار مضاعفی بر زیرساختهای محدود افغانستان وارد کند؛ بهویژه در ولایتهای مرزی که ظرفیت جذب جمعیت تازهوارد را ندارند.
کارشناسان هشدار میدهند که اگر روند بازگشت مهاجران شتاب گیرد، افغانستان با یک بحران ترکیبی مواجه خواهد شد؛ بحرانی که هم جنبه امنیتی و هم ابعاد اقتصادی و انسانی خواهد داشت.
«کمبود بودجه و خطر فروپاشی حمایتهای حیاتی»
در حالیکه نیازهای انسانی رو به افزایش است، کمبود بودجه به چالش اصلی عملیات امدادرسانی تبدیل شده است. مسئول برنامه جهانی غذا هشدار داده که با توجه به چشمانداز فعلی تأمین مالی، این نهاد قادر نخواهد بود به تمامی خانوادههای فراری از ایران و پاکستان و نیز آوارگان داخلی ناشی از درگیریهای مرزی دسترسی یابد.
به گفته او، بودجه حمایت اضطراری این نهاد تا ماه اپریل ۲۰۲۶ به پایان خواهد رسید. در صورت عدم تأمین منابع جدید، میلیونها نفر در معرض از دست دادن کمکهای حیاتی غذایی قرار خواهند گرفت.
برنامه جهانی غذا برای شش ماه نخست سال ۲۰۲۶ میلادی درخواست ۳۱۳ میلیون دالر بودجه کرده است تا بتواند برنامههای غذایی، تغذیهای و حمایتی خود را ادامه دهد. با این حال، میزان تعهدات مالی تاکنون کمتر از سطح مورد نیاز بوده است.
کاهش کمکهای بینالمللی در شرایطی رخ میدهد که افغانستان همچنان با یکی از شدیدترین بحرانهای غذایی جهان روبهروست. توقف یا کاهش برنامههای امدادی میتواند نرخ سوءتغذیه، بهویژه در میان کودکان و زنان، را افزایش دهد.
مسئول برنامه جهانی غذا از جامعه جهانی خواسته است افغانستان را در زمانی که بیشترین نیاز را دارد، تنها نگذارد. او تأکید کرده است که تصمیمهای مالی کشورهای کمککننده در ماههای آینده، نقش تعیینکنندهای در جلوگیری از گسترش یک بحران انسانی فراگیر خواهد داشت.
در صورت عدم تأمین منابع کافی، کارشناسان هشدار میدهند که افغانستان ممکن است با موج تازهای از بیثباتی اجتماعی و اقتصادی مواجه شود؛ وضعیتی که پیامدهای آن میتواند فراتر از مرزهای این کشور گسترش یابد.
