شفقنا افغانستان- حجت الاسلام و المسلمین احمدی اراکی در یادداشتی که به مناسبت روز مباهله در اختیار شفقنا قرار داد، آورده است: گاهی در هیاهوی مناسبتهای مذهبی، این خطر وجود دارد که وقایع بزرگ تاریخی را صرفاً به عنوان خاطراتی افتخارآمیز مرور کنیم و از کاربرد آنها در زندگی امروز خود غافل بمانیم. واقعه مباهله و آیه ۶۱ سوره آلعمران از جمله رویدادهایی است که نباید در گرد و غبار تاریخ گم شود. این آیه تنها برشی از یک مناظره کلامی در صدر اسلام نیست، بلکه یک «مدرسه عملی» برای همه مسلمانان در همه اعصار است. پرسش اصلی اینجاست: ما از این ماجرا برای زندگی امروز خود چه درسی میگیریم؟ چگونه میتوانیم روح مباهله را در مناسبات شخصی، خانوادگی و اجتماعی خود جاری کنیم؟
پاسخ را باید در سه اصل اساسی نهفته در آیه جستجو کرد: صداقت در گفتگو، ارزش راهبردی خانواده و معرفی الگوهای حقیقی.
سه درس طلایی از آیه مباهله
آیه ۶۱ سوره آلعمران را میتوان یک بسته کامل تربیتی و فکری دانست که سه درس ماندگار برای امروز ما دارد:
درس اول: صداقت در گفتگو؛ از استدلال تا اقدام
خداوند در آغاز آیه میفرماید: «فَمَنْ حَاجَّکَ فِیهِ مِن بَعْدِ مَا جَاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ…» («پس هر کس با تو درباره او [عیسی]، پس از آنکه به تو علم رسید، مجادله کرد…»). این فراز، یک اصل طلایی در مناظرات و گفتگوهای دینی و حتی روزمره را به ما گوشزد میکند: بنیان بحث باید بر پایه «علم» و «منطق» باشد، نه تعصب و لجاجت.
پیامبر اکرم (ص) ابتدا با صبر و حوصله تمام، دلایل روشن خود را بر اساس وحی الهی ارائه داد. اما هنگامی که طرف مقابل «مجادله» را جایگزین «تفکر» کرد و از پذیرش حقیقت سرباز زد، پیامبر (ص) عقبنشینی نکرد، اما مسیر بحث را نیز از لفظ به عمل تغییر داد. او نشان داد که گاهی برای اثبات حقانیت یک عقیده، باید از پشت میزهای مذاکره بلند شد و پای اعتقاد خود، در میدان عمل ایستاد. این «شجاعت اقدام»، میراث اول مباهله است. امروز ما چقدر در دفاع از ارزشهایمان، حاضریم از مرحله حرف فراتر برویم و هزینه بدهیم؟
درس دوم: خانواده، سپر معنوی در سختترین میدانها
شاید پرسش اصلی آیه مباهله این باشد: چرا باید زنان و فرزندان به میدان مباهله آورده میشدند؟ مگر یک مناظره دینی چه نیازی به حضور خانواده دارد؟
خداوند به پیامبر (ص) دستور داد: «…تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ…» («بیایید پسرانمان و پسرانتان، و زنانمان و زنانتان را فرا خوانیم…»). این فرمان، فلسفه عمیقی دارد: خانواده، ملموسترین و عزیزترین دارایی یک انسان است. وقتی شما خانوادهتان را به صحنه میآورید، یعنی حاضرید آبروی خود را گرو بگذارید. یعنی آنقدر به حرف خود ایمان دارید که بیگناهترین و محبوبترین افراد زندگیتان را نیز در این مسیر با خود همراه میکنید.
برای ما، درس این است که خانواده، پشتوانه ایمان است. در دنیای امروز که نهاد خانواده با تهدیدها و آسیبهای فراوانی روبروست، مباهله به ما میگوید: خانواده میتواند در خط مقدم جبهه حق علیه باطل بایستد، به شرط آنکه بر اساس ارزشهای الهی بنا شده باشد. همسر و فرزند، نه مانع راه حق، که یاوران رسیدن به قلههای سربلندی هستند.
درس سوم: معرفی الگوهای حقیقی برای مسیر هدایت
شاید مهمترین و تاریخیترین بخش ماجرای مباهله، این باشد که آیه به صورت یک تفسیر عملی، مصادیق «اهل بیت» را برای همیشه مشخص کرد. عبارت «أَنْفُسَنَا» (جانهایمان) در آیه، با آوردن امیرالمؤمنین علی (ع) معنا شد. «نساءنا» با حضور یگانه دختر پیامبر، فاطمه زهرا (س) و «ابناءنا» با حسنین (ع) تجسم یافت.
این انتخابهای الهی، به ما میگوید که در مسیر پرپیچ و خم زندگی و در میان انبوه مدعیان، باید الگوهای حقیقی را از الگوهای بدلی تشخیص دهیم. مباهله یک قطبنمای همیشگی است که نشان میدهد چه کسانی «جان پیامبر» و شایسته پیروی هستند. در روزگاری که رسانهها هر روز قهرمانهای دروغین و اسطورههای پوچ میسازند، ما موظفیم چشمان خود و فرزندانمان را به روی چهرههای واقعی نور و حقیقت باز کنیم؛ همانهایی که خداوند با فرمان مباهله، مهر تأیید بر عصمت و طهارتشان زد.
نتیجه: از مباهله تا زندگی امروز ما
بنابراین، روز مباهله تنها یک جشن تاریخی برای تبریک گفتن نیست، بلکه روز تجدید پیمان با سه اصل اساسی است:
۱. در برابر ناحقی، منفعل نباشیم و برای اعتقاداتمان، شجاعانه اقدام و هزینه کنیم.
۲. خانواده را به عنوان مهمترین سنگر معنوی و تربیتی، حول محور ایمان متحد نگه داریم.
۳. چشم به الگوهای حقیقی (اهل بیت) بدوزیم و در مسیر آنان گام برداریم.
میراث ماندگار مباهله برای امروز ما، دعوت به یک «زندگی صادقانه، خانوادگی و ولایتمدار» است. این روز بزرگ بر همگان مبارک باد.
