شفقنا افغانستان– دانشمندان دانشگاه کالیفرنیا سانتیگو موفق شدهاند یک قطعه اپتیکی فوقالعاده کوچک به قطر تنها ۶ میلیمتر بسازند که میتواند میدانهای مغناطیسی خورشید را با دقتی نزدیک به ماهوارههای بزرگ ناسا اندازهگیری کند؛ دستاوردی که شاید آینده مأموریتهای فضایی را متحول کند.
به گزارش سرویس ترجمه شفقنا، این فناوری که «متاسرفیس» نام دارد، نوعی لنز تخت مبتنی بر نانوفناوری است. برخلاف عدسیها و آینههای سنتی، این قطعه از ساختارهای بسیار ریز در مقیاس نانو تشکیل شده و میتواند نور را به روشهایی کنترل کند که با تجهیزات اپتیکی معمولی امکانپذیر نیست.
پژوهشگران این قطعه را تحت آزمایشهای سخت ارتعاشی و دمایی قرار دادند؛ آزمایشهایی که برای تجهیزات فضایی الزامی هستند. نتیجه موفقیتآمیز بود و این فناوری مجوز استفاده در فضا را دریافت کرد.
اهمیت این دستاورد به نقش آن در پیشبینی طوفانهای خورشیدی بازمیگردد. فورانهای عظیم خورشیدی میتوانند حجم بزرگی از ذرات باردار را به سمت زمین پرتاب کنند؛ پدیدهای که قادر است ماهوارهها، شبکههای برق و سامانههای ارتباطی را مختل کند. برای پیشبینی این رویدادها، دانشمندان باید میدانهای مغناطیسی خورشید را با دقت بسیار بالا اندازهگیری کنند.
در سامانههای فعلی، تلسکوپهای فضایی برای ثبت این اطلاعات مجبورند چندین تصویر متوالی بگیرند و در هر مرحله بخشی از تجهیزات اپتیکی را بهصورت مکانیکی بچرخانند. این فرآیند نهتنها زمانبر است، بلکه به لرزشهای بسیار کوچک نیز حساسیت بالایی دارد و همین موضوع هزینه ساخت سامانههای پایدارکننده را به شدت افزایش میدهد.
اما متاسرفیس جدید تمام این مراحل را حذف کرده است. این قطعه میتواند نور خورشید را بهطور همزمان به چند مسیر مختلف تقسیم کند و تمامی اطلاعات مربوط به موجهای نور و میدان مغناطیسی را در یک تصویر واحد ثبت کند. در نتیجه سرعت ثبت دادهها افزایش یافته و امکان مشاهده پدیدههای بسیار سریع خورشیدی فراهم میشود.
برای آزمایش عملی، پژوهشگران این فناوری را روی یک تلسکوپ سفارشی نصب کردند و به کار گرفتند. نتایج بهدستآمده سپس با دادههای ماهواره رصدخانه پویاییشناسی خورشید ناسا مقایسه شد.
نتیجه شگفتانگیز بود: لنز ۶ میلیمتری تقریباً همان اطلاعاتی را ثبت کرد که یک ماهواره عظیم و پیشرفته در مدار زمین جمعآوری میکند. به بیان دیگر، فناوریای که روی نوک یک موچین جا میشود توانست عملکردی همسطح یک رصدخانه فضایی چندصد میلیون دلاری ارائه دهد.
اکنون تیم تحقیقاتی با حمایت ناسا در حال تهیه طرح یک مأموریت فضایی کامل مبتنی بر این فناوری است. اگر این پروژه تأیید شود، در سالهای آینده ممکن است تلسکوپهای کوچک و ارزانقیمت مجهز به متاسرفیس راهی فضا شوند و نسل جدیدی از سامانههای پایش خورشید و آبوهوای فضایی را شکل دهند.
این خبر را اینجا ببینید.
