شفقنا افغانستان – براساس گزارش جدید صندوق حمایت از کودکان سازمان ملل متحد (یونیسف)، بیش از ۸.۸ میلیون کودک در افغانستان در معرض خطرات اقلیمی و محیطزیستی از جمله خشکسالی، افزایش گرما و سیل قرار دارند.
به گزارش شفقنا افغانستان، این گزارش که امروز (سهشنبه، ۲۶ جوزا) منتشر شد، نشان میدهد که تقریباً نیمی از کودکان جهان اکنون در معرض حداقل سه خطر اقلیمی همپوشان هستند که سلامت، آموزش و بقای آنان را تهدید میکند.
در افغانستان، این خطرات گسترده و عمیقاً به هم پیوسته هستند؛ زیرا این کشور یکی آسیبپذیرترین کشورهای دنیا در برابر تغییرات اقلیمی است، در حالی با همزمان با چند بحران دیگر نیز درگیر است.
براساس آمار یونیسف، حدود ۲۱ میلیون کودک در این کشور زندگی میکنند و بیش از ۸.۸ میلیون نفر از آنان ـ یعنی ۴۱ درصد کودکان ـ در معرض حداقل سه خطر اقلیمی همپوشان قرار دارند.
این خطرات شامل سیل، خشکسالی،، گرمای شدید و همچنین طوفانهای شن و گردوغبار میشود.
به گفته یونیسف، افغانستان از نظر آسیبپذیری کودکان در بالاترین رتبه در جنوب آسیا قرار دارد که این نشاندهنده شکافهای شدید در خدمات ضروری است؛ خدماتی که کودکان برای مقابله، سازگاری و بهبودی از شوکهای اقلیمی به آن نیاز دارند.
تاجالدین اویوال، نماینده یونیسف در افغانستان، گفت: «کودکان در افغانستان در حال حاضر در خط مقدم بحران اقلیمی زندگی میکنند. چیزی که این وضعیت را بهویژه خطرناک میکند، همپوشانی خطرات اقلیمی با آسیبپذیری بالای کودکان است. تقویت سلامت، تغذیه، آب و فاضلاب، آموزش، حمایت از کودکان و همچنین سیستمها و خدمات حمایت اجتماعی مقاوم در برابر تغییرات اقلیمی، برای محافظت از کودکان امروز و تضمین آینده آنان بسیار مهم است.»
خشکسالی، گرما و سیل
براساس این گزارش یونیسف، بیش از ۷۵ درصد کودکان در افغانستان در معرض خشکسالی، بیش از ۵۰ درصد در معرض موجهای گرما و بیش از ۱.۷ میلیون کودک در معرض سیل قرار دارند.
یونیسف گفته است که خشکسالی، سیل، گرمای شدید و طوفانهای گردوغبار، خدماتی را که کودکان برای زنده ماندن، یادگیری و سالم ماندن به آن متکی هستند، مختل میکند.
یونیسف گفته است که خشکسالی، سیل و گرمای شدید، سیستمهای غذایی را تضعیف کرده و دسترسی به آب سالم را کاهش میدهد که هر دو منجر به سوءتغذیه حاد میشوند.
نماینده یونیسف گفته است: «برای افغانستان، پیام واضح است: محافظت از کودکان در برابر بحران آبوهوا نیاز به سرمایهگذاری پایدار در خدماتی دارد که آنان را سالم، تغذیهشده، ایمن، محافظتشده و در حال یادگیری نگه میدارد.»
بحران تغذیه
کودکان در افغانستان در حال حاضر با سطح بالایی از سوءتغذیه حاد روبهرو هستند.
یونیسف گفته است که تقریباً نیمی از کودکان افغانستان در فقر شدید غذایی زندگی میکنند.
به گفته این نهاد، انتظار میرود میلیونها کودک زیر پنج سال امسال به دلیل کمبود وزن به درمان نیاز داشته باشند.
دفتر سازمان ملل متحد در امور هماهنگی کمکهای بشردوستانه (اوچا) نیز بهتازگی در گزارشی گفته است که وضعیت تغذیه کودکان در افغانستان در سال ۲۰۲۶ بهسرعت رو به وخامت است.
به گفته اوچا، سطح لاغری در ۲۶ ولایت از ۳۴ ولایت، در مقایسه با سال ۲۰۲۵ گسترش یافته است. اوچا گفته است که این وخامت پیش از فصل اوج لاغری (جولای-سپتامبر) رخ میدهد که نشاندهنده یک بحران زودهنگام و عمیقتر است.
در گزارش اوچا آمده است که ۱۲ ولایت با سطوح بحرانی لاغری ـ هلمند، دایکندی، زابل، بغلان، ارزگان، پکتیکا، نورستان، سرپل، غور، قندهار، فاریاب و لوگر ـ همچنان در صدر نگرانیها قرار دارند.
در گزارش این نهاد آمده است که عوامل کلیدی در سوءتغذیه کودکان شامل شیوههای نامناسب شیردهی، رژیمهای غذایی و شیوههای مراقبتی نامناسب کودک، افزایش ناامنی غذایی کودک، بار بالای بیماری، محرومیت از آب و بهداشت و کاهش دسترسی به خدمات تغذیهای است.
به گفته اوچا، تقریباً ۴۰ درصد نوزادان زیر شش ماه به دلیل لاغری شدید همراه با عوارض پزشکی برای درمان بستری میشوند که نشاندهنده افزایش آسیبپذیری در میان جوانترین گروه سنی و فشار فزاینده بر خدمات بهداشتی است.
براساس گزارش این نهاد، کودکان زیر دو سال بهطور نامتناسبی تحت تأثیر سوءتغذیه قرار میگیرند و ۸۳ درصد موارد سوءتغذیه حاد شدید و ۷۷ درصد موارد سوءتغذیه حاد متوسط را تشکیل میدهند.
به گفته اوچا، ناامنی غذایی کودکان در طول فصل کمباری بدتر شده و از ۴۰ درصد در سهماهه سوم ۲۰۲۵ به ۴۷ درصد در سهماهه اول ۲۰۲۶ افزایش یافته است و بهشدت با لاغری مرتبط است.
اوچا گفته است که شاخص امنیت غذایی پیشبینی میکند که ۳.۷ میلیون کودک در سال ۲۰۲۶ دچار لاغری مفرط خواهند شد. انتظار میرود ۱.۲ میلیون زن باردار و شیرده دیگر نیز تحت تأثیر قرار گیرند.
کودکان کار و محروم از آموزش
طالبان پس از بازگشت به قدرت، آموزش را برای کودکان دختر ممنوع کردهاند.
سازمان ملل میگوید که ۲.۲ میلیون دختر نوجوان در افغانستان از رفتن به مکاتب متوسطه محروم هستند.
به گفته این سازمان، کودکان، بهویژه دختران محروم از آموزش، بیشتر در معرض کارهای زیانبار قرار میگیرند و استثمار میشوند.
دفتر نمایندگی سازمان ملل در افغانستان (یوناما) گفته است: «هنگامی که کودکان، بهویژه دختران، از آموزش محروم میشوند، بیشتر در معرض کارهای زودهنگام، زیانبار و استثمار قرار میگیرند.»
یوناما افزوده است که محدودیتهای طالبان علیه کار زنان نیز اغلب خانوادهها را وادار میسازد تا برای تأمین نیازهای اقتصادی خود به کار کودکان متکی شوند.
یوناما تأکید کرده است که کودکان شایسته فرصتهای برابر برای بازی، دسترسی به آموزش و حفاظت در برابر استثمار، سوءاستفاده و آسیب هستند.
کاهش بودجه و چالش کمکرسانی
نهادهای وابسته به سازمان ملل متحد خواستار تأمین بودجه فوری برای حمایت از کودکان در افغانستان شدهاند، در حالی که کمکها به افغانستان به شکل قابل توجهی کاهش یافته است.
دفتر هماهنگکننده کمکهای بشردوستانه سازمان ملل متحد (اوچا) برای کمکرسانی به افراد نیازمند در افغانستان در سال جاری میلادی، ۱.۷۲ میلیارد دالر بودجه درخواست کرده است، اما تاکنون تنها ۲۶۹ میلیون دالر، یعنی ۱۶ درصد آن، تأمین شده است.
تنشهای منطقهای از جمله جنگ در خاورمیانه و ایران نیز بحران بشری در افغانستان را تشدید کرده است.
برنامه جهانی غذای سازمان ملل متحد میگوید که مسیر انتقال کمک به افغانستان طولانی و دشوار شده است.
این نهاد در گزارشی هشدار داده است که در صورت ادامه انسداد مرزهای افغانستان و پاکستان و تشدید بحران خاورمیانه، ۲.۳ میلیون نفر دیگر در افغانستان با ناامنی غذایی مواجه خواهند شد؛ در حالی که ۱۳.۸ میلیون نفر دیگر از قبل با ناامنی غذایی دستوپنجه نرم میکنند.
در ماه مارچ، برنامه جهانی غذا پیشبینی کرده بود که اگر جنگ در خاورمیانه ادامه یابد و قیمت نفت تا پایان جون حدود ۱۰۰ دالر در هر بشکه باقی بماند، ۴۵ میلیون نفر ممکن است دچار ناامنی غذایی حاد شوند.
برنامه جهانی غذا در تحلیل تازه خود گفته است که این سناریو اکنون در حال وقوع است.
