شفقنا افغانستان- یک رسانه روسی در تحلیلی مدعی شد که ایالات متحده با افزایش توجه خود به پرونده منابع آبی قرقیزستان، در تلاش است تا از آب به عنوان ابزاری برای گسترش نفوذ ژئوپلیتیکی در آسیای مرکزی استفاده کند؛ اقدامی که میتواند معادلات منطقه را دستخوش تغییر کرده و همکاریهای سنتی میان کشورهای آسیای مرکزی را تحت تأثیر قرار دهد.
به گزارش شفقنا؛ «آلان بوخایف» در یادداشتی که در پایگاه «اوراسیا دیلی» منتشر شده، با اشاره به اهمیت روزافزون منابع آب در معادلات جهانی نوشت: برخلاف گذشته که نفت عامل اصلی رقابتهای بینالمللی به شمار میرفت، جنگهای آینده بر سر آب خواهد بود. به نوشته وی، آب به «طلای آبی» تبدیل خواهد شد؛ منبعی که به دلیل نداشتن جایگزین، ارزشی حتی فراتر از نفت پیدا میکند.
این تحلیل در ادامه به دیدار اخیر «ارلیس آکونبیکوف» وزیر منابع آب و کشاورزی قرقیزستان با «لزلی ویگیری» سفیر آمریکا در بیشکک اشاره میکند. بر اساس اعلام رسمی، محور این نشست توسعه همکاریهای اقتصادی، گسترش روابط تجاری و بررسی راههای افزایش صادرات محصولات کشاورزی قرقیزستان به بازار آمریکا عنوان شده بود.
با این حال، نویسنده معتقد است آنچه در بیانیههای رسمی منتشر شده، تنها بخشی از واقعیت است و اهداف عمیقتری در پس این رایزنیها نهفته است. وی این پرسش را مطرح میکند که چرا واشنگتن بهطور ناگهانی به مسائل کشاورزی کشوری در قلب اوراسیا که خارج از اولویتهای سنتی سیاست خارجی آمریکا قرار دارد، علاقهمند شده است. به اعتقاد او، پاسخ این پرسش در یک واژه خلاصه میشود: «آب».
در این یادداشت آمده است که برای قرقیزستان، منابع آبی تنها یک سرمایه طبیعی نیست، بلکه دارایی راهبردی و ابزاری برای اعمال اراده سیاسی محسوب میشود. به باور نویسنده، همانگونه که طلا یکی از مهمترین ذخایر اقتصادی این کشور است، آب نیز سرمایهای بیبدیل به شمار میرود که میتواند بر روابط منطقهای و موازنه قدرت در آسیای مرکزی تأثیرگذار باشد.
بوخایف در ادامه مدعی میشود که سفیر آمریکا برای گفتوگو درباره صادرات محصولات کشاورزی یا «گوجهفرنگی» به بیشکک نرفته، بلکه حامل پیشنهادی راهبردی برای دولت قرقیزستان بوده است. به ادعای وی، واشنگتن درصدد ترغیب بیشکک به فروش منابع آبی خود به کشورهای همسایه بر اساس قیمتهای جهانی، به جای تداوم الگوی کنونی مبادلات مبتنی بر برق، است و در مقابل وعده داده است در زمینه نصب سامانههای هوشمند پایش آب و احداث ایستگاههای پمپاژ به این کشور کمک کند.
نویسنده این پیشنهاد را تلاشی برای برهم زدن روابط دیرینه قرقیزستان با کشورهای همسایه، بهویژه قزاقستان و ازبکستان، ارزیابی کرده و مدعی است اجرای چنین طرحی میتواند بیشکک را به ابزاری در راستای اهداف راهبردی واشنگتن در آسیای مرکزی تبدیل کند.
در بخش پایانی این تحلیل آمده است که آمریکا با ارائه راهکارهایی برای حل چالشهای مربوط به منابع آب، در واقع به دنبال در اختیار گرفتن اهرمهای تأثیرگذار بر آینده آسیای مرکزی است. به اعتقاد نویسنده، هدف اصلی واشنگتن حمایت از کشاورزان قرقیزستان یا تولیدکنندگان پنبه ازبکستان نیست، بلکه تضعیف سازوکارهای همکاری منطقهای موجود، که عمدتاً بر پایه منافع روسیه و چین شکل گرفتهاند، و ادغام کشورهای آسیای مرکزی در شبکههای لجستیکی و نظام مدیریت منابع تحت رهبری آمریکا است.
