زمان انتشار : ۲۳ سنبله ,۱۳۹۴ | ساعت : ۰۸:۰۸ | کد خبر : 75140 | چاپ

گذری بر شهر غلغله یکی از عجایب بامیان

شفقنا افغانستان-از بلندای دو مجسمه بزرگ بودا در بامیان، ویرانه هایی به وسعت چهار تا پنج هکتار زمین، بر فراز تپه خاکستری رنگی در میان مزارع و کشت زار ها در قریه سعید آباد مرکز این ولایت به مشاهده می رسد که به شهر غلغله مشهور است.

شهر-غلغله
شهر غلغله
شهر غلغله یکی از هشت اثر تاریخی بامیان است که به عنوان میراث فرهنگی جهانی در سازمان یونسکو به ثبت رسیده است و سالانه صد ها گردشگر داخلی و خارجی را بسوی خویش فرا می خواند.

امروزه از این شهر که به روایت تاریخ، روزگاری پایتخت یکی از بزرگترین حکومت های اسلامی بوده، بجز چند مغاره، تعدادی دیوارهای تخریب شده، برخی برج های دیده بانی و یک منار مسجد، چیز دیگری باقی نمانده است.

در ویرانه های باقی مانده از شهر غلغله، دیوارهای بسیار ضخیمی به چشم می خورند که نشانگر استحکامات قوی برای جلوگیری از نفوذ دشمن به داخل شهر است .

پروفیسور “زمریالی طرزی” باستان شناس افغانی الاصل فرانسوی که هشت سال در بامیان به تحقیقات و کاوشگری های باستان شناسی پرداخته، گفته است که در زمان آبادی این شهر، ساکنان این شهر آب مورد نیاز خود را از یک تونل زیر زمینی تامین می کردند.

به گفته او، این نوع تونل در برخی دیگر از آثار تاریخی بامیان نیز دیده شده است.

روایات افسانه گونه ای نیز در بین ساکنان محل وجود دارد که وجود این تونل آب رسانی مخفی را تایید میکند.

بر اساس این روایات منبع این تونل آبرسانی، چهار کیلومتر دورتر از شهر قرار داشته است.

برخی از مورخان معاصر افغانستان جمعیت این شهر در زمان آبادی آن را نیز تخمین زده اند.

کاظم یزدانی تاریخ نگار معاصر کشور بر این باور است که جمعیت شهر غلغله در اوج رونق و شکوه از چهار هزار نفر بیشتر نبوده، زیرا نشانه ها و آثار باقی مانده واضح می سازد که محدودۀ شهر بیشتر از آن گنجایش نداشته است.

غلغله

شهر غلغه در زمان آبادی خود شهر بامیان یا “بالاحصار” بامیان یاد میشده و روزگاری پایتخت سلسله پادشاهان “آل شنسب” بوده است.

به باور اکثر تاریخ نویسان، شهر غلغله در زمان سلطنت خاندان شنسبانیه غوری توسط سلطان “علاءالدین جهان سوز” ساخته شد و پس از آن سالها به عنوان پایتخت حکمرانی این خاندان باقی ماند.

کاظم یزدانی نیز معتقد است که شهر غلغله در قدیم بالاحصار بامیان بوده که از ظهور اسلام تا اوایل قرن هفتم هجری، حکم پایتخت برخی از سلاطین اسلامی را داشته است.

بر بنیاد گفته‌های این تاریخ نگار، پیش از حملۀ سپاهیان مغول به رهبری چنگیز خان در سال ۶۱۸ هـ. ق ( ۱۲۲۱میلادی) در بامیان، این شهر محل حکمروایی حاکمان آل شنسب غوری خوارزمشاهی بوده است.

به باور او دلیل ویرانی شهرغلغله، مقاومت و پایداری حاکم خوارزمشاهی علیه سپاه مغول بوده است که در اثر این مقاومت یکی از نواسه‌های چنگیز به نام “ماتکین” به تیر یکی از محافظان قلعه کشته می‌شود، سپس خان مغول به خشم آمده و دستور می‌دهد به هر قیمتی که شده این شهر را با خاک یکسان کند.

شهر غلغله بعد از مقاومت بسیار شدید در مقابل سپاه مغول در سال ۶۱۸ هجری قمری برابر با ۱۲۲۱ میلادی به آتش کشیده شد و لشکریان مغول آن طوری که تصمیم گرفته بودند شهر را آتش زدند و ساکنان آن را نیز از دم تیغ گذراندند.

غلغله

عشقی که شهر را به آتش کشید!

افسانه های محلی حکایت گر آن است که چنگیز توان فتح شهر را در خود نمی دید و لشکریانش مدتی را برای یافتن راه نفوذ به شهر سرگردان ماندند تا به مجادله جهت اشغال بپردازند.

سرانجام دختر جلال الدین محمد خوارزم شاه حاکم آن وقت شهر غلغله که عاشق سرباز جوان مغولی شده بود خیانت کرده و نامه ای برای مهاجمین نوشت و آنرا توسط کمان در میان اردوی دشمن انداخت.

او توسط این نامه به لشکریان مغول فهماند که فتح قلعه مشکل است و تازمانی که سر چشمه کانال آبرسانی حصار بسته نشود و مدافعین شهر از آن استفاده و رفع تشنگی کنند، فتحی نصیب مغول ها نخواهد بود.

به این ترتیب سپاه مغول سر چشمه آب شهر غلغله را که در “دره کالو” قرار دارد با نمد و تخته سنگ ها مسدود کردند و بدین ترتیب مقاومت محافظان شهر در هم شکست و اردوی مغول پس از فتح شهر، آن را ویران کرد.

چرا غلغله؟

در کتاب “بامیان سرزمین شفگتی ها” نوشته کاظم یزدانی آمده است که وقتی مغول‌ها بر قلعه یورش بردند، جنگ خونینی رخ داد. از هر گوشه فریاد، گریه، زاری و هلهله بلند بود؛ شاید به همین خاطر پس از ویرانی نام «غلغله» را که به معنی غوغا و فریاد است، بر آن نهادند.

اینک از شهر تاریخی غلغله که روزگاری مرکز تجارت جهانی شمرده می شد، جز دیوارهای فرو ریخته و مغاره‌های تخریب شده و حسرت بیننده چیزی به جا نمانده است.

مخروبه های این شهر در زمان جنگ های داخلی نیز به شدت آسیب دیده است.

با آنکه سال گذشته بخش هایی از این شهر بزرگ تاریخی با حمایت مالی کشور ایتالیا ترمیم و بازسازی شده است، قسمت های دیگر آن اما طی سالیان اخیر، در نتیجه بارش سنگین برف و باران فرسوده تر از گذشته شده و در معرض خطر نابودی کامل قرار گرفته است.

زمان احمدی -رهاپرس

انتهای پیام

www.af.shafaqna.com

انتهای پیام

af.shafaqna.com

شفقنا در شبکه های اجتماعی: توییتر | فیسبوک | تلگرام

پاسخ به این نظر

Please enter your comment!
Please enter your name here