شفقنا افغانستان – حضرت آیتالله العظمی مکارم شیرازی به پرسشی درباره واکنش امام علی (ع) دربرابر غصب خلافت پاسخ گفته است.
به گزارش شفقنا متن پرسش مطرح شده وپاسخ این مرجع تقلید شیعیان بدین شرح است:
پرسش : آیا علی(علیه السلام) در مقابل انحراف مسلمانان از مسأله خلافت، سکوت اختیار کرد؟
پاسخ اجمالی: اولا: علی(ع) در موارد متعدد به حدیث غدیر و دستور پیامبر(ص) به جانشینی اش احتجاج نموده و هرگز سکوت نکرد، از جمله: در روز شورا، در زمان خلافت عثمان و در روز جنگ جمل. ثانیاً: علی(ع) مشغول تجهیز جنازه پیامبر(ص) بود و در سقیفه حضور نداشت تا در برابر جریان غصب خلافت در سقیفه بایستد. علی(ع) می فرماید: «آیا جنازه پیامبر را بدون غسل رها می کردم و به سوی مردم رفته، بر سر خلافت درگیر می شدم؟» از طرفی پیامبر(ص) در حدیثی علی(ع) را تشبیه به کعبه نموده و این را وظیفه مردم دانسته که بسوی او بیایند.
پاسخ تفصیلی: در پاسخ به این سؤال باید گفت :
اولاً: با مراجعه به تاریخ در می یابیم که امیرمؤمنان علی(علیه السلام) در موارد متعددی به حدیث غدیر و دستور خاص پیامبراکرم(صلی الله علیه و آله) به جانشینی خویش اشاره کرده است و به گفتار رسول خدا (صلی الله علیه و آله) درباره خود احتجاج نموده است و هرگز سکوت نکرده است.
ما به برخی از این موارد اشاره می کنیم:
۱- در کتاب مناقب خوارزمی از ابوطفیل عمرو بن واثله روایت شده است که: در روز شورا کنار درب منزل ایستاده بودم و شنیدم که علی(علیه السلام) به اهل شورا فرمود: «لاحتجن علیکم بما لا یستطیع عربیکم و لا عجمیکم تغییر ذلک»؛ (من بر علیه شما استدلالی می آورم که هیچ عرب و عجمی قدرت تغییر آن را نداشته با شد). سپس حضرت بعد از چندین احتجاج می فرماید: شما را به خدا سوگند آیا درباره کسی غیر از من رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود: « من کنت مولاه فعلی مولاه، اللهم وال من والاه، وعاد من عاداه، وانصر من نصره» و آنگاه فرمان داد حاضران به غایبان اطلاع دهند؟ همگان گفتند: بار خدایا خیر!»(۱)
۲- حاکم در کتاب مستدرک به سند خود از رفاعه از پدرش از جدّش روایت کرده است: در روز جنگ جمل با علی(علیه السلام) بودیم، حضرت به طلحه بن عبید الله خبر رساند که به دیدار من بیا! پس از حضور طلحه حضرت فرمود: تو را به خدا سوگند، آیا از رسول خدا شنیدی که فرمود: «من کنت مولاه فعلی مولاه اللهم وال من والاه، و عاد من عاداه »؛ (هر کس من مولای اویم پس این علی مولای اوست. بار خدایا دوست بدار دوست دار او را و دشمن بدار دشمن اورا!؟) گفت: بله، فرمود: پس چرا به جنگ من آمدی؟(۲)
۳-جوینی در فرائد السمطین می نویسد: علی (علیه السلام) در احتجاجی طولانی که با گروهی از انصار و مهاجرین در زمان خلافت عثمان داشته است، می فرماید:« شما را به خدا سوگند آیا می دانید زمانی که آیه «یا ایها الذین آمنوا اطیعوا الله و اطیعوا الرسول و اولی الامر منکم » (۳) و آیه « انما ولیکم الله و رسوله والذین آمنوا الذین یقیمون الصلوه و یؤتون الزکاه و هم راکعون»(۴) و آیه «ام حسبتم ان تترکوا و لما یعلم الله اذین جاهدوا منکم و لم یتخذوا من دون الله و لا رسوله و لا المؤمنین ولیجه»(۵) نازل شد ، گروهی از مردم گفتند: ای رسول خدا! آیا این آیات مخصوص بعضی از مؤمنین است یا همه را شامل می شود ؟ در اینجا بود که خداوند پیامبر (صلی الله علیه و آله) را مأمور کرد تا والیان امر را به مردم بشناساند و برای آنان همان گونه که نماز و روزه و زکات و حج را تفسیر کرد ، ولایت را نیز تفسیر کند. پس پیامبر(صلی الله علیه و آله) مرا در روز غدیر به ولایت منصوب فرمود…
همگان گفتند: بار خدایا آری! این را از رسول خدا شنیدیم و آنچه را گفتی شاهد بودیم.(۶)
ثانیاً: علی (علیه السلام) در سقیفه حضور نداشت و مشغول تجهیز جنازه مطهر رسول خدا(صلی الله علیه و آله) بود، با این حال چگونه در برابر جریان غصب خلافت در سقیفه بایستد و نظر خویش را بیان کند. مؤید این مطلب ، گفتاری است که ابوبکر جوهری در کتاب « السقیفه و فدک» می نویسد، وی می گوید: ” امام ابوجعفر محمد بن علی (علیه السلام) می فرماید: علی(علیه السلام)، فاطمه (علیها السلام) را بر دراز گوشی می نشانید و شبانه به در خانه انصار می رفت و از آنها مدد می جست. فاطمه نیز از آنان یاری می طلبید ولی آنان در پاسخ آن حضرت می گفتند: ای دختر رسول خدا! ما با ابوبکر بیعت کردیم و اگر پسر عمویت قبل از ابوبکر می آمد با او بیعت می کردیم. علی (علیه السلام) فرمود: «اکنت اترک رسول الله میتاً فی بیته لا اجهزه و اخرج الی الناس انازعهم فی سلطانه»؛ (آیا جنازه رسول خدا را بدون غسل رها می کردم و به سوی مردم رفته ، بر سر جانشینی و خلافت او با مردم درگیر می شدم؟) پس فاطمه(علیها السلام) فرمود: ابو الحسن جز آنچه که سزاوار بوده انجام نداد و آنها کاری کردند که خدا به حسابشان خواهد رسید(۷)
از طرفی پیامبر گرامی اسلام در حدیثی امیر مؤمنان را تشبیه به کعبه نموده و این را وظیفه مردم دانسته که بسوی علی(علیه السلام) بیایند ، نه آنکه حضرت بسوی مردم رفته ، خلافت و امارت خویش را بر مردم تحمیل کند. رسول خدا (صلی الله علیه و آله) می فرماید :« ای علی! مثل تو همانند کعبه است که مردم بسویش می آیند، نه آنکه او بسوی مردم برود»(۸)
پی نوشت:
(۱). مناقب خوارزمی، ص۳۱۳
(۲). حاکم حسکانی، المستدرک علی الصحیحین، ج۳، ص۴۱۹، ح۵۵۹۴
(۳). سوره نساء ، آیه ۵۹
(۴). سوره مائده ، آیه ۵۵
(۵). سوره توبه ، آیه ۱۶
(۶). فرائد السمطین، ج۱، ص۳۱۲، ح۲۵۰
(۷). شرح نهج البلاغه، ج۶، ص۱۳ به نقل از “سقیفه و فدک”، ص ۶۲.
(۸). علی محدث( بندر ریگی)، سیاهترین هفته تاریخ، بشاره المصطفی ص ۲۷۷، الفردوس ج۵، ص ۳۱۵.
انتهای پیام