شفقنا افغانستان-جوگیها به عنوان یکی از گروه های اقلیت سیار افغانستان محل مشخصی ندارند و سالانه با در نظرداشت تغییرات اقلیمی از ولایت به ولایت دیگر و از یک سمت به سمت دیگر تغییر مکان می دهند. این گروه به گونۀ عجیبی زندهگی دارند و روش زیستی آنان کاملا متفاوت از بیشتر اقشار اجتماعی است ولی زندهگیشان شباهت زیادی به کوچیهای خرگاهنشین افغانستان دارد.
به گزارش شفقنا افغانستان به نقل از خامه پرس؛ جوگیها بیشتر در شمال و شمالشرق افغانستان زندهگی میکنند و از خود به جز مقدار مواشی که همیشه در سفرهای موسمیشان آنان را با خود انتقال میدهند چیزی ندارند. جوگیها به گونۀ گروههای کوچک در شمال افغانستان سالانه با افزایش گرما به بخشهای گرمسیر و ییلاقی میروند و با افزایش سرما دوباره به منطقههای گرم بر میگردند. این گروه مانند دیگر اقوام در افغانستان گورستان مشخصی ندارند و در هر منطقهیی در جریان سفر موسمیشان اگر یکی از آنان از بین برود، در همان محل دفنش میکنند.
جوگیهای شمال به زبان فارسی اما لهجۀ متفاوتتر و نزدیک به فارسی تاجیکستان صحبت میکنند و به دلیل اینکه در طول تاریخ از نعمت سواد و خواندن بیبهره بودهاند، چیزی از پیشینۀ تاریخیشان به یاد ندارند؛ ولی برخی از کهنسالانشان در شمال افغانستان میگویند که این گروه نظر به شرایط نابسامان تاریخی حدود چند قرن پیش از بخارا و کولاب به افغانستان آمدهاند.
این گروه برعکس زندهگی دیگران، مردانشان در خانه به بودنهبازی، سگبازی و دیگر کارها مصروفند و زنان به بیرون از خانه رفته با سختکوشی و پذیرفتن انواع زحمات خرج خورد و خوراک خانهواده را به دست میآورند؛ این برای آنان به یک فرهنگ مبدل شدهاست. کار زنان شامل چندبخش میشود. یک بخش آنان به گدایی میپردازند، بخش دوم در روی خیابانهای مناطق شهری بنجارهفروشی میکنند و بخش سوم فال میبینند. گفتههایی نیز وجود دارد که بر اساس سنت جوگیها، مردان این گروه رفتن به بیرون و کارکردن را شرم میدانند.
آمار غیر رسمی نشان میدهد که جوگیهای افغانستان چندین قبیله میباشند و نفوس مجموعی آنان در حدود تخمینی ۱۰هزار نفر گفته شدهاست.
وضعیت زنان جوگی درکابل
جوگیها بیشتر در ولایتهای شمال و شمالشرقی افغانستان زندهگی میکنند و در سالهای اخیر شمار افراد این گروه در پایتخت نیز افزایش یافته، در بخشهای مختلف کابل مسکن گزیدهاند و از وضعیت خوبی نیز برخوردار نیستند.
بنیاد چادری و خبرگزاری خامه در آستانۀ هشتم مارچ یا روز جهانی زن گزارش تصویریی را از وضعیت زنان جوگی در پایتخت کشور آماده ساخته و در آن با برخی از این زنان گفتگو کردهاند. زندهگی جوگیهای کابل متفاوتتر از جوگیهای شمال و شمالشرق است. آنان خرگاه دارند و سالانه در گردش اند اما اینان اکنون حالت باشندهگان مسکونی را به خود گرفته و مانند برخی از شهروندان کوچی که در کابل به سر میبرند، در محیط شهری خانههای گلی خیلی ابتدایی را ساختهاند و در آن زندهگی میکنند.
زنان جوگیهای کابلنشین روزانه به بیرون رفته مصروف کار و بار میشوند و شبانه دوباره به خانه باز میگردند. بر بنیاد این گزارش، جوگیهای کابل یکی از فقیرترین طبقهاند و در وضعیت بدی زندهگیشان را به پیش میبرند. خانههای آنان به گونهیی ساخته شده که با اندک باران یا برف امکان فروریختن آن موجود است.
زنان جوگی در کابل بیشتر از بسیاری زنان در کشور به سرنوشت بدی سردچار اند. آنان بیشتر در بخشهای پر جمع و جوش و تفریحگاهها میروند تا فال ببینند، چوریفروشی و گدایی کرده پیسۀ نان شبشان را به دست آورند.
اما این بانوان فراموششده را کسی به سنگ میزند، کسی به کار نامشروع دعوت میکند، کسی هم فاحشه و روسپی میخواند و کسان دیگری به شیوههای دیگر اذیتشان میکنند.
در گزارش تصویری نهاد چادری به همکاری خبرگزاری خامه محرومیتها و دربهدریهای بانوان جوگی به تصویر کشیده شده و خانه و محل بود و باششان نیز به خوبیبازتاب یافتهاست.
یکی از زنان پیر این گروه با چهرۀ گرفته و غمگین میگوید که خانههایشان نمناک است، نانی برای خوردن و لباسی برای پوشیدن ندارند و شکایت میکند که مکتب نیز برای آنان نیست تا کودکانشان درس بخوانند.
یکی دیگر از بانوان میگوید که برادرش را به مکتب فرستاده تا درس بخواند، اما به خاطر نداشتن پول و لباس مناسب او را از مکتب کشیدهاند.
این بانوی جوان میگوید که آرزو داشته درس بخواند، یک پزشک شود و برای خانهواده و مردم خدمت کند اما رنج زمانه او را اجازۀ چنین کاری ندادهاست.
اینان که در محیط آلوده با پیش پا افتادهترین و ابتداییترین وسایل زندهگیشان را به پیش میبرند میگویند که در انتخابات به پای صندوقهای رای رفته و به نامزد مورد نظرشان رای دادهاند.
از جانب دیگر شیوۀ زندهگی روستایی جوگیها و برخی از شهروندان محروم دیگر مانند کوچیها در بخشهایی از کابل در حدی زندهگی شهری را زیر پرسش برده و دولت تا کنون نه به انتقال آنان در جای مناسبی اقدام کرده و نه هم برای آنان مسکن ساختهاست. این گروهها به زندهگی روستاییشان در محیط شهری ادامه میدهند و در نزدیک بلندمنزلها و ساختمانهای چندمنزله مواشی نگهداری میکنند که سبب آلودهگی محیط زیست نیز میشود.
جامعه شناسان میگویند که از این دست گروهها زیاد دیده شده و اینان نه تهدیدی ایجاد خواهند کرد و نه هم تهدیدی متوجهشان خواهد شد.
جواد سلطانی، یکی از آگاهان اجتماعی در کشور میگوید که اینها از قدیم همیشه در گردش بودهاند و بقایای دورهگردان بدون جا و مکان در خراسان قدیم اند که به زندهگیشان با همین شیوه ادامه میدهند.
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com