شفقنا افغانستان – بعد از اعلام تاریخ نهایی خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان در سال 2021 میلادی، بحث مدیریت حریم هوایی افغانستان و مدیریت میدان هوایی بینالمللی کابل، نیز مطرح شد. این روزها و با افزایش پرواز هواپیماهای بدون سرنشین آمریکایی در حریم هوایی افغانستان، این نگرانیها یکبار دیگر افزایش یافته است.
به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان، با توجه به اینکه میدان هوایی بین المللی کابل در دو سال آخر عمر حکومت پیشین افغانستان چندین بار هدف حملات راکتی قرار گرفته بود، نگرانیهای زیادی در مورد تأمین امنیت این میدان هوایی و سایر میدانهای هوایی بینالمللی افغانستان بعد از خروج نیروهای خارجی وجود داشت.اما مسئولان امنیتی حکومت پیشین افغانستان از تأمین امنیت این میدان هوایی و مدیریت حریم هوایی کشور، اطمینان میدادند.
همزمان با این نگرانیها، بحث سپردن مدیریت و تأمین امنیت میدان هوایی بینالمللی کابل به کشور ترکیه نیز مطرح شد و قرار بر این بود که شماری از نیروهای نظامی ترکیه در افغانستان باقی بمانند و تأمین امنیت میدان هوایی کابل را به عهده بگیرند.
مقامات آمریکایی و ناتو موافقت خود را با این طرح نشان دادند، اما طالبان با آن مخالفت کرد. سهیل شاهین، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر، آن زمان گفت که باید تمام نیروهای خارجی، به شمول نیروهای ترکیه، از افغانستان خارج شوند و تأکید کرد که حضور نیروهای خارجی در افغانستان، زیر هر نامی که باشد، قابل قبول نیست.
گفتگوها در مورد تأمین امنیت میدان هوایی کابل ادامه داشت، اما قبل از اینکه این گفتگوها منجر به امضای یک توافقنامه شود، حکومت افغانستان سقوط کرد و طالبان کنترل کشور را در دست گرفتند.
طالبان بعد از وروود به کابل، کنترل میدان هوایی بینالمللی کابل را در دست گرفتند و نیروهای نظامی آنها در این میدان هوایی مستقر شدند.
بعد از تسلط طالبان بر افغانستان و اعلان حکومت سرپرست، ترکیه بازهم اعلام کرد که در همکاری با قطر و در صورتی توافق با طالبان، حاضر است مدیریت میدان هوایی بین المللی کابل را در دست گیرد و امنیت هوانوردی افغانستان را تأمین کند.
بعد از تسلط طالبان بر افغانستان، کشور قطر برای بازگشایی میدان هوایی بین المللی کابل و فعال کردن بخش های مختلف آن، با حکومت طالبان همکاری فنی میکرد.
افغانستان در مجموع 24 میدان هوایی دارد که از آن میان، میدان هوایی کابل پایتخت، میدان هوایی بلخ در شمال، میدان هوایی قندهار در جنوب، میدان هوایی هرات در جنوب غرب و میدان هوایی خوست در شرق این کشور، بینالمللی هستند و پروازها به سایر کشورها تنها از این پنج میدان هوایی انجام میشود.
امضای توافقنامه با امارات
در حالی که انتظار میرفت مسئولیت تأمین امنیت میدانهای هوایی و حریم هوایی افغانستان را کشورهای ترکیه و قطر به عهده گیرند، طالبان در سوم ماه جوزای سال جاری خورشیدی، با امارات متحده عربی، توافقنامه امضا کردند.
بر اساس توافقنامهای که طالبان با کشور امارات متحده عربی امضا کردند، شرکت «گ.ک» امارات متحده عربی مدیریت میدان هوایی بینالمللی کابل، میدان هوایی بینالمللی قندهار، میدان هوایی بینالمللی هرات و میدان هوایی بینالمللی مزار شریف را به عهده دارد.
توافقنامه برای مدیریت چهار میدان هوایی بین المللی افغانستان بین حمیدالله آخندزاده، سرپرست وزارت ترانسپورت و هوانوردی طالبان و رزاق اسلم، مدیر عامل شرکت گ. ک امارات متحده عربی با حضور ملا عبدالغنی برادر، معاون اقتصادی رئیس الوزرای طالبان، امضا شد.
ملا عبدالغنی برادر در مراسم امضای این توافقنامه گفت که اکنون شرکتهای هوایی بینالمللی میتوانند پروازهای شان را به صورت امن به افغانستان از سر گیرند.
جزئیات این توافقنامه تا هنوز منتشر نشده است و مشخص نیست که چه مسئولیتهای به شرکت اماراتی سپرده شده و چه مسئولیتهای را وزارت ترانسپورت و هوانوردی طالبان به عهده گرفته است.
پیش از آن اما، سخنگوی وزارت ترانسپورت و هوانوردی طالبان گفته بود که هدف از مذاکرات برای مدیریت میدانهای هوایی افغانستان، استندردسازی ارائه خدمات هوایی و سیستم هوایی افغانستان در مطابقت با استندردهای سازمان بین المللی هوانوردی کشوری (ICAO)، است.
افغانستان عضویت سازمان ایکائو را دارا است و مکلف است که مطابق قوانین و استندرهای این سازمان، سیستم هوانوردی کشور را عیار سازد و خدمات هوایی ارائه کند.
افغانستان در سال 2013 قانون هوانوردی ملکی را تصویب کرد و در سال 2015، اداره هوانوردی ملکی، به عنوان یک اداره مستقل ایجاد شد. اما بعد از تسلط طالبان بر افغانستان، این اداره دوباره با وزارت ترانسپورت، ادغام شد.
بعد از امضای این توافقنامه مدیریت چهار میدان هوایی بین المللی افغانستان با امارات متحده عربی، هرچند پروازها از افغانستان به حالت عادی برگشت و شماری از شرکتهای هوایی بین المللی پروازهای خود به افغانستان را از سر گرفتند، اما هنوز هم در مورد تأمین امنیت حریم هوایی افغانستان، نگرانیهای جدی وجود دارد.
پرواز هواپیماهای بدون سرنشین آمریکا
از زمان تسلط طالبان بر افغانستان، گزارشهای زیادی از پروازهای هواپیماهای بدون سرنشین در بخشهای مختلف کشور، نشر شده است، اما بعد از کشته شدن ایمن الظواهری، رهبر القاعده در کابل در حمله هواپیماهای بدون سرنشین آمریکا در کابل، این موضوع بازتاب گسترده یافت.
طالبان پرواز هواپیماهای بدون سرنشین آمریکا در حریم هوایی افغانستان را «نقض حریم هوایی»، «خلاف اصول بینالمللی» و «نقض توافق نامه دوحه» دانسته اند و محکوم کردهاند.
این گروه در نشستی که در قندهار برگزار کرده بودند، بدون نام بردن از کشور خاصی، اعلام کرده بودند هر کشور همسایه افغانستان که به هواپیماهای بدون سرنشین آمریکایی اجازه پرواز در فضای خود را داده باشد نیز در این «جنایت» شریک است و هشدار داده بودند که «معامله بر سر افغانستان و اجازه دادن به دشمنان» این کشور عواقب بدی در پی خواهد داشت.
اما ملا محمد یعقوب مجاهد، سرپرست وزارت دفاع طالبان امروز (یکشنبه، 6 سنبله) در یک نشست خبری گفت که: « نظر به معلومات ما هواپیماهای بدون سرنشین امریکا ازخاک پاکستان وارد افغانستان میشوند و خواست ما از پاکستان این است که اجازه ندهند که ازخاک شان علیه ما استفاده شود.»
اما پیش از اینکه پرواز هواپیماهای بدون سرنشین آمریکایی در حریم هوایی افغانستان خبرساز شود، حمله هوایی پاکستان به بخشهای از ولایات کنر و خوست در شرق افغانستان نیز تنش زا شده بود.
پاکستان در 15 اپریل سال جاری میلادی بخشهای از ولایات کنر و خوست در شرق افغانستان را بمباران کرد که در آن 47 نفر به شمول 20 کودک کشته شدند. پاکستان حضور شورشیان وابسته به طالبان پاکستانی را بهانه قرار داد و گفت که این شورشیان از خاک افغانستان علیه پاکستان حمله میکردند.
طالبان از این حمله خشمگین شدند و سفیر پاکستان در کابل را احضار کردند و هشدار داند که «ادامه این حملات عواقب بدی در پی خواهد داشت»، اما عملا هیچ اقدامی در مقابل پاکستان انجام ندادند و چند ماه بعد میزبان مذاکرات صلح میان طالبان پاکستانی و دولت پاکستان شدند.
پرواز هواپیماهایی بدون سرنشین آمریکایی در حریم هوایی افغانستان و حملات هوایی پاکستان بر خاک افغانستان، نشان میدهد که طالبان در یک سال گذشته، نتوانستهاند حریم هوایی کشور را مدیریت و کنترل کنند.
از سوی دیگر، این مسئله نشان میدهد که کشورهای چون آمریکا، در تبانی با پاکستان، هر زمان که بخواهند میتوانند وارد حریم هوایی افغانستان شوند، بدون اینکه طالبان بتوانند مانع آنها شوند و یا هواپیماهای بدون سرنشین آنها را ره گیری بتوانند.
