شفقنا افغانستان-حجت الاسلام والمسلمین عمادالدین رضایی همدانی درنوشتاری که در اختیار شفقنا قرار داده به بررسی دلایل بعثت پیامبر اکرم پرداخته است، متن این نوشتار درپی می آید :
اخلاق کلمه ای عربی و جمع خلق به معنی خوی ها و منش هاست. خُلق و خَلق از یک ریشه اند. خَلق به ظاهر آفرینش آدمی و غیر آدمی گفته می شود و خُلق به روحیات و صفات درونی آدمیان. گوئی همان گونه که شخص از نظر خلقت جسمانی از یک اعضا و جسمانیات خاص ترکیب گردیده و شکل خاص به خود گرفته است، از نظر روحی و صفاتی و اخلاقی نیز از یک سلسله صفات و روحیات و منش های ویژه فراوانی ترکیب شده و «شخصیت» خاص گردیده است. خلاصه آن که خَلق به چگونگی جسمانی و خُلق و اخلاق به چگونگی های صفاتی و روحانی شخص اطلاق می گردد. در باب مو قعیت اخلاق در ارائه شخصیت و کمال یا نقص آدمیان از دیدگاه انسان شناسی اسلام، انسان ترکیبی از خاک و نفس های ماورای افلاک و نفس علیینی است. چنان که قرآن بیان می دارد «ثم انشاناه خلقا آخر فتبارک الله احسن الخالقین» (سوره 23 آیه 14) یعنی پس از آن که آدمیان را بر حسب شرائط جسمانی از خاک و غذاها نطفه و علقه آفریدیم، او را از افاضات ویژه و روح و عقل و آفرینش دیگر برخوردار ساختیم.
در دو حدیث جالب از رسول اقدس اسلام محمد مصطفی (صل الله علیه و آله و سلم) در فضیلت انسان ها بر سایر مخلوقات چنین آمده است. قال رسول الله (صلی الله علیه و آله و سلم) «ما من شیء اکرم علی الله من ابن آدم قیل یا رسول الله و لا الملئکه قال الملئکه محیرون بمنزله الشمس و القمر» (کنزالاعمال – متقی هندی – خ – 34621) یعنی رسول خدا فرمود: هیچ چیز در نزد پروردگار گرامی تر از انسان ها و بنی آدم نمی باشد. پرسیده شد ای رسول خدا! حتی ملائکه؟ فرمود: بلی ملائکه در کیفیت خلقت روحانی و نیکی خود به مانند خورشید و ماه مجبورند و به نحو آفرینشی اعمالی انجام می دهند.
در بیان دیگر از رسول خدا (صلوات الله علیه و آله) نقل شده است که فرمود: «لیس شیء خیرا من الف مثله الا الانسان» ( کنزالاعمال- متقی هندی – خ – 34615 ) هیچ چیزی که بهتر از خیل عظیم و یا هزار همانند خود باشد نیست مگر انسان.
ممیزات اسلام رحمت عامه
رسول اقدس اسلام محمد مصطفی (صل الله علیه و آله و سلم) در توجیهاتی از رسالت خودکه معمولا مصدر به «انا»، «انی» و «انما» می باشد و در مجموعه های حدیثی موجود است بیان می دارد که رسالت من چگونه است و به چه کاری مبعوث شدم، سیما و محتوای رسالت خود را روشن می کند.
رسول الله (صلوات الله علیه و آله) به بیان ممیزات و روش کلی رسالت پیامبر بیان رحمت از نظر اسلا م که در خود قرآن و احادیث نبوی به آن تصریح شده، مانند «و ما ارسلناک الا رحمه للعالمین» (سوره انبیاء آیه 107) که رسالت پیامبر و شریعت اسلام را در رحمت خلاصه می نماید و یا در حدیثی از رسول الله (صل الله علیه و آله): «انی بعثت علی الشریعه السمحه السهله» یعنی من بر یک شریعت قابل درک و تحمل و پرگذشت و گسترده و کریمانه و مجامع اسلامی (سهل و سمح) مبعوث گردیدم و در حدیث دیگر رسول خدا(صل الله علیه و آله) فرمود«انی لم ابعث العانا و انما بعثت رحمته» من بر لعن و نفرین مردم مبعوث نشدم که به مردم بگویم مرگ بر شما و خدا شما را بکشد و لعنت نماید. بلکه من به عنوان رحمت و توسعه بخشیدن به مهر و محبت و ایمان و عدالت و دورگردان مردم از موجبات لعنت مبعوث شدم تا راه گشا به سوی کمال و سعادت باشم.
خیر و نیکی در مردم رواج گیرد، تا مردم از زندگی لذت برند و از مواهب روحانی آگاه شوند و در جهت جذب مواهب روحانی همت گمارند و دروازه های بهشت بر رویشان باز و درهای لعن و جنهنم بررویشان بسته گردد. من مبعوث شدم تا درهای رحمت خداوند را به روی خلق باز کنم. نه این که فحش دهم و نفرین کنم و عذاب بطلبم. رسول اقدس اسلام (صل الله علیه و آله) فرمود من پیامبر رحمت هستم و نه پیامبر دشنام و لعنت.
در خصوص مقصد نهایی رسالت رسول اقدس اسلام محمد مصطفی (صلی الله علیه و آله) و محتوا و هدف رسالت رسول خدا (صلوات الله علیه و آله) در قرآن کریم «کتاب انزلنا الیک لتخرج الناس من الظلمات الی النور» (سوره ابراهیم آیه یک) قرآن کتابی که بر تو نازل کردیم برای این که تو همه مردم( ناس) را از ظلمت ها به نور هدایت کنی؛. نه فقط ملت عرب، ایران، پاکستان و غیره. بلکه کل انسان های روی زمین. مردم آسیا، اروپا، امریکا، آفریقا…پنج قاره زمین و با هفت اقلیم آن زمان را، یعنی به طور کلی دنیای بشری حال و آینده را از ظلمت های گوناگون رهایی بخشی.( الظمات) جمع ظلمت است « ال» استغراق است. یعنی نه یک ظلمت و نه چند ظلمت، بلکه انواع ظلمت ها، از ظلمت الحادی و بی اعتقادی، از ظلمت بعید الهی، ظلمت بی عفتی، ظلمت غصب و غارت و خونریزی و ظلمت فسادهای فردی و جمعی و خانوادگی و بالاخره از هر نوع ظلمت نجات دهی و بیرون آوری و به نور و زندگی روشن و بی ابهام و صراط مستقیم هدایت نمایی؛ به نور بی ظلمت بی ظلمت؛ عدل بی ظلم؛ ایمان بی الحاد؛ درستی بی نادرستی؛ حق بی باطل؛ هدایت نمایی؛ نوری که یک ذره به ظلمت آغشته نباشد. ای رسول، تو ماموری که مردم را از همه ظلمت ها به وسیله آیات نازله قرآنی خارج و به نور و برکات و رحمت اسلام برسانی. این امر هدف و محتوای رسالت پیامبر است.
باز از رسول اسلام (صل الله علیه و آله) در معرفی ممیزات و روش رسالتش، از جمله این حدیث شریف است «انما بعثت رحمه و لم ابعث عذابا» من به عنوان رحمت مبعوث شدم و نه به عنوان شکنجه و رنج و عذاب. رسالت من و شریعت من سراسر رحمت است و نه رنج و عذاب. این بیان رسول الله (صل الله علیه و آله و سلم) به همه امت خط می دهد که باید برای یک دیگر در همه ارتباطات رحمت باشند و نه عذاب؛ در معامله- معاشرت- امور خانواده- جامعه و مسائل اجتماعی و غیره همه مردم و امت باید بدانند که رسالت رسول الله(صل الله علیه و آله) چنین رسالت است. امت اسلام با الهام گرفتن از پیام رسول خدا(صل الله علیه و آله) می بایست نسبت به جامعه و جهان رحمت باشد و نه رنج و عذاب. همچون نور خورشید و باران باشد. هر یک از بیان های ویژه رسول الله(صل الله علیه و آله) در خصوص مشخصات رسالت خود، سند بزرگ و نصی قاطع است. در ویژگی های رسالت و مشخصه های شریعت دین اسلام در بیانی دیگر می فرماید «انما بعثتنی الله رحمه مهداتا انما انا رحمه مهداه» یعنی من را خداوند متعال به گونه رحمت هدیه شده مبعوث فرموده، شریعت من اسلام رحمت برای کل خلق است. هدیه ربانی است همچون باران، نور خورشید و هوایی که تنفس می شود و سایر هدایای ربانی که رایگان و بدون پرداخت وجهی استفاده می شود.
هیچ یک از انبیاء (علیهم السلام) اجر و مزدی از مردم نمی طلبیدند و هدایات آن ها هدیه های رحمانی بود. مکرر در قرآن می خوانیم که گفتند از شما مزدی نمی طلبیم «ما اسئلکم علیه الاجری» (سوره 25 آیه 57) وقتی خود را از تعلقات گوناگون و از شهوات و هوس های جهت دهنده جناحی و غیر جناحی خود تخلیه نماییم، از ناهنجاری های مختلف آزاد گردیم، انسان وارسته می شویم و در آن صورت از نور و رحمت این هدیه ربانی رسالت پیامبر گرامی اسلام(صل الله علیه و آله و سلم) به بهترین می توانیم بهره گیری نماییم. اسلام و نور رسالت از سوی پروردگار نزول یافته و چون نور رایگان خورشید همراه و همواره بر ما می تابد. از پیامبر(صل الله علیه و آله و سلم) خطاب به همه می فرماید «انما بعثتم مسیرین و لم تبعثو معسرین» یعنی همه شما مسلمانان مبعوثید و پیام و دستور دارید که آسان بگیرید و به مردم سخت گیری نکنید. تمام بلادهای اسلامی، علماء، جناح ها، دولت ها، ادارات، سازمان ها، بازارها، مسئولین، آحاد مردم مسلمان! همگی از اسلام الهام و پیام بگیرید برای خلق خدا رحمت باشید نه زحمت و زندگی را بر دیگران سخت و دشوار نسازید بر مردم آسان بگیرید و زندگی را بر مردم سخت نکنید که از یکدیگر و از دین خدا بیزار شوند. اسلام دین سخت گیری نیست. دین سهل گیری و آسانی است. این متن گفته رسول اقدس محمد مصطفی (صلوات الله علیه و آله ) است که فرمود همه بر شریعتی هستید که آسان بگیرید پیام و کتاب و دین شما این نیست که سخت بگیرید. باز در حدیثی فرمود «انما ابعث بالحنیفیه السمحه، فمن خالف سنتی فلیس منی» یعننی من مبعوث شدم به شریعت «حنیف» و مستقیم و بی کجی و کاستی و در نهایت سهولت و کرامت، با حفظ حرمت و منصش انسانی و …
شریعتی که به سمح و تسامح تاکید دارد و استوار است و یکدیگر را به بزرگوارانه برخورد نمودن و کرامت و حرمت انسان را در نظر گرفتن دستور می دهد است که در پایان این حدیث می فرماید: هر کس غیر از این راه باشد در سنت من و از شریعت من نیست، شریعت را دگرگون کرده است یعنی اسلامی را که غذا بصورت رحمت و هدیه ربانی فرستداه با ظلمت نفسانیات و توهمات خود آغشته ساخته است.
در بیان دیگر رسول اقدس اسلام محمد مصطفی می فرماید: «انما بعثت مداراه الناس» همانا مبعوث شدم که با مردم مدارا کنم. آرام آرام و با منطق و برهان آن ها را به خدا نزدیک و با دین خدا پیوند دهم. تا آن ها را بسازم و نه بسوزانم. دین و شریعت من بالنده و سازنده است. در بخش دیگر به کل امتن درباره «مدارا کردن با مردم» تعلیم می دهد و می فرماید : مدارای با مردم بالاترین جلوه خردمندی است. «راس العقل المداراه مع الناس» د بیانی دیگر رسول خدا (صل الله علیه و آله) می فرماید« بعثت رحمه و مرحمه و لم ابعث تاجرا» من برای پیاده نمودن رحمت و مرحمت در محیط خلق وبر خلق مبعوث شده ام و نه برای تجارت و سودبری و همانند یک بازرگان و معامله گر که از هر عملی قصد سودجوئی دارد من مبعوث نشدم که متاعی به مردم بدهم و در پی سود و منفعتی باشم. شریعت من یک مناده و رحمت سماوی و هدایت و نور است و نه کالای تجارتی چون نور خورشید است ، باران،هدیه ربانی است رحمت رایگان است.
و برای استفاده کل خلق، خرید و فروش و تجارتی در کار نیست و نه خداوند از عبادات و یا خوبیهای خلق سودی می برد و نه من در پی سود و تجاررت از متاع اسلام هستم. دین من رحمت ربانی است و نه تجرات انسانی. در بیانی دیگر می فرماید «انی بعثت علی الشریعه السمحه السهله» یعنی به یک شریعت گسترده و کریمانه قابل تحقق و عمل و پر عطوفت و سهل و آسان مبعوث شدم. . . معرفی ها از اسلام و پیام الهی بخشی از کل است از زباان رسول الله صل الله علیه و آله که با تایید آیات قرآن نیز همراه است. اگر تاییدات قرآن را نیز بخواهیم ذکر نمائیم (نظیر «یرید الله بکم الیسر و لایرید بکم العسر…( خداوند بر شما آسانی می خواهد و نه سختی)سوره بقره آیه 185 و …ماجعل الله علیکم فی الدین من حرج…) (خداوند در دین خود برای شما حرج و مشقت قرار نداده است) سوره حج آیه 78) و ما ارسلناک الا رحمه للعالمین : ( تو را مبعوث ننمودیم مگر بعنوان رحمت برای کل خلق…مجموع این گونه روایات و آیات بخوبی نشان می دهد شریعت اسلام شرعیت سهل گیر است و نه سخت گیر. شریعتی است که بر مبنای «رحمت» و مدارا و جذب و گذشت استوار است و نه «زحمت»
تساهل از ریشه «سهل » و تسامح از ریشه «سمح است. که در حدیث مذکور رسول خدا صل الله علیه و آله می فرماید من بر شریعت سهله و سمحه مبعوث شدم. شریعت اسلام حقیقتا سهل و سمح است. زیرا اکثر امور رنج آفرین و عذاب آور که همان حرام ها هستند و به دستور اسلام باید انجام نگیرند اگر ترک شوند مشقتی وجود نخواهد داشت . مثلا قتل نکنید. ظلم نکنید. دروغ نگویید. فحش ندهید. غیبت و زنا نکنید. ربا نخورید و صدها امر محرم دیگر…
چه چیزی می ماند؟ جز رفاه و امنیت و برادری و محبت و تقوی و درستی و صداقت…پس شریعت اسلام شریعت بسیار سهلی است.
این شبهه نیست که آیا این تساهل و تسامل از زبان اروپائی و ارد فرهنگ ما نشده؟ و از فلان لغت خارجی نمی باشد؟! جواب آن که مباحث غیر علمی است این که لغت تساهل و تسامح در زبان های دیگر نیز لعات خاص خود دارد دلیل بر آن نیست که این لغت حتما از دیگر کشورها آمده باشد دو کلمه تساهل و تسامح در متن گفته رسول اقدس اسلام است بعنوان دو ویژگی شریعت و یعنی «شریعت» اسلام آمده است.
حجت الاسلام والمسلمین عمادالدین رضایی همدانی از چهره های فرهنگی حوزه علمیه است. از وی 85 عنوان تالیف به چاپ رسیده است و 750 عنوان تالیف در زمینه های فرهنگی، اجتماعی، مذهبی و سیاسی در دست چاپ دارد.
رضایی همدانی موسس و مدیر بزرگترین و عظیم ترین کتابخانه روستایی کشور است و تاکنون تعداد 17 هزار جلد قرآن مجید و کتاب را به طور رایگان به اعضاء و بازدیدکنندگان از این کتابخانه اهدا نموده است. مادر وی مرحومه «بانو سمن ناز کیهانی قادر» به مدت 17 سال کتابدار افتخاری آن کتابخانه بوده و بیشتر کتابهای این کتابخانه از روزه و نماز استیجاری آن مرحومه تهیه شده است؛ خدایش رحمت کند.
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com