شفقنا افغانستان- معین سوادآموزی وزارت معارف جمهوری اسلامی افغانستان است.جوان ترین چهرۀ تیم و کاندید وزارت تجارت و صنایع بود؛ اما با کمبود 11 رأی، تنها موفق به کسب 111 رأی تأیید شده و از احراز رهبری این نهاد باز ماند. پیش از آن، یکی از پالیسی سازان فعال تیم اصلاحات و همگرایی در سومین دور انتخابات ریاست جمهوری بود. در دانشگاه های متعدد کشور از جمله دانشگاه دولتی کابل تدریس کرده و می کند. تحصیلاتش را تا مقطع دکتری در رشتۀ جغرافیای سیاسی در دانشگاه تهران گذارنده است. در دوران دانشجویی نیز، یکی از چهره های فعال و برتر در میان دانشجویان مهاجر افغانستانی در ایران بوده است.
داکترسردار محمد رحیمی، جوانی 39 ساله و متولد سال 1356 در ولایت ارزگان قدیم است.
شفقنا: فعالیت های تحصیلی، فرهنگی و سیاسی تان را برای ما بازگو کنید؟
رحیمی: تحصیل را تا مقطع دکتری تا سال 1387 در دانشگاه تهران سپری کردم و پس از آن هم، یک سال بعد یعنی سال 1388 به کابل آمدم. از بدو ورود به کابل، در دانشگاه کاتب، ابن سینا، دانشگاه دولتی کابل و دیگر دانشگاه ها تدریس داشته و هنوز هم دارم، اما فعلاً بیشتر در مقاطع ماستری تدریس می کنم. در کنار تدریس، طی همان سال های ورود به کابل، فعالیت های سیاسی خود را نیز آغاز کردم؛ برای مدتی سخنگو و رییس کمیتۀ فرهنگی جبهۀ ملی افغانستان بودم. همچنین تاکنون به عنوان تحلیلگر و کارشناس مسایل سیاسی در رسانه ها -و بخصوص در تلویزیون ها- ی افغانستان فعالیت داشته ام. در سومین انتخابات ریاست جمهوری، یکی از برنامه ریزان تیم اصلاحات و همگرایی بودم و بعدها هم با تشکیل حکومت وحدت ملی، از طرف داکتر عبدالله ریاست اجراییه و داکتر اشرف غنی رییس جمهور و استاد محقق معاون رییس اجراییه، به عنوان کاندیدوزیر وزارت تجارت و صنایع معرفی شدم. در همین رابطه در پارلمان حضور یافتم، صحبت داشتم و منتهی برای احراز کرسی مزبور، چند رأی کمبود شد. پس از آن در حدود ده ماه به عنوان رییس دفتر معاونت دوم ریاست اجراییه فعالیت کردم و به تازگی هم به عنوان معین در وزارت معارف در بخش سوادآموزی مقرر شدم.
شفقنا: شما مدت طولانی از عمرتان را در فضای دانشگاه و تحصیل صرف کردید. این دوران قطعاٌ برای جوانان مملو از خاطرات تلخ و شیرینی ست؛ کدام یک از رخدادهای این دوران برای شما ماندگار شده اند؟
رحیمی: شیرین ترین خاطره برای من در آن دوران، شنیدن خبر قبولی در کانکور سراسری در سال 1374 بود. من در کانکور سراسری شرکت کرده و همان بار اول، در دانشگاه آزاد بهداشت کار پذیرفته شدم. پس از لیسانس که وارد دانشگاه تهران شدم، به علوم سیاسی تغییر رشته داده و در دکتری دانشگاه تهران نیز پذیرفته شدم.
این ها از خاطرات شیرین من بودند و در کنار آن خاطرات خوب دیگری نیز دارم؛ فعالیت های سیاسی و اجتماعی در سطح دانشجویی همچون سرپرست نظارت و رییس کمیتۀ فرهنگی در مجمع فرهنگی دانشجویان افغانستانی (فدا)، مدیرمسئولی نشریۀ پوهنتون و سردبیری در نشریۀ پامیر، که اینها جزو نشریات موفق بودند و از همین رو، جوایز بسیاری را در مسابقات و سمینارهای دانشجویی کسب کردیم. در سال 1380 از سوی کمیساریای سازمان ملل متحد، به عنوان جوان پناهندۀ موفق انتخاب شدم. در مسابقات بین المللی که برای طلاب و دانشجویان خارجی بیش از هفتاد کشور بود مقام اول را در بخش مقاله نویسی احراز کردم.
منتهی خاطرات بدی نیز هست که در پایان دوران دانشجویی در مقطع دکتری، به دلیل اینکه گویا من در قالب یکی از تیم های انتخاباتی (اطلاح طلبان) در ایران فعالیت و همکاری دارم، بازداشت شده و حتی با تهدیدهایی هم مواجه شدم که روی روحیه ام تأثیر خوبی نگذاشت. با توجه به اینکه من یک دانشجوی خارجی بودم برای من فرقی نمی کرد و خیلی هم ضرور نبود که عضو کدام تیم بوده و یا از آن ها حمایت کنم. اما به هرحال خوش شانس بودم که دوران دانشجویی را با موفقیت به سرانجام رساندم.
شفقنا: شما مثل دیگر جوانان تحصیل کردۀ افغانستانی مهاجر، پس از اتمام تحصیل با اهداف و برنامه هایی وارد کشور شدید تا به فعالیت های خود ادامه دهید. در آغازین روزها، بیشتر با چه مشکلاتی مواجه شدید؟
رحیمی: از آنجا که طی دوران تحصیل و پس از تشکیل ادارۀ موقت در افغانستان یک رابطه ای را با افغانستان ایجاد کرده بودم با فضا بیگانه نبودم و به مشکل خاصی برنخوردم. بعد از سفر رییس جمهور کرزی به ایران در سال 1380 –یعنی چند ماه بعد از تشکیل حکومت موقت- ما جزو اولین گروه دانشجویی بودیم که از ایران به افغانستان آمدیم و با رییس جمهور در ماه حوت همان سال دیدار کردیم. از آن به بعد تا تکمیل تحصیلات، در ایام رخصتی تابستان به کشور می آمدم و همچنین به حیث مشاور در بخش های مختلف دولتی مثل پارلمان به صورت پاره وقت مشغول ایفای وظیفه بودم.
بنابراین با آشنایی کامل وارد کشور شدم، اما به هر حال پس از بازگشت کامل -با توجه به اینکه توقعات زیادی هم از حکومت داشتم- پذیرش برخی مسایل کمی دشوار بود. بخاطر اینکه نوع تعاملی که در فضای سیاسی افغانستان وجود داشت با جریانات سیاسی و احزاب و افراد و همچنین در سطح دولت، برای من خیلی آشنا نبود. به همین دلیل نتوانستم آن طور که باید و شاید موفقیت داشته باشیم. اما پس از یک سال نخست، وقتی که بیشتر با محیط آشنا شدم متوجه شدم که فضا برای فعالیت بسیار زیاد وجود دارد منتهی نیاز است تا ویژگی ها و ساخت سیاسی که در هر جامعه وجود دارد را درک کنیم تا بتوانیم مؤثریت خود را به گونه ای شخصی و جمعی در عرصۀ سیاسی و اداری داشته باشیم.
به همین دلیل آن چیزی که به عنوان مشکل دیده می شد، طبیعت وضعیتی است که یک مهاجر در بازگشت به وطن دارد و آن چیزی که به عنوان موفقیت هم بود، ناشی از تطبیق با شرایط و شناخت وضعیت موجود، منتهی با این دیدگاه که حضور ما در عرصۀ سیاسی منجر به ارتقاء سطح سیاست کشور و اصلاحات در برخی عرصه ها شود. تلاش من هم همین بوده؛ چه زمانی که به عنوان کاندید وزارت تجارت معرفی شدم و چه حالی که در معینیت وزارت معارف هستم هنوز هم این دیدگاه را دارم.
شفقنا: شما برای بسیاری جوانان و دانشجویان مهاجر و چه دانشجویانی که در کشور مشغول تحصیل هستند یک الگو هستید. از نگاه شما رمز موفقیت یک جوان چیست و شما چه عوامل و اصولی را در موفقیت تان مؤثر می دانید؟
رحیمی: محیط زندگی خیلی تأثیر دارد؛ وقتی که شما در دوران مهاجرت در یک محیط سخت و با مشقت بزرگ شده باشید طبیعی است که نوعی نگاه واقع بینانه به مسایل و تحولات پیدا می شود. من در عالم مهاجرت و در میان مشکلاتی همچون مشکلات اقتصادی بزرگ شدم و از همین رو، هم در دوران مکتب و هم دوران دانشگاه از فصل تابستان برای کار و فعالیت های اقتصادی استفاده می کردم. همین مسأله یک روحیۀ پراگماتیک و عمل گرا در من ایجاد کرد و این روحیه در فعالیت های سیاسی-اجتماعی و فرهنگی و رسانه ای که در دوران دانشگاه داشتم نیز بیشتر شد. وقتی که از سال 1380 بدین سو در افغانستان نیز ارتباطات داشتم، فضای واقعی افغانستان که یک فضای بسیار رئالستیک و همچنین بسیار خشن است را نزدیک به روحیۀ خود دیدم چراکه قبلاً این فضا را در دوران مکتب و دانشگاه تجربه کرده بودم، همچنین با توجه به فعالیت های دوران دانشجویی و نیز بنیۀ علمی که الحمدالله وجود داشت، زمانی که وارد کشور شدم می دانستم که چه باید بکنم؛ پایگاه خود را دانشگاه تعریف کردم ولی در کنار آن، فعالیت های سیاسی و اجتماعی خود را پیش بردم با توجه به اینکه در چند سال گذشته، سطح تحلیل و کارشناسی در اون دوران بسیار ضعیف بود و نیاز بود که اساتید دانشگاه ما با درک واقعیت ها و شناخت جامعۀ افغانی وارد عرصه شوند.
من خوش شانس بودم که با ورود به عرصۀ سیاسی در افغانستان پس از شکل گیری جبهۀ ملی و نیز حضور در رسانه ها با عنوان کارشناس مسایل سیاسی-اجتماعی و یک معلم علوم سیاسی، این فضا برایم فراهم شد که شخصیت ام -هم در جامعۀ علمی و هم فضای سیاسی کشور- تثبیت شود. همچنین به وجود آمدن اعتماد بین رهبران سیاسی کشور و آن نگاه من که نگاه فراگیر و کلان بود به مسایل، همۀ اینها موجب شد تا در بین تمامی گروه های قومی و اجتماعی مقبولیت ایجاد گردیده و آن ها همکاری کنند.
به همین خاطر موفقیت یک جوان را اول، تأکید بر بنیۀ علمی و توانمندی های فردی می دانم و بعد، شناخت محیط و واقعیت های اجتماعی. صرفاً واقع نگر بودن و یا صرفاً داشتن بنیۀ علمی به تنهایی کافی نیست و ما دچار مشکل خواهیم بود؛ اگر ما بتوانیم هر دوی این ها را تلفیق بدهیم طبیعتاً هر جوانی می تواند موفقیت های زیادی داشته باشد.
شفقنا: شما به عنوان کاندید وزارت تجارت و صنایع معرفی شدید اما موفق به کسب رأی اعتماد پارلمان نشدید. لحظه ای که این مسأله برای تان محرز شد، چه احساسی داشتید؟
رحیمی: با شناختی که من از پارلمان و روحیۀ حاکم بر این نهاد داشتم پیش بین بودم و هم آمادۀ قبول مسئولیت و هم رد این مسئولیت را داشتم. به همین خاطر، روزی که نتایج اعلام می شد خیلی برایم غافلگیرکننده نبود. اما از آنجا که بیشتر از نیم رأی های من مثبت بود بنابراین تشکر کردم و فکر کردم که ظرفیت من در همین حد بوده و نیاز است تا تلاش خود را بیشتر کنم تا اعتماد نمایندگان را جلب نمایم. پس از اینکه آن ها متوجه شدند که جوان ترین کاندیدوزیر با روحیۀ مثبت و منطقی برخورد می کند، بعدها همه شان در صحبت های رسانه ای و یا برخوردهای رو در رو، احساس می کردند که در حق من کم کاری و اجحاف شده است. این نحوۀ برخورد من موجب گردید تا روابط من با اعضای پارلمان به گونه ای مثبت و سالم باقی مانده و به عنوان یک سرمایه در آیندۀ کاری و برنامه های سیاسی من مورد استفاده قرار گیرد.
شفقنا: اگر به کودکی باز می گشتید، مشخصاً چه کاری انجام می دادید که در حال حاضر، فکر می کنید که انجامش نداده اید؟
رحیمی: کمتر چیزهایی بوده که حسرت شان را بخورم چون در هر دوره ای از زندگی، زمانی که شناخت برایم حاصل شده باعث گردیده تا تلاش کرده و مبتنی بر واقعیت ها پیش بروم بنابراین اگر به گذشته بازگردم، احتمالاً همین مسیر را طی کنم. بر این باور هستم که گاهی اوقات که مصایب و مشکلاتی برای انسان پیش می آید حکمتی در آن هست که می تواند مسیر را در آینده هموار تر کند؛ به شرطی که در مصایب صبر داشته باشیم و در موقعی که نعمتی به دست می آید شکرگزار بوده و عجله نکنیم.
انتهای پیام
www.af.shafaqna.com