سفری پرهزینه؛ بازگشت مهاجران بی‌جان به خانه

شفقنا افغانستان- بی بی سی در گزارشی می نویسد: صدها مهاجر برای بازگرداندن پیکر اعضای خانواده خود که در سفر دریایی خطرناک به سمت اروپا جانشان را از دست داده اند، با مشکلات عظیم و هزینه های سنگینی روبرو هستند.

داستان مصیبت‌بار آنها با شناسایی جسد شوهر، همسر یا فرزندانشان شروع می‌شود و بعد باید با مشکلات متعدد برای بازگرداندن آنها به شهر و دیارشان دست و پنجه نرم کنند.

فیروز رحیمی و اسماعیل شهامت در این گزارش حکایت تلخ زندگی مرد افغانی را بازگو می‌کنند که در مسیر مهاجرت به اروپا همه چیز خود را از دست داده است.

محمد نوروز نوری با وجودیکه سی و چند سال بیشتر ندارد، کاملا شکسته شده است.

ژانویه/جنوری امسال او همراه همسرش نیلوفر، پسر خردسالش محمد و دختر نوزادشان نسترن از سواحل ترکیه به سمت یونان حرکت کردند.

نوروز در منزلش در شهر کابل در بازگویی آن حوادث تراژیک می‌گوید:”وقتی داشتیم سوار قایق می شدیم، پسرم گفت بابا من دعا کردم که سالم به آنطرف برسیم. از همانجا می‌شد نور سواحل یونان را دید. به پسرم قوت قلب دادم و گفتم امشب آخرین شب دردسرهای ماست.”

اما قایقی که قاچاقچیان فراهم کرده بودند، به محض شروع سفر دچار مشکل و واژگون شد.

نوروز می‌گوید:”بعد از چند ثانیه همه جا را آب گرفت و قایق پر از آب شد. هوا کاملا تاریک بود. در این حادثه من همسر و دو فرزندم را که کنارم نشسته بودند، از دست دادم.”

در آن حادثه حداقل ۳۹ مهاجر از جمله چندین کودک غرق شدند. نوروز جز بیش از ۶۰ نفری بود که نجات پیدا کردند. پس از این حادثه ۱۳ روز طول کشید تا نوروز اجساد اعضای خانواده خود را تحویل بگیرد و آنان را به افغانستان برگرداند.

جان بدر برده

نوروز می‌گوید در یک اردوگاه واقع در سواحل ترکیه تحت مداوای پزشکی قرار گرفت و همانجا پلیس عکس جسد قربانیانی را که پیدا کرده بودند، به او نشان داد.

“من عکس جسدهای خانواده ام را آنجا دیدم. عکس دختر یک ساله، پسر شش ساله و همسرم که ۲۵ ساله بود. همه آنها را از دست دادم.”

یک مامور پلیس از نوروز پرسید آیا قصد دارد خانواده‌اش را در ترکیه دفن کند یا می خواهد آنان را به افغانستان بازگرداند. نوروز پس از تماس تلفنی با خانواده‌اش در افغانستان به این نتیجه رسید که اجساد باید در کابل دفن شوند.

فردای آن روز نوروز و سایر افرادی که در این حادثه زنده مانده بودند با مینی‌بوس به شهر استانبول منتقل شدند. نوروز در شهر استانبول برای کمک به کنسولگری افغانستان مراجعه کرد.

“آنها به من گفتند که خود من باید اجساد را به کابل برگردانم.”

مقام کنسولگری

ضیا زکی یکی از مقامات کنسولگری افغانستان در شهر استانبول است که کارشان کمک به حل مشکلات مهاجران است.

او می گوید:”ما از کارمندان کنسولگری یک گروه سه نفره تشکیل داده‌ایم که کارشان فقط مربوط به مشکلات مهاجران است. در مورد اخیری که من با آن سرو کار داشتم، ۲۵ افغان در دریا جان خود را از دست دادند. من جسد یک کودک را در سردخانه دیدم. خود من هم فرزند خردسالی دارم و سعی کردم خودم را کنترل کنم، چون وظیفه من شناسایی اجساد است. ولی وقتی به خانه برگشتم به فرزندم نگاه کردم و شروع کردم به گریه کردن.”

بازگرداندن عزیزان از دست رفته به خانه

– اجساد ۱۵ روز در نزدیکترین سردخانه نزدیک به محل حادثه نگهداری می‌شوند.

– پزشکی قانونی/طب عدلی دلیل مرگ را تعیین کرده و اگر بتواند هویت آنها را مشخص می‌کند.

– قربانیانی که هویت آنها مشخص نشود و کسی جسد آنها را ادعا نکند، توسط ادارات مسئول در قبرستان‌های محلی ترکیه دفن می‌شوند.

– در مواردی که جسد شناسایی شده و کسی مسئولیت آنرا برعهده بگیرد، سفارتخانه‌ها برای تحویل گرفتن جسد به اتباع خود کمک می‌کنند.

– جواز لازم برای انتقال جسد از سردخانه و فرستادن آن به کشور زادگاه قربانی از طریق هوایی یا زمینی صادر می‌شود.

نوروز چندین روز به خانواده و اقوام خود در افغانستان تلفن می‌کرد.”برای انتقال اجساد خانواده‌ام به کابل باید از اقوامم پول قرض می‌کردم.”

کنسولگری افغانستان به نوروز گفت اجساد همسر و کودکان او در سردخانه شهر بورسا واقع در ۳۰۰ کیلومتری محل حادثه نگهداری می‌شوند. او برای این سفر ۴ ساعته اتومبیلی کرایه کرد و شبانه راهی آن شهر شد و بلیط پرواز به کابل برای غروب روز بعد را خرید.

ولی وقتی به سردخانه بورسا رسید، فقط اجساد همسر و پسرش را پیدا کرد. جسد دختر نوزادش گم شده بود. با توجه به اینکه پرواز به کابل را برای روز بعد تنظیم کرده بود، او چاره‌ای نداشت جز اینکه جسد دخترش نسترن را همانجا رها کند تا پس از پیدا شدن در یکی از قبرستان های شهر بورسا دفن شود.

امام مسجد بورسا

در قبرستان کنت شهر بورسا امام نشاط کایا برای مهاجرانی که جان خود را از دست داده‌اند، مراسم کفن و دفن را انجام می‌دهد.

او می‌گوید:”همین امروز من یک پسر بچه را دفن کردم که نه اسم داشت و نه می دانستیم کیست. در مراسم دفن او فقط من و چند کارگر قبرستان حاضر بودیم. امروز ما خواهر، برادر و اعضای خانواده او هستیم.”

نمی توان مشخص کرد که آیا او دختر خردسال نوروز را هم دفن کرده یا نه.

بسیاری از مهاجران که جان خود را از دست می‌دهند، مسلمانند و امام این قبرستان می‌گوید آنها طبق سنن اسلامی دفن می‌شوند.

“ما برای تحویل گرفتن و آوردن جسد به بیمارستان می‌رویم. وقتی جسد را به قبرستان می‌آوریم، تمام سنن اسلامی، مثل شستشوی جسد و پوشاندن آن در کفن را انجام می‌دهیم. و بعد در مسجد مراسم دعا را برگزار می کنیم.” این قبرستان مدارک مربوط به هر مورد از دفن و قبرهای قربانیان را بعلاوه هر مدرک دیگری مثل عکس یا مشخصات دی ان ای آنها بایگانی می‌کند تا اگر کسی بدنبال این اجساد می‌گردد، بتوان آنرا شناسایی کرد و در صورت لزوم نبش قبر کنند.

افغانها برای انتقال اجساد اعضای خانواده خود به غیر از پرواز راه دیگری ندارند.

نوروز در شهر بورسا برای همسر و پسرش تابوت خرید و با کرایه کردن یک آمبولانس آنها را به فرودگاه آتاتورک استانبول برد تا از آنجا به کابل منتقل شوند.

شرکت هوایی

سهیلا شالی‌زی، مسئول دفتر آریانا، شرکت هوایی افغانستان در فرودگاه استانبول است.

تراژدی مهاجران افغانی که جان خود را از دست می‌دهند، اینجا نیز همه کارمندان را به شدت متاثر کرده است.

خانم شالی‌زی می گوید:”این اواخر در هر پرواز حداقل ۲ تا ۳ و گاهی ۷ جسد را از استانبول به کابل منتقل می‌کنیم. گاهی اوقات برای انتقال اجسادی که به ما مراجعه می‌شود، جای کافی نداریم و مردم را به خطوط هوایی ترکیه ارجاع می‌دهیم. گاهی اوقات تمام باری که پروازهای ما منتقل می‌کنند، فقط تابوت است.”

خان محمد یکی دیگر از کارکنان دفتر شرکت هوایی آریانا در استانبول می‌گوید طی دوازده ماه گذشته پروازهای این شرکت حداقل ۷۰ جسد را به کابل منتقل کرده‌اند.

او می‌افزاید:”همین الان من از دفتر اداره گمرک برگشتم تا کارهای اداری انتقال جسدی را که از ازمیر به اینجا منتقل شده بود انجام دهم.”

خان محمد می‌گوید گاهی اوقات خانواده‌ها پول کافی ندارند.

“آنها همه پول خود را موقع غرق شدن قایق از دست می‌دهند یا قاچاقچیان پول‌های آنها را می‌گیرند. در موارد قبلی ما چهار جسد را به افغانستان فرستادیم که خانواده ها هنوز هزینه آنرا پرداخت نکرده اند.”
خانواده‌ از هم پاشیده

اجساد نیلوفر و محمد همان روزی که به کابل رسیدند، دفن شدند. ولی این خانواده حتی در عزا نیز دور هم نیست.

نوروز در قبرستان

نوروز می‌گوید:”من می‌خواستم جسد دخترم را هم بیاورم ولی چون این کار خیلی طول کشید، در نهایت نتوانستم او را پیدا کنم.”

اکنون نوروز علاوه بر از دست دادن تمام خانواده خود نگران قرض سنگینی است که برای انتقال آنها به کابل هزینه کرده است.

او برای اینکار مجبور شد ۹ هزار و ۵۰۰ دلار قرض بگیرد. او برای تامین هزینه آخرین بخش از سفری که طی آن همه چیز خود را از دست داد، اکنون ورشکسته است.

گزارش از بی بی سی

انتهای پیام

برای عضویت در تلگرام شفقنا افغانستان لینک زیر را کلیک کنید:

https://telegram.me/afghanistanshafaqna