شفقنا افغانستان-مسئولیت اجتماعی مفهومی است که مدتهاست وارد ادبیات اجتماعی و اقتصادی جهان شده، چیزی شبیه کاری که رابینهود میکرد؛ یعنی از اغنیا گرفتن و به فقرا دادن.
بیل و ملیندا گیتس
البته رابین هود به زور داراییهای ثروتمندان را میگرفت و بین فقرا تقسیم میکرد؛ اما مسئولیت اجتماعی به معنای مسئولیتی است که شرکتها و سازمانهای اقتصادی خودشان برای خود در نظر میگیرند و بخشی از سود خود را در کارهای عام المنفعه خرج میکنند، البته سود این کار دوباره به خودشان باز میگردد زیرا هم آبرو و اعتباری کسب میکنند و هم زمینه برای تبلیغات کارشان فراهم میشود. بنیادها و سازمانهای خیریه امروز جزئی از کار بسیاری از شرکتهاست برای مثال هنری فورد مالک شرکت اتوموبیلسازی فورد، همه اموالش را بعد از مرگ به بنیادی بخشید که کارهای عامالمنفعه میکند.
این مفهوم در کشور ما هم راه پیدا کرده، اما به نظر میرسد صاحبان صنایع و ثروتمندان جامعه ما بیشتر به همان بحث تبلیغات در مسئولیت اجتماعی علاقهمند هستند تا صرف سرمایهشان برای موضوعات اجتماعی و عام المنفعه.
اما در جهان این موضوع علاقهمندان خاص خودش را دارد؛ برای مثال مارک زاکر برگ و پرسیلا چان مالکان فیسبوک با تولد فرزندشان اعلام کردند که 99 درصد سهام فیس بوک را وقف امور خیریه میکنند؛ البته بسیاری، این کار زاکر برگ را راهی برای فرار مالیاتی میدانند؛ اما او گفته که طبق قانون مالیات اموالش را میپردازد و او و همسرش که پزشک است میخواهند برای ریشهکن کردن بیماریهای واگیر در مناطق محروم جهان تلاش کنند.

جوانی بیل و ملیندا گیتس
بیل و ملیندا گیتس دو چهره دیگر مطرح در مسائل انساندوستانه هستند. بیل گیتس-بنیان گذار شرکت مایکروسافت- که از او به عنوان ثروتمندترین مرد جهان یاد میشود- همراه با همسرش ملیندا صاحب بزرگترین موسسه خصوصی خیریه جهان «بنیاد بیل و ملیندا گیتس» هستند و بیش از 95 درصد اموال خود را در این بنیاد سرمایهگذاری کردهاند که شعارش این است: «همه انسانها ارزشی برابر دارند و ما خوشبینانه برای کاهش نابرابری تلاش میکنیم.»
گرچه بسیای معتقدند که بنیاد آقا و خانم گیتس هم راهی برای فرار مالیاتی است، اما فعالیتهای گسترده بیل و ملیندا گیتس در بنیاد خیریهشان چنان زیاد و همه جانبه است که مطرح کردن چنین احتمالی سخت به نظر میرسد.
بیل و ملیندا میگویند ایده ایجاد بنیاد خیریه سال 1993 وقتی در حال قدم زدن در کنار ساحل بودند به ذهنشان رسیده، درست زمانی که درحال تصمیمگیری برای ازدواج بودند تصمیم گرفتند که بخش بزرگی از سرمایه خود در مایکروسافت را به جامعه بازگردانند آن هم با ایجاد بنیادی که برای کاهش نابرابری تلاش کند. آنها وقتی نامزد بودند به آفریقا سفر میکنند، سفری که قرار بوده بازدید از حیوانات و طبیعت باشد، اما آنها در سفرشان وقت زیادی را در تماس با آدمها میگذرانند و فقر آنها را میبینند و در بازگشت در کنار ساحل تصمیم به ایجاد بنیادی برای مبارزه با فقر میگیرند.

ملیندا بیشتر وقتش را در بنیاد خیریه خود و همسرش میگذراند
ملیندا میگوید: «در سال 1994 مقالهای درباره بیماریهای واگیردار در کشورهای آفریقایی میخواندم؛ بیماریهایی که برای درمانشان در آمریکا کافی است به یک داروخانه بروید و داروی مناسب را بخرید. اما در آفریقا کودکان بسیاری از این بیماریها میمیرند ،بدون آنکه واکسنی در اختیارشان باشد.»
آنها در سال 1994 و همزمان با ازدواج خود بنیاد بیل و ملیندا گیتس را تاسیس کردند و حالا این موسسه بخش بزرگی از ثروت هنگفت آقا و خانم گیتس را در اختیار دارد و آنها پول خود را در بخشهای مختلف سرمایهگذاری میکنند و سود آن را صرف امور خیریه میکنند. بیل گیتس شخصا 10 ساعت در هفته برای این موسسه وقت میگذارد و میخواهد در آینده بیشتر وقت خودش را صرف بنیاد خیریهاش کند.
بیل گیتس میگوید تصمیم گرفتن برای اینکه پول خود را برای کاهش چه مشکلی در جهان خرج کنند، کار خیلی سختی است. اما آنها تلاش کردهاند که به جهان نگاه کنند، به فقر، به بیماریهای همهگیر و فراهم نبودن آموزش برای همه دانشآموزان و در این زمینهها تلاش کنند. ملیندا گیتس میگوید من هر وقت به هر جای دنیا سفر میکنم، به روستاها در هند، بنگلادش یا کشورهای آفریقایی با زنان وارد گفتگو میشوم و آنها بیش از هرچیز خواستار لوازم پیشگیری از بارداری هستند. ملیندا میگوید من کاتولیک هستم اما این باعث نمیشود که تلاش نکنم وسایل پیشگیری از بارداری در اختیار همگان باشد.

بیل و ملیندا در هند
بنیاد آنها در چند حوزه بخصوص متمرکز است:
*توامندکردن فقرا خصوصا زنان برای تغییر شرایط زندگیشان
هر سال میلیونها انسان از فقر رهایی مییابند آن هم با استفاده از تکنولوژی در کشاورزی، سرمایه گذاری در تجارتی جدید یا یافتن شغلی تازه. ما میدانیم که زنان و دختران قدرتی یگانه برای تغییر جهان دارند وقتی شما روی توانمند کردن زنان سرمایهگذاری کنید، تاثیرش شگرف است و سودی پایدار را به همراه دارد.
*مبارزه با بیماریهای واگیر که بیش از همه فقرا را تحت تاثیر قرار میدهد
تکنولوژی و دانش با هم در این زمینه بسیار کمک کننده هستند؛ ما با شرکای خود برای تولید واکسن، دارو و یافتن راههای تازه برای تشخیص بیماریها کار میکنیم و تلاش میکنیم راههای تازهای برای رساندن خدمات پزشکی به کسانی که به آن نیاز دارند، پیدا کنیم.
*تشویق مردم به حرکت برای تغییر جهان
منابع ما به تنهایی کافی نیست، برای همین ما برای تغییر سیاستهای عمومی، نگرشها و رفتارها برای بهبود زندگی تلاش میکنیم. ما با دولتها و بخشهای دولتی و خصوصی برای آگاهی بخشی عمومی همکاری میکنیم.

واکسیناسیون یکی از دغدغههای کنونی گیتس است
بیل و ملیندا گیتس در سال ۲۰۰۰، اتحادیه جهانی برای واکسیناسیون برپا کرد که آخرین اجلاسش به تازگی در لندن برگزار شد و در طی آن ۳٫۷ میلیارد دلار برای واکسن ۲۴۳ میلیون کودک در کشورهای فقیر در برابر پنومونی و سرخک جمعآوری شد. برآوردها نشان میدهد که این کار جان چهار میلیون کودک را درعرض چهار سال آینده نجات میدهد.
یکی از آخرین طرحهای بیل گیتس که قرار است به زودی در کشورهای آفریقایی اجرا شود، اهدای بیش از یکصدهزار جوجه واکسینه شده بین فقراست که به انقلاب مرغی شهرت یافته است. گیتس گفته این مرغ و جوجه ها در کاهش فقر موثر خواهند بود، چون هر خانواده با پرورش آنها میتوانند پول زیادی دربیاورند که در خروج از فقر موثر خواهد بود.
انتهای پیام
