شفقناافغانستان-موضوع استخراج مس عینک به دلایل مختلف هنوز بین دولت افغانستان و چین حل نشده است. معدن مس عینک، به ارزش ۳ میلیارد دالر، که استخراج آن با شرکت ذوب آهن چین «امسیسی» قرار داد شده است. شرکت چینایی، خواستار تخفیف در قرار داد شده که قبلا بین دو کشور صورت گرفته است. این شرکت میخواهد که قرار داد متذکره به نصف کاهش پیدا نماید. از سوی دیگر کابل، بر ادامه کار تلاش دارد و میخواهد که چین بهعنوان شریک بزرگ خارجی افغانستان به کارش ادامه دهد.
مس عینک در ساحه باستانیای که معبد بوداییان میباشد واقع گردیده است و یکی از بزرگترین معادن دست نخورده مس در جهان است. بعد از آنکه شرکت ذوب آهن چین در سال ۲۰۰۷ برنده داوطلبی گردید، تا به حال کار روی استخراج این معدن را آغاز نکرده است. با این حال، بهرهبرداری از منابع طبیعی افغانستان که ارزش آن به میلیاردها دالر میرسد در اولویتهای بزرگ کاری رییسجمهور غنی قرار دارد. این معادن تنها با سرمایهگذاری میلیارد دالری کشورهای خارج، در جریان سالهای آینده ممکن خواهد بود.
در سفر رییسجمهور غنی به چین، این کشور دلایل واضح توقف کار این معدن را برای رییسجمهور غنی بیان نمود. بهگفته چیناییها، خشونتهای موجود و جنگ، بزرگترین مانع بر سر راه استخراج این معدن میباشد. برعلاوه نبود راه آهن برای انتقال مواد به خارج از کشور، نبود امنیت در شاهراههای مواصلاتی و کاهش ۴۰ درصد قیمت مس، از سال ۲۰۱۱ به اینسو از دلایل تاخیر کار میباشد. داوودشاه صبا، وزیر معدن افغانستان، در مصاحبهای در مورد بنبست پروژه مس عینک میگوید: «مدت زیادی میشود توافقی صورت نگرفته است. ما تصمیم خود را داریم و چیناییها، حرف خودشان را دارند» او میافزاید: «من فکر میکنم که یک بخش زیاد مشکلات قابل حل است.»
بهگفته مقامات وزارت معدن وضعیت موجود هنوز تغییر نکرده است. از طرف دیگر، شورشیان طالب در اطراف مس عینک حلقه حضورشان را تنگتر کردهاند، آنها بعد از تهدیدها و حملات راکتی، سال گذشته، شرکت چینانی مجبور شد، کار گرانش را از کمپی که در نزدیکی معدن مس ایجاد گردیده است، خارج نماید. البته، منطقه باستانی بودایی که در ساحه قرار دارد، از نظر باستانشناسی حفظشان مهم است. این موضوع باعث کندی کار شده است. نخست باید در این ساحات کندن کاری صورت بگیرد تا کارگران معدن بتوانند به کارشان ادامه دهند. معدن مس عینک یک ساعت با موتر از پایتخت کشور فاصله دارد. این پروژه بیانکننده، نقش فعال و در حال توسه چین در افغانستان میباشد، کشوری که قرار است در باره گفتگوهای صلح با طالبان نیز نقش بازی کند.
آقای صبا میگوید، در جریان دیدار رییسجمهور غنی از چین، پکن خواستار کاهش در قیمت قرارداد معدن مس عینک شده است. بر این اساس، حدود ۱۰ درصد از ۱۹٫۵ درصد مقدار یادشده باید کاهش پیدا نماید. به ادعای چیناییها، و جزییاتی که ارایه نمودهاند، سالانه ۱۱۴ میلیون دالر از درآمد دولت افغانستان کاسته خواهد شد. با در نظرداشت قیمت امروزی، ظرفیت استخراج معدن مس عینک سالانه به ۱۹۷۰۰۰ تن میرسد. شرکت ذوب آهن چین، پیشبینی کرده است، که میزان استخراج از معدن مس به ۳۴۳۰۰۰ تن در یک سال خواهد رسید. این کار بهصورت غیرمستقیم برای دهها هزار نفر شغل ایجاد خواهد نمود.
در گزارش نیمه اول مالی سال ۲۰۱۴ میلادی، کمپنی متذکره گفته است که «کارشان بهخاطر پیشرفت در قراردادهای استخراج معادن با دولت افغانستان ادامه پیدا خواهد کرد.» شرکت متذکره حق استخراج از معدن متذکره را به مدت ۳۰ سال دارد. با در نظرداشت گزینههای دیگر، و علاقهی چین برای سرمایهگذاریهای بیشتر در افغانستان، رییسجمهور غنی بعید است که قرار دارد متذکره را فسخ کند. از سوی دیگر، افغانستان دارای معادن بزرگ و دست نخورده است. این معادن شامل، آهن، طلا و مس میشود.
بعد از سرنگونی طالبان در سال ۲۰۰۱ میلادی، وضعیت امنیتی کشور در حال حاضر نگرانکننده است. ساخت زیربناها به حداقل کاهش پیدا کرده است. بنابراین یک بخش عمده از ثروت طبیعی افغانستان، برای سالیان درازی دستنخورده باقی خواهد ماند. اگرچه بهگفته داوودشاه صبا، تا به حال پیشرفتهایی صورت گرفته است. سال گذشته، شرکت چینایی مطالعاتی را بعد از سه سال تاخیر در باره معدن مس عینک انجام داده است و دولت افغانستان به مشوره بانک جهانی، خواستار مطالعات در این زمینه شده است که شامل مطالعات موثر در محیط معدن میشود. حالا، افغانستان منتظر دریافت نتیجه مطالعات میباشد.
چین برای به تعویق افتادن کار پروژه مس عینک لیستی از دلایلش را برای دولت افغانستان ارایه نموده است. نظر به دلایل ارایه شده، کمبود زغالسنگ برای تهیه برق معدن، کود ناکافی فسفات، که برای تصفیه مس استفاده میگردد، قیمت ایجاد یک کارخانه ذوبآهن و ساخت راهآهن میباشد. برعلاوه کار باستان شناسان خارجی و داخلی در ساحه مذکور نیز بزرگترین مشکل بر سر راه کار شرکت مذکور میباشد. این کارگران بارها از سوی طالبان تهدید شدهاند و مورد حملات راکتی قرار گرفتهاند. در ماه جون، هشت فردی که مشغول پاک نمودن ساحه اطرف مس عینک بودند، کشته شدند. نیروهای افغان دهها پوسته را ایجاد نمودهاند، و دیوارهایی از کیسههای پر از ریگ، در اطراف ساحه ایجاد نمودهاند.
در نتیجه، سوالی که مطرح میشود این است که به چه اندازه بر پروژه متذکره حساب باز شده است؟ رییسجمهور غنی، در ماه فبروری بهشکل غیرمترقبه از مس عینک دیدار نمود. برعلاوه، رییسجمهور غنی در سفرش به چین تعهد نمود که تعداد پولیس محافظ ساحه را به ۱۷۵۰ تن افزایش میدهد. این نیروها شاید در فصل بهار به ساحه اعزام گردند. نظر به وعدههای داده شده، بعد از دیدار رییسجمهور از مس عینک، وی حتا دستور اعزام نیروی بیشتر را در ساحه داده است. عزیز وفا، کسیکه مسوولیت یک تیم کوچک از باستانشناسان افغان را به عهده دارد، میگوید: «میخواهم با بهبود وضعیت امنیتی دوباره به ساحه برگردم، با تمام خطرات مقابله نمایم و حفاریهایم را شروع کنم.»
برگردان: ضیا صادق منبع: خبر گزاری رویترز
انتهای پیام