شفقناافغانستان- این روزها بر این مرد چندان بد نمی گذرد. پرزیدنت بشار اسد رییس جمهور سوریه بار دیگر از خطر جسته و دست بالا را دارد و از همان کاخش در دمشق به دنیا اعلام می کند که “همه جنگ ها به یک راه حل سیاسی ختم می شوند”. زیرا به عقیده او جنگ به خودی خود نه یک راه حل بلکه ابزاری سیاسی برای دستیابی به یک راه حل سیاسی است. تفاهم اتمی غرب با ایران نیز امیدهای اسد را افزایش داده است و می داند که این تفاهم به سود او نیز خواهد بود.
جنگ در سوریه وارد پنجمین سال خود می شود و اسد بر خلاف همه پیش بینی ها همچنان بر سر قدرت است. با این حال این چشم پزشک هنوز هم بر نیمی از سرزمینش تسلطی ندارد و دیگر بخش های سوریه نیز همچنان دستخوش ناآرامی و هرج و مرج است و هر که قدرت نظامی بیشتری داشته باشد در این مناطق حکومت می کند. کوتاه زمانی پس از آن که ادلب در شمال غربی سوریه و بصره شام در جنوب این کشور از کنترل نیروهای دولتی خارج و به اشغال تروریست های جبهه نصرت درآمد، گذرگاه مرزی پراهمیت “نصیب” در مرز اردن نیز به دست هواداران القاعده افتاد.
اما بشار اسد همچنان با قدرت بر مواضع خود تکیه دارد و می داند پس از دویست هزار کشته و یک میلیون مجروح و 5/3 میلیون آوارره در کشورهای خارجی به راحتی نمی توان کار این جنگ را یکسره کرد. آن 18 میلیون سوری مانده در کشور نیز از این جنگ خسته و وحشتزده هستند. در سوریه چیزی به نام “بهار سوری” وجود نخواهد داشت زیرا اکثریت مردم سوریه اعم از موافقان و مخالفان حکومت دمشق با توجه به وحشیگری ها و ددمنشی های نیروهای شورشی و تروریست های آن خلیفه خودخوانده داعش به این نتیجه رسیده اند که تداوم حکومت بشار اسد در نهایت به نفع سوریه است.
از سوی دیگر ظاهرا اتمسفر سیاسی منطقه نیز در آستانه تحول بسیار بزرگی است که باز هم شانس های بشار اسد را افزایش می دهد. در واقع این جان کری وزیر خارجه آمریکا بود که طی یک مصاحبه کلید آغاز این تغییر را زد و اسد را گذرگاهی برای دیپلماسی عنوان کرد. جان کری در آن مصاحبه گفت:” در نهایت مذاکره خواهیم کرد”. کری گفت که تا حد ممکن باید فشارها بر اسد را افزایش داد تا وی برای گفت وگو بر سر یک گذار سیاسی در سوریه راضی شود. این در حالی است که آمریکا تا قبل از آن اصولا مشروعیتی برای اسد قایل نبود و بارها از آینده سوریه بدون اسد سخن به میان آورده بود اما این بار کری برای نخستین بار چنین سخنی گفت و بلافاصله دوستان و دشمنان اسد را به موضع گیری های متفاوت و گاه تند واداشت.
با وجود آن که کاخ سفید بارها تفاسیر دیگری از گفته های رییس دستگاه دیپلماسی واشنگتن ارائه داد و سعی کرد به گونه ای سخنان کری را تصحیح کند و بر این که دیدگاه واشنگتن در مورد اسد هیچ تغییری نکرده است تاکید کند اما ظاهرا کری توانست آن غول چراغ جادو را خواسته یا نخواسته از شیشه بیرون بکشد. همین چند جمله کافی بود تا بشار اسد طی مصاحبه ای با کانال تلویزیونی عربی الجزیره در کمال خونسردی بگوید:”ما حرف زیاد می شنویم. اکنون نوبت عمل است و پس از آن تصمیم خواهیم گرفت”.
اما بحث و جدل ها در مورد سخنان کری پایان نگرفت و فرانسه و ترکیه و دیگر متحدان آمریکا در ائتلاف علیه گروه تروریستی داعش ضمن رد هرگونه مذاکره با اسد به شدت علیه وزیر خارجه آمریکا تاختند. دیگران از جمله فرانک والتر اشتاین مایر وزیر خارجه آلمان نیز ضمن تاکید بر گفته های دیگران اعلام کردند که ظاهرا دیدگاه های واشنگتن به سیاست های واقع گرایانه و آشتی جویانه نزدیک تر شده و این بهتر از هیچ است. در همین حال “اشتفان دو میستورا” فرستاده ویژه دبیرکل سازمان ملل که با همه طرف ها گفتگو می کند بر پایه همین سخنان کری امیدهایش برای یافتن راه حل سیاسی افزایش یافت.
ظاهرا زمان به نفع بشار اسد پیش می رود. هر اندازه که جنگ علیه شبه نظامی های رادیکال و سنی مذهب داعش طول بکشد و رفتار وحشیانه تر و غیرانسانی تری از آنان سر بزند به همان اندازه نگاه آمریکا و اروپا به بشار اسد علوی نرم تر خواهد شد. از قرار معلوم کشورهای غربی بر این باورند که حتی اگر بشار اسد یک دیکتاتور باشد باز هم او است که می تواند بار دیگر آرامش را در کشورش برقرار کند. این روزها ایران یا همان قدرت حافظ بشار اسد با تفاهم اتمی اش با غرب تحولی بزرگ در منطقه را موجب شد، تحولی که می تواند آن کشمکش های منطقه ای و مذهبی خاورمیانه را به نفع نفوذ ایران هدایت کند.
الیت کوچک اما قدرتمند علوی های سوریه که تنها 12 درصد از کل جمعیت این کشور را تشکیل داده و تنها پایگاهش در لاذقیه واقع در حاشیه مدیترانه است در واقع شاخه ای از مذهب شیعه به شمار می رود و این در حالی است که سنی های تندرو اصولا شیعیان را مسلمانان واقعی نمی دانند و علویان را فرقه ای انحرافی عنوان می کنند. مخالفان اسد ادعا می کنند که بشار و پدرش به دلیل تعلق خود به علوی ها ، اکثریت سنی مذهب سوریه را از راهیابی به پست های کلیدی محروم کرده و به همان نسبت همه این پست ها را به اقلیت علوی سپرده بودند. این در حالیست که بشار اسد و پدرش همواره در میان بخش های بزرگی از مردم عادی و طبقه متوسط و نیروهای سکولار سوریه محبوبیت داشته و دارند. به این ترتیب چرایی تداوم حکومت های این پدر و پسر در کشوری با اکثریت سنی امری فارغ از تعلقات قومی و مذهبی بوده است. اما نمی توان تردید کرد که بشار اسد در میان همسایگان مستقیم و سنی خود دوستی ندارد و از اعراب خلیج فارس گرفته تا ترکیه و اسراییل برای شکار این “شیر” [اسد] کمین کرده اند.
اما بشار اسد به همین اندازه در مسکو، ایران شیعه و همین طور در جنوب لبنان و به خصوص در میان نیروهای حزب اله طرفدار و رفقای صمیمی دارد و نباید فراموش کرد که حزب اله یک فاکتور مهم قدرت در لبنان به شمار می آید. این روزها حتی شیعیان عراق نیز به اسد روی خوش نشان می دهند و بغداد با وجود آن که خود گرفتار جنگ با داعش است برای اسد سلاح های سنگین و موشک ارسال می کند.
با توجه به رفتارهای جنایت کارانه گروه های تروریستی مانند داعش ظاهرا شیعیان می توانند از امید و وجهه بیشتری در آینده برخوردار باشند و این درست بر خلاف خواست حاکمان عرب و سنی مذهب خلیج فارس است. آنها با نگرانی فزاینده ای به تحولات اخیر می نگرند و به شدت از به خطر افتادن هژمونی خود در منطقه بیمناک نشان می دهند.
تصمیم پرزیدنت اوباما برای عادی سازی روابط با ایران عملی بسیار مخاطره آمیز برای او به شمار می آید. زیرا عربستان سعودی به عنوان قدرت اول سنی مذهب منطقه و متحد سنتی واشنگتن این تحول را با خشم و هراس دنبال کرده و در پی تشکیل ائتلافی عجیب و غیرمعمول با اسراییل است، همان اسراییلی که قدرتمندتر شدن ایران را به معنی در خطر افتادن موجودیت خود می بیند.
دستگاه سیاست خارجی آمریکا ظاهرا به تازگی به این نتیجه رسیده است که شمار نیروهای رادیکال در میان شیعیان به مراتب کمتر است. به همین خاطر ظاهرا تلاش می کند که این به اصطلاح “هلال شیعی” را به عنوان نیروی مقابل افراط گرایان سنی تقویت کند. اصطلاح هلال شیعی به کشورهایی اطلاق می شود که اکثریت بالای جمعیت آنها را شیعیان تشکیل داده اند. ایران البته در این هلال نقشی کانونی دارد و پس از آن عراق و همین طور بحرین و لبنان و جمهوری آذربایجان قرار می گیرند. حتی یمن را نیز می توان عضوی از این هلال به شمار آورد زیرا بیش از 35 درصد از جمعیت این کشور پیرو مذهب شیعه محسوب می شوند.
بدین ترتیب کارت های بازی در خلیج فارس از نو بر می خورد. غرب به این نتیجه رسیده است که قدرتمند تر شدن تهران از نظر اقتصادی و سیاسی و گسترش حوزه نفوذ ایران در منطقه به مراتب بهتر از وضعیت فعلی است و تهران تکیه گاهی محکم تر از شیوخ عرب خلیج فارس می تواند باشد. البته ایران در هر حالتی استقلال رای خود را حفظ خواهد کرد و هرگز حاضر نخواهد شد که مانند اعراب نقش عوامل گوش به فرمان را ایفا کند. در این حالت نه تنها همه شیعیان منطقه سود خواهند برد بلکه کشورهای دوست ایران از جمله سوریه نیز می تواند از وضعیت جدید کمال استفاده را برده و چه بسا بار دیگر آرامش در آن کشور برقرار گردد.
منبع: دی ولت
ترجمه:محمدعلی فیروزآبادی- شفقنا
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com