اخیراً اخباری از تخریب آثار تاریخی موزه «موصل» به دست تروریستهای «داعش» میشنویم؛ مشابه این قبیل حوادث را برای نخستین بار در اقدامات متحجرانه طالبان در افغانستان شاهد بودیم که یکی از مهمترین آنها تخریب مجسمههای بودا بود.
به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان به نقل از فارس، در این اواخر اخبار مختلفی از تخریب آثار تاریخی ارزشمند موزه «موصل» عراق به دست گروه تروریستی-تکفیری «داعش» میشنویم؛ مشابه این قبیل حوادث را برای نخستین بار در اقدامات نابخردانه طالبان در افغانستان شاهد بودهایم که یکی از بزرگترین این فجایع انفجار و تخریب مجسمههای بودا در بامیان است.
تخریب مجسمه های بودا در بامیان حادثه غمانگیزی بود که در مارس سال 2001 میلادی درست 14 سال قبل در زمان حکومت سیاه طالبان در پروسهای چند روزه از نهم تا یازدهم مارس رخ داد؛ حادثه تلخی که از آن بهعنوان یکی از بزرگترین فجایع فرهنگی قرن حاضر میتوان نام برد.
طالبان با این اقدام نه تنها مجسمههای بودا و میراث ثبت شده جهانی در یونسکو را تخریب کرد، بلکه در این اقدام با کج فهمی و افراط خود، وجهه دین را نیز با تحجر سیاهش تخریب نمود.
طالبان در حالی به نام مظاهر شرک و بت پرستی در اقدامی جنونآمیز مجسمههای تاریخی بودا را منفجر کرد که مسلمانان کوچکترین دلبستگی و توجه مذهبی و معنوی به این آثار نداشتند بلکه به لحاظ تاریخی و فرهنگی این مجسمهها برای آنان مظهر یک تمدن، فرهنگ و دوره تاریخی بود.
*** مجسمههای بودا بزرگترین تندیسهای سنگی جهان***
بامیان در دل کوههای سر به فلک کشیده «بابا»، با ارتفاع 2500 متر از سطح دریا، درست در نقطه مرکزی افغانستان، در فاصله 170 کیلومتری کابل، علیرغم فقر بی حد و حصر امروزش، گنجینههایی در دل نهفته دارد.
پیکرههای ایستاده بودا در بامیان نماد اندیشه عملگرایی پیکرتراشان بامیانی دانسته میشدند.
تندیسهای عظیم بودا، در دل کوهی در ولایت بامیان افغانستان ساخته شدند و در کنار مجموعهای از بناهای تاریخی در این محل برای زمانی طولانی از جاذبههای اصلی گردشگری در این کشور بودند.
تندیس بزرگ با ارتفاع 53 متر «صلصال» نام داشت و تندیس کوچکتر با 35 ارتفاع «شهمامه» نامیده میشد.
تندیسهای بودا در بامیان، تا قبل از آنکه در زمان حاکمیت طالبان تخریب شوند، بزرگترین تندیسهای بودا و بلندترین مجسمههای سنگی در جهان به شمار میآمدند.
این 2 پیکره بزرگ بودا در دل صخرههای کوهپایههای دره تاریخی بامیان در زمان امپراتوری «کوشانیان»، در سدههای نخست تا پنجم میلادی، ساخته شدند.
طاقهایی که این پیکرهها را محافظت میکرد، با نقاشیهای رنگی از صورتهای مردان و زنان بودایی، در حالتهای ویژهای که هر کدام نمایانگر مفهوم خاصی بودند، زیبایی ویژهای به این پیکرهها بخشیده بودند.
این پیکرهها، بودا را در حال ایستاده نشان میدادند در حالی که اکثر تندیسهای بودا در جهان در حالت خوابیده و یا نشسته ساخته شدهاند.
تندیسهای بودا با راهروهای متعدد به اتاقهایی، که اکنون در دل کوه به صورت «مغاره» درآمدهاند، راه داشتهاند.
در این اتاقها، که شمار آنها به صدها و شاید هم بیشتر میرسد، راهبان بودایی سرگرم آموزش و نیایش بودهاند و برای هزاران زائر بودایی از سرزمینهای دور و نزدیک موعظه میکردند.
این اتاقها با شیوه ویژهای در داخل تپههای بامیان کنده و حفر شدهاند و سقف بسیاری از آنها نقاشی شده است.
دره بامیان با تمام بناهای تاریخی آن در سال 2003 در فهرست میراثهای جهانی ثبت شده است.
***تخریب تندیسهای عظیم بودا***
در 26 فوریه سال 2001، شورای رهبری، شورای علما و دیوان عالی (استره محکمه) طالبان، به پیروی از فرمان «ملا محمد عمر» رهبر این گروه، دستور تخریب تمام آثاری را که به تعبیر آنها غیر اسلامی(!) بود صادر کردند.
2 مجسمه بودا در بامیان و تمامی مجسمههای تاریخی که در موزههای کابل و دیگر شهرهای افغانستان نگهداری میشدند نیز میبایست بر اساس این فتوا نابود میشدند.
سرانجام در روز 9 مارس سال 2001، بعد از برگزاری نماز جمعه، نیروهای طالبان به روی مجسمههای بودا، آتش گشودند و 2 شبانه روز به این کار ادامه دادند تا در شامگاه 11 مارس، از صلصال و شهمامه 1600 ساله، تنها 2 حفره به ارتفاع 53 و 35 متر در دامنه هندوکش مرکزی افغانستان باقی ماند.
***تخریب مجسمههای بودا تروریسم فرهنگی بود***
به باور برخی از کارشناسان مجسمههای بودا در بامیان اگر تا دیروز نمادی از دیرینه تاریخی این سرزمین بود امروز یادگار سالهای حاکمیت سیاه افراط در این کشور است؛ حرکتی که جهان را تکان داد و یونسکو این اقدام طالبان را «تروریسم فرهنگی» نامید.
«صدیق الله توحیدی» رئیس دیدهبان رسانههای افغانستان تخریب مجسمههای بودا را جنایتی بزرگ عنوان نموده و گفته است: یکی از جنایات بزرگی که طالبان در حق تاریخ و فرهنگ افغانستان مرتکب شدند تخریب بودای بامیان بود و متأسفانه در اثر تحجر طالبان این یادگار بزرگ تاریخی مردم افغانستان تخریب شد.
همچنین «کاظم یزدانی» تاریخنگار افغانستان در این زمینه اظهار داشت: همه کشورها با حفظ میراث فرهنگی خود تمدن اجدادشان را برای جهان به نمایش میگذارند، اما طالبان از روی جهالت این آثار را تخریب کرد.
یزدانی افزود: مجسمههای بودای بامیان نمایانگر هنر، تمدن و پیشرفت نیاکان سرزمینی به نام افغانستان بود که باید حفظ میشد و نسلهای بعدی و همچنین گردشگران از شاهکارهای گذشتگان این سرزمین آگاه میشدند؛ هرکشور کوشش میکند که هنر گذشتگان خود و علم و تمدن آنها را به جهانیان نشان دهد ولی ما این آثار را بدست خود تخریب میکنیم این جهالت محض است و تعصب محض.
***ریشه اقدامات افراطی و متحجرانه طالبان***
سالها پیش از تخریب مجسمههای بودا تفکر متحجرانه وهابیت به بهانه مبارزه با شرک و آثار بت پرستی قبور ائمه بقیع شیعیان را تخریب کردند و خاندان «آل سعود» به همین بهانه واهی به حرم شریف امام حسین و امام علی (علیهم السلام) در کربلا و نجف یورش بردند و پس از قتلعام فجیع مردم وارد حرم شده و پس از تخریب قبور ائمه شیعه میراث ارزشمند و آثار معنوی و تاریخی شیعیان را به تاراج بردند.
به اعتقاد کارشناسان اگر جلو اقدامات افراطی این چنینی در آن زمان گرفته میشد و جامعه جهانی به آن اقدامات افراطی واکنشی درخور نشان میداد اکنون راه برای اندیشههای افراطی و تحجرآمیز گروههایی مثل طالبان و داعش باز نمیشد.
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com