شفقنا افغانستان-نتظار میرفت در نوزدهمین نشست وزرای نفت عضو کشورهای مشارکتکننده در طرح تاپی، دو مساله مورد توافق قرار گیرد. مورد اول مشخص شدن شرکت تطبیقکننده طرح تاپی بود و مورد دوم هم مشخص شدن زمان شروع عملیاین پروژه مهم اقتصادی منطقهای بود. امااین انتظار محقق نشد و آنگونه که در رسانهها گزارش شده است، نوزدهمین نشست مربوط به پروژه تاپی در اسلامآباد پایتخت پاکستان بدون دستیابی به کدام نتیجهای پایان یافته است.این در حالی است که در افغانستان برای پروژه تاپی اهمیت ویژهای وجود دارد و عدم دستیابی به توافق در رابطه به تسریع عملی شدن این پروژه به معنای از دست رفتن یک فرصت مهم برای افغانستان و البته سایر کشورهای عضو و شریک در این پروژه محسوب میشود.
پیش از اینکه نشست نمایندگان و مقامات چهار کشور دخیل در پروژه تاپی در اسلامآباد دایر گردد، گفته میشد که قرار است در این نشست زمان دقیق آغاز پروژه و شرکت عملیکننده این پروژه که از میان داوطلبان انتخاب خواهد گردید، اعلام شود. اما به این دلیل که بین ترکمنستان و شرکتهای عملیکننده اختلافاتی وجود داشته است، توافق روی معرفی شرکت تطبیقکننده و زمان شروع عملیاین پروژه در اسلامآباد حاصل نشده است.
گفته شده است که اختلاف عمده بین شرکت چند ملیتی تحت مدیریت شرکت توتال فرانسه و دولت ترکمنستان بر سر اجرای لولهکشی در داخل خاک ترکمنستان میباشد. ترکمنستان خواستار این شده است که این خط لوله گاز در داخل خاک ترکمنستان از حوزه گازی دولتآباد تا مرز افغانستان توسط آن کشور تطبیق شود، اما شرکتهای تطبیقکننده این پروژه خواستار آن شدهاند که تمام پروژه از محل پمپ گاز به داخل این پایپ لاین از حوزه گازی دولتآباد در خاک ترکمنستان تا آخرین نقطه انتقال آن در داخل هندوستان توسط این شرکتها که توسط شرکت توتال فرانسه رهبری میشود صورت گیرد.
با اینکه بهنظر میرسد این اختلاف قابل حل میباشد، اما انتظار میرود که از سوی کشورهای شریک در این پروژه رایزنیهایی صورت گیرد تا این اختلاف تا برگزاری نشست آینده این مقامات که قرار است در کابل انجام شود، رفع گردد و زمینه برای عملی شدن این پروژه مساعد شود. با توجه به نیاز هندوستان و پاکستان به انرژی گاز و تلاش رقابتی که از سوی دولت جمهوری اسلامیایران در رابطه به فروش و صدور گاز به این کشورها از طریق اجرای خط لوله صلح صورت میگیرد، از دست دادن زمان میتواند نتایج متغیری را بهدنبال داشته باشد.
در این میان نقش افغانستان در رایزنیها برای حل اختلاف باید بسیار جدی باشد. زیرا با تاخیر این پروژه و بهخصوص با عملی نشدن این پروژه افغانستان منافع بسیار جدی را در این زمینه از دست میدهد. زیرا اگر در عرصه روابط بینالمللی و بهخصوص در روابط دولت ایران با برخی از کشورهای غربی تحولاتی بهوجود بیاید، اینکه این مساله بر سرنوشت تاپی نیز تغییر بگذارد محتمل میباشد. از اینرو خوب است که از سوی مقامات وزارت معادن و پطرولیم افغانستان رایزنیهای جدی برای رفع اختلاف بین ترکمنستان و شرکتهای چینی، روسی و فرانسوی که قرار است این پروژه را با مدیریت شرکت توتال عملی کند، صورت گیرد تا اختلافات رفع شده و پروژه وارد مرحله اجراییاش گردد و کار مقدماتی آن عملا شروع گردد.
برخی از کارشناسان سیاسی که روابط منطقهای را مورد مطالعه قرار دادهاند، تاکید میکنند که عملی شدن این پروژه علاوه بر اینکه از نظر اقتصادی برای افغانستان اهمیت دارد، از نظر سیاسی نیز میتواند بر افغانستان تاثیر مثبت بگذارد. با اجرا شدن این پروژه یک رابطه اقتصادی مستحکم منطقهای بین افغانستان، ترکمنستان، پاکستان و هندوستان ایجاد میشود. این رابطه اقتصادی زمینهساز مستحکم شدن روابط سیاسی این کشورها نیز میگردد، زیرا با عملی شدن این پروژه تمامی چهار کشور مستفید میشوند و کوشش خواهند کرد تا از آن حمایت کنند. با توجه به اینکه تهدیدات امنیتی یکی از آفات قابل تصور در شرایط فعلی برای این پروژه است، هر چهار کشور کوشش خواهند کرد تا در راستای از بین بردن تهدیدات امنیتی نیز همکاری کنند.
بسیاری از کارشناسان منطقه تاکید دارند که ایجاد منافع مشترک بر پایه همکاریهای اقتصادی یکی از بهترین راهها برای از بین بردن ریشههای خصومت در منطقه میباشد. اگرچه ترکمنستان در خصومتهای منطقهای چندان درگیر نیست، اما خصومتهای منطقهای و بهخصوص خصومتها در روابط پاکستان با هندوستان و تا حدی در روابط پاکستان با افغانستان یکی از موضوعات آشکار و غیرقابل پنهان میباشد. پاکستان با هندوستان بر سر مالکیت کشمیر خصومت داشته و حتی درگیری نیز بین این دو کشور به میان آمده است. روابط پاکستان با افغانستان نیز به دلایل خاصی خصومتآمیز بوده است. آنچه به تجربه ثابت شده است این خصومت برای سه ملت منطقه منفعت بار نبوده است. به باور بسیاری از کارشناسان، خشونتها و افراطگرایی که امروزه بهعنوان یکی از تهدیدهای مهم در منطقه محسوب میگردد، مولود همین خصومت منطقهای میباشد.
فقر، بیکاری و ناامنی از مشکلاتی است که بخش قابل ملاحظهای از مردم سه کشور با آن روبهرو میباشند. اشتغال شماری زیادی از مردم این سه کشور در کشورهای عربی و تحمل شرایط کاری سخت در کشورهای حوزه خلیج، نشاندهنده نامطلوب بودن وضعیت اقتصادی مردماین سه کشور و گرفتاری شماری زیادی از مردم این سه دولت در فقر و بیکاری میباشد. ناامنی که ریشه در خصومتهای منطقهای داشته است، مانع از به اجرا در آمدن برنامههای مشترک اقتصادی در منطقه شده است و عدم انکشاف اقتصادی بدترین تاثیر را بر بخش اعظم از ملتهای منطقه داشته است و باعث محرومیت بخش اعظم از مردم تشکیلدهنده این سه ملت شده است.
از همینرو میتوان گفت که سیاستهای اعمال شده در روابط منطقهای از نوع بازی دو سر باخت برای ملتهای منطقه بوده است. بنابراین برای تغییر در زندگی مردم و بهتر ساختن وضعیت اقتصادی منطقه و مردم منطقه، ایجاد همکاریهای منطقهای در عرصههای اقتصادی یکی از ضرورتهای جدید در روابط منطقهای است. پروژه تاپی میتواند اولین پروژه مشترک منطقهای سودآور از این نوع در منطقه باشد. تطبیق این پروژه میتواند زمینهساز شکلگیری همکاریهای منطقهای در سایر بخشهای اقتصادی و تجارتی و ترانزیتی گردد.
منبع:8صبح
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com