بانویی که بخش بزرگی از عمرش را وقف افغانستان شناسی کرد

شفقناافغانستان-نانسی هچ دوپری در سال 1927 میلادی در نیویارک ایالات متحده ی آمریکا چشم به جهان گشود. وی در جنوب هندوستان بزرگ شده است و از جمله مورخانی است که تاریخ و رهنمای افغانستان را نوشت. وی در سال 1962 میلادی به افغانستان آمد و در نخستین دیداری که با عبدالرحمان طرزی داشت، از سوی وی تحسین شد. وی پس از آشنایی با لویس دوپری باستان شناسان آمریکایی در افغانستان با او ازدواج کرد. نانسی دوپری به کشورهای کلمبیا، مسکو، چین به هدف های گوناگون تحصیلی و پژوهشی سفر کرده است.
بانو دوپری طی سفری به جمهوری چین، فرهنگ آن کشور به خصوص بودیزم را مطالعه کرد، مطالعه ی مسیر بودیزم پای این بانوی جستجو گر را به افغانستان کشاند. بانو نانسی میگوید: “در نخستین روزهایی که به افغانستان آمده بودم، برای مطالعه در مورد تاریخ این کشور منابع محدودی یافتم، برای شناخت افغانستان راهنمایی وجود نداشت، پنج کتاب راهنما نوشتم که اولین آنها در مورد بامیان و دیگرانش در مورد کابل، هرات شمال است، یکی دیگری از آن ها راهنمای عمومی برای تمام افغانستان است.”
نانسی عاشق افغانستان شده بود و در پی فهم بیشتر از تاریخ این سرزمین بود. بانو دوپری میگوید: “من به تاریخ اکتفا نکردم و برای نوشتن کتاب راهنما در زمینه ی افغانستان، به مطالعه باستان شناسی روی آوردم، اثر هایم را پس از نگارش نه تنها در افغانستان بلکه در خارج از افغانستان نیز نشر کردم.”
وی میگوید: برای جمع آوری اطلاعات بیشتر شروع به سفر به ولایتهای مختلف افغانستان کردم، سفرما به ولایت مانند سفر رهگذران نبود، بلکه ما در برخی از ولایت ها به مدت دو تا سه ماه ماندگار میشدیم و خانه کرایه می کردیم، برای شناخت و فهم بهتر و عییق تر باید آنجا می ماندیم و ساحه را خوب مطالعه می کردیم. دانشجویانی که به منظور باستان شناسی و پژوهش در این زمینه از امریکا مراجعه میکردند، به نزد لویس دوپری که خود یکی از استادان دانشگاه در آمریکا نیز بود، می آمدند.
نانسی بیشتر به نگارش تاریخ میپرداخت و لویس کاوش های باستان شناسی انجام میداد، در میانه این سفرها تصاویر فراوانی را از سراسر افغانستان در هنگام کار تهیه کردند.
وی با لویس دوپری در زمان نگارش تاریخ دست به حفریات باستان شناسی نیز میزد، چون به گفته خود بانو، کسی که با یک باستان شناس همسفر میشود حس کنجکاوی و کاوشگری د راو نیز بیدار میشود.
وی میگوید” در گذشته در کتاب های تاریخی تنها متن آورده میشد و تصویری وجود نداشت، ولی اکنون در کتاب های معارف از این عکس ها اندکی وجود دارد. ما برای این که دانشجویان از این کتاب ها بهره مند شوند، زمینه ی را در مرکز منبع معلوماتی افغانستان فراهم کرده ایم. ایجاد این مرکز یکی از آرمان های بزرگ پروفیسور لویس دوپری بود که پیش از آن در سال 1989 میلادی زیر نام مرکز منابع نشراتی و اطلاعاتی اکبر (ACIR) در چارچوب نهاد اکبر ACBAR در پیشاور پی ریزی شد.
در سال 2005 میلادی، این نهاد از پشاور به کابل منتقل شد. محمد اشرف غنی رییس پیشین دانشگاه کابل، مکانی را در محوطه ی کتابخانه ی دانشگاه کابل برای این مرکز مشخص کرد. پس از آن حامد کرزی رییس جمهور پیشین کشور، در سال 2007 میلادی مبلغی را از بودجه ی انکشافی دولت به منظور ساخت ساختمان جدید این نهاد علمی و فرهنگی در محوطه ی دانشگاه کابل تصویب کرد.
همچنان به منظور حمایت از برنامه های مرکز منبع معلوماتی افغانستان در دانشگاه کابل در سال 2007 میلادی بنیادی زیر نام “دوپری فوندیشن” در شهر نیویارک ایالات متحده ی آمریکا بنیانگذاری شد.
مرکز منبع معلوماتی افغانستان در دانشگاه کابل در 27 مارچ 2013 رونمایی شد، کار این نهاد با مساعدت اصلی دولت و سهم اندک جامعه ی جهانی تکمیل شد. یکی از کارهای اساسی که در مرکز معلوماتی افغانستان صورت میگیرد آرشیف کردن رسانه های چاپی و مقاله ها و نوشته های علمی در خصوص افغانستان است.
هدف از آرشیف کردن رسانه های چاپی توسط خانم دوپری این است که لویس دوپری می خواست به منظور نگهداشتن تاریخ گرانمایه ی افغانستان، مدارک را جمع آوری کند، البته از زمان جنگ، لویس خواست که این کار را انجام دهد و با در نظر داشت این که اگر در آینده پژوهشگران در مورد افغانستان پژوهش کنند به منابع با ارزشی دسترسی داشته باشند. به گفته ی بانو دوپری هدف دوم این مرکز به اشتراک کذاشتن معلومات است و افزود که افغانستان را از راه به اشتراک گذاشتن معلومات میخواهیم بسازیم و ما بیشتر از 100000 سند را در مورد افغانستان جمع آوری کردیم، چندین هزار صفحه را اسکن و به پی دی اف تبدیل کردیم.
پیام خانم دوپری به باستان شناسان و پژوهشگران این است که هر اثری را که می نویسند تنها به خود و همکاران شان ننویسند بلکه آن را از راه های مختلفی نشر کنند که مردم از آن بهره ببرد.
وی از حکومت پیشین تقدیر نامه ها دریافت کرده است و از هردو حکومت سپاسگذاری میکند و میگوید که من از حکومت برای پیشبرد کارهایم پول نگرفته ام، برنامه های زیادی برای تطبیق داریم و کوشش من اینست که توجه بازرگانان و سرمایه گذاران را جلب کنم تا در خصوص افغانستان شناسی سرمایه گذاری کنند.
وی در مورد موزیم ملی میگوید که در گذشته به موزیم ملی افغانستان خیلی افراد کمی میرفت و آن هم بیگانگانی بودند که از خارج میآمدند ولی اکنون وضعیت بهتر شده است، دانشجویان و دانش آموزان به تماشای آن میروند .
وی توصیه میکند که روز های جمعه نیز دروازه موزیم ملی باز است، بروید چون مفید است و نیز باغ بابر یکی از مکان های تاریخی و جای خوب برای تفریح فامیل ها است. زمانی که شما میراث ها و ارزش های تان را دانستید پس هویت تان را می دانید.
بانو دوپری میگوید که افغانستان از جمله کشورهای پیشگام در عرصه ی انکشاف و محلی کردن زراعت و نیز اهلی کردن حیوانات ها بوده است. این کشور دارای تاریخ معتبر است و یگانه چیزی که مرا مجذوب خود کرده است، دوران کوشانیان به ویژه حکومت کنشکا میباشد.
افغانستان مکانی است که از نگاه نخستین کاسه ها و سنگ های که از اثر حفریات به دست آمده است، غنی میباشد و نخستین اثر حکاکی شده از آق کپرک به دست آمده است.
وی افزود که تمام ولایت های افغانستان را دوست دارد ولی ولایت های بدخشان، بامیان، فاریاب و لغمان را به گونه ی ویژه نام برد. بانو دوپری علت شرکت نکردن شان در محفل گزینش بامیان به عنوان مرکز فرهنگی کشورهای جنوب آسیا (سارک) را بیماری و ضعف وضعیت صحی شان خواند.
خانم دوپری سالانه یک بار به ایالات متحده به منظور تداوی میرود و دوباره برمیگردد چون به گفته وی دوری از افغانستان خیلی برایم مشکل است.
دور نمای افغانستان در نگاه نانسی:
سه دهه جنگ بر افغانستان تحمیل شد، افغانها میان هم نمی جنگند بلکه در پشت پرده دستهای مخالفان است. این بازی های منطقه یی، تنش های که میان آن ها وجود دارد و نیز جنگ های نیابتی در افغانستان که وضعیت را اینگونه ساخته است و مردم نیز تحت فشار این جنگ طاقت فرسا هستند. بی کاری و وضعیت خراب عامل دیگریست که افغان ها را به این حالت کشانده است. تنها چیزی که دولت افغانستان انجام داده می تواند، مصروف نگهداشتن مردم و اشتغال زایی برای آن ها است.
بانو نانسی باورمند است که اکنون جوانان قشر تحصیل کرده به سوی تغییر مثبت گام مینهند و آن ها سخنان بزرگان شان در فامیل را که ریشه در علم ندارد به سادگی نمیپذیرند و خواهان استدلال منطقی هستند و حرکتی که جوانان و فعالان جامعه ی مدنی به وجود آورده اند میتوانند خواسته ها و گفتنی های شان را بدون ترس در مقابل دولت و خانواده ی شان مطرح کنند.
به گفته خانم نانسی افغانستان یک کشور بسیار خوب است و افغان ها در هرجایی که باشند خوبی و توانایی نگهداری ارزش های شان را دارند.
بانو نانسی دوپری با وجود کهولت سن و ضعف پیری مشتاقانه در خدمت به تاریخ و فرهنگ افغانستان تلاش می نمود، اشتیاق خدمت به تاریخ افغانستان چنان در وی انگیزه ایجاد میکرد که رنج دوری فرزندان و وطن اش را برخود هموار میکرد، نانسی دوپری در افغانستان کار میکرد تا چهره ی دیگری از افغانستان برای جهانیان بسازد.