شفقناافغانستان- دم سرخ حسینی هر نفس نو نو می شود تا پیام شامخ ازادی را برای جنس انسان بی زمان ترجمه سبز جاودانه کند و آب حیات آزادگی و ظلم ستیزی و عزت مداری را در خون انسانیت فرا تاریخی روانه سازد. حسین حاضر نشد قدرت مزور ،به نام خدا و به کام خود ،بیعت زوری و تمکین اجباری را تحمیل کند و خون و خانواده داد تا معلم تکریم ازادی و تحقیر ظلمه باشد.زنهار از استکبار وهم الود قدرت که همه را منقاد خود می طلبد و خون پاک مردان پاکباز را سرمه دیدگان خونخواره پلیدی می کند که اشتهای سیری ناپذیر ان جز با خاک گور تنگ جبابره درمان نمی باید.او اموخت “عقد بیعت”در قاموس ازادی اراده استوار می شود و اجبار و اکراه جباره زمامدار مبطل ان است.
به گزارش شفقناافغانستان، محمدصالح نقره کار در یادداشتی به ملاحظات عدم بیعت امام حسین(ع) با یزید فاسق پرداخته و می نویسد: قران کریم با روایت گری از داستان بسیاری زمامداران و حکمروایان،چهره قدرت مهذب و نا مهذب را بخوبی به تصویر می کشد.داستان فرعون و نمرود و طالوت تا قیام ابراهیم و موسی و محمد همه و همه حکایت بروز دوگانه تاریخی اردوگاه حق و باطل و ظلم و عدل است.مردان بزرگ در این تصویر هیچگاه و به هیچ قیمت طرف ظلم و باطل را نمی گیرند حتی اگر مسیحا باشند و به صلیب کشیده شوند یا یحیی باشند و سر جدا گردند یا یوسف که کنج حصر را بر ذلت ارج پندارند.
اراده مردان حق در عدم تمکین و تبعیت از قدرت ناحق همیشه محل نزاع تاریخی بوده است.انها زیر بار عقد بیعت زوری نرفته اند.اداب یک رابطه و تاسیس حقوقی در اتخاذ راهبرد اردوگاه حق خواهان و ظلم ستیزان محل تامل است.رابطه میان مردم با هم باعقد بیع محقق می شوداما رابطه مردم و حکمرانان با عقد بیعت مقرر می گردد.هر دو عقد عمومات و اختصاصاتی دارد. مبنای هر دو اصل اولین ازادی اراده هاست و عقد اجباری و اکراه امیز که مخل رضاست باطل و غیر نافذ است که “ما قصد لم یقع و ما وقع لم یقصد”.
در ادبیات حقوقی ما مفاهیم حقوق خصوصی دیرینه و پر محتواست.اما حقوق عمومی و مصادیق ان نحیف و کم بار است.انچنان که باید حق هایی حوزه عمومی مورد توجه نبوده هر چند حق های خصوصی مرجع تحقیق و مورد مداقه های فراوان قرار گرفته است. مفهوم حقوقی “بیعت” بی گمان یکی از پارادیم های حوزه حقوق عمومی است که پیشینه تحلیل ماهوی کم مایه داشته و در ترمینولوژی حقوقی ما مهجور مانده است.
البته تعیین ماهیت حقوقی بیعت در ترسیم اثار حقوقی ان بسیار حایز اهمیت است و الگوی حکمرانی از همین تعیین شعاع و دامنه اثار شکل می گیرد.برخی بیعت را عقدی غیر معوّض و مشابه عقد هبه یا از مقوله ایقاع و متضمّن تعهّدی یک جانبه میدانند .برخی هم کاملا پیوندی دوگانه بر ان مترتب می کنند.بسیاری محقّقان مفهوم بیعت را «عهد بر طاعت» یا «بذل طاعت» دانستهاند.ریشه یابی واژگانی بیعت دوسویه بودن و دوطرفه نافع بودن را تداعی می کند.چنانچه واژه ی «بیعت» از ماده «ب ی ع» به معنی خرید و فروش و ایجاب و قبول است.«بیع» و «بیعت» هر دو مصدر «باع» هستند و حقیقت هر دو یکی است،
همان گونه که «بیع» خرید و فروش مشخصی است که نتیجه ی آن معادل دو مال میان خریدار و فروشنده است، «بیعت» نیز معامله ای است مشخص میان افراد جامعه با زمامدار و رهبر خویش. بدین معنا که مردم با بیعت خود، امکانات و اموال و بسیاری از اختیارات خود را در اختیار رهبر قرار می دهند و رهبر نیز متقابلاً متعهد می شود که پاسدار آنان باشد و آن امکانات و اموال را در جهت منافع مردمان به کار گیرد و مصالح مردم را تأمین نماید؛ و هم چنین از اختیارات واگذار شده در همان راهی بهره گیرد که متعهد شده است؛ و بدین ترتیب یک نحوه معامله و خرید و فروش میان مردمان و رهبر (والی و رعیت) محقق می شود
بیعت در اموزه های قرانی امری قدسی و صرفا متعین و ناظر بر پیامبر اکرم بوده و بر کسی دیگر مترتب نمی شود.اما این رویه پس از پیامبر باب شد که بیعت ها زوری و تکلیفی گردید.انچه مترتب بر پیامبر بود بخاطر ویژگی های تکرار ناپذیر حضرت بود که در سیمای دیگران بروز نداشت و اجر بیعت یک ثواب معنوی و اخروی و یک صواب دنیوی و مصلحت عمومی بود.
پس از پیامبر انگار یک انتظار هنجارین محقق شده بود که حکمرانی باید همه را مطاع خود کند و بیعت را یکسویه جلب و فشار و اجبار و وعده و وعید و تهدید و تطمع را چاشنی بیعت زوری کند.هر چند بارها توسط افرادی نفی می گردید.نمونه ان امتناع امام علی از بیعت بود.او اهل باج دادن به قدرت و ثروت و گردن کلفت ها نبود.از نگاه او قدرت و غلبهای که خاستگاه ان جهل مردم و تغلب و از اعمال زور باشد مطرود و رسواست. تنها قدرتی که از انتخاب مردم به وجود آیدو در راستای منافع و مصالح مردم قدم بردارد و فاسد و ظالم و حق کش نباشد، محترم است.طبیعی است که پرورش یافتگان این مکتب با جبابره و ظلمه بیعت نخواهند کرد.
اختیاری بودن بیعت هم مثل هر معامله ای که قصد و رضا و ایجاب و قبول در سپهر ازادی اراده ها در ان شرط است مفروض و مقدر بود.چنانچه امام علی خود در پاسخ به یاران که القا می کردند حال که مردم داوطلبانه و بدون اکراه با تو بیعت کردند خوب است از “اسامه بن زید” و “عبدالله بن عمر” دعوت کنیم آنها هم همانند مردم بیعت کنند… میفرمایند: نیازی به بیعت با کسی که تمایلی به ما ندارد، نیست.{ابن اعثم کوفی، الفتوح، ج ۲، ص ۴۴۱}
مساله اصلی در حماسه حسینی هم همین بیعت است.یزید دنبال بیعت اجباری همه نخبگان با خود بود تا مشروعیت خود را در کنف بیعت یزرگان به اثبات رساند.امام حسین زیر بار زور نرفت.عزت خود را نفروخت .قیام حسینی،اعتراض مدنی ،هجرت سرخ، مبارزه منفی،حماسه مسلحانه،جهاد فداکارانه یا استنکاف نرم از تبعیت حکمران نا شایسته-هر کدام که باشد- یک خصیصه بارز داشت ؛امام حسین رویه باب شده اموی در اخذ “بیعت اجباری” را با خون سرخ خود مهر بطلان زد و یاد داد حاکمان قدار مجاز نیستند مردم را به زور منقاد تمامت طلبی و اقتدارخواهی کبریایی خود کنند.او “سرور ازادگان” است برای اینکه با تمام وجود به تاریخ یاد داد عزت و کرامت انسان ارزشی بالاتر از این دارد که با تطمیع و تهدید و صدای بلند و شمییر آخته حکومت سلطه طلب منقاد شود .نقشه راه حسین فراروی همه نخبگان و ازادگان ،عبرت اموز و الهام بخش است
امام وقتی دیدند زور و شمشیر بالای سر ایشان گذاشتند که بیعت اجباری کنند انهم با جابر ظالمی چون یزید ابرور و جان و هستی گذاشتند اما عزت نفروختند.دیدند رویه امام علی که اقبال عمومی را مبنای پذیرش حکومت می دانست مبدل شد به ذبح ازادی اراده و تحمیل حکومت به قیمت زدن گردن ناقدین و مخالفین؛ منطق علوی ازادی اراده عمومی و انتخاب مردم بود.«لولا حضور الحاضر و قیام الحجه بوجود الناصر و ما اخذ اللّه على العلماء ألاّ یُقارّوا على کِظّهِ ظالم و لا سَغَبِ مظلوم لألقَیتُ حَبلَها على غارِبها و لسقیتُ آخرها بکأس اوّلها و لألفیتُم دنیاکم هذه أزهَدَ عندى من عَفطَهِ عَنْز»یعنی: “اگر اجتماع مردم به دور من و نیاز آنان به رهبرى نبود و اگر به خاطر اعلام یارى مردم، حجّت بر من تمام نمىشد و اگر خداوند از علما پیمان نگرفته بود که بر پرخورى ستمگر و گرسنگى ستمدیده آرام نگیرند، من ریسمان و افسار حکومت را بر کوهان آن مىانداختم و با همان ظرفى که درخت خلافت را اولین بار آب دادم (و در خانه نشستم) اکنون هم آب مىدادم و خود به خوبى درک مىکردید که این دنیاى شما با مال و مقام و حکومتش نزد من بى اعتبارتر از آبى است که به هنگام عطسه کردن از بینى بزغاله بیرون مىآید.”
امام این منش را در خطر دید و با پدیده ای مواجه شد که او را مختار به دوگانه بیعت یا مرگ کرده بود.قیام حسینی برای مبارزه با ظلم و استقرار عدالت و احیای فضیلت بود.با این حماسه مناسک وار برخورد نکنیم.مهمترین کارکرد حماسه عاشورا مواجهه با ظلم رسمی و مشروع جلوه داده شده بود که حقوق و عزت و شرافت و کرامت مردمان را نشانه گرفته بود.حسین ع خود عزیز بود و با عزت کشی به نام دین در افتاد.او با عدالت پیمان بسته بود و با ظلم و انظلام جبابره سر سازش نداشت.قیام او بر مدار امر به معروف و نهی از منکر بود که”اِنّی ما خَرَجتُ اَشِراً و لا بَطِراً و لا مُفسِداً و لا ظالِماً، اِنَّما خَرَجتُ لِطَلَبِ الاصلاحِ فی اُمَّهِ جَدّی، اُریدُ اَن آمُرَ بِالمَعرُوفِ و اَنهی عَنِ المنکَرِ وَ اَسیرَ بِسیرهِ جَدّی وَ اَبی عَلیَّ بن اَبی طالبٍ .
مولا می توانست با موقعیت ظالمانه یزیدی کنار بیاید و سر خود گیرد و به حاشیه امن رود اما برای ابدیت نگران بود.دلواپس عدالت بود و می خواست میزان عدالت و انصاف با خودمداری مدعیان اسلام ملکوک و مخدوش نگردد.برای همین ایستاد و تا بذل همه چیز خود هزینه داد.ما به این عبرتگاه نه با چشم سنت و تصنع و تشریفات بلکه با دید یک مدرسه باید برخورد کنیم و یادمان باشد که حق را با حق بسنجیم نه با تبلیغات و جوسازی ها.صیانت از حقوق مردم و جانبداری از عدالت را متروک نسازیم و ظلم را از خود و تبارمان هم که باشد نپذیریم.
چه می شود ما را که عدالت را در عمل مهجور می نهیم و حقوق انسانها را به راحتی،به سخره می گیریم.کرامت و عزت آدمها برای ما شهروندان و امرای ما چقدر می ارزد؟!آزردن خاطر دیگران و ایذاء مردمان آیا هتک حریم قدسی انسان و خدشه به نواهی پروردگار نیست؟!آیا عیار مسلمانی به سلم و لطف و مهر نیست و مگر ما از این وادی خیر خیز چه دیده ایم که دامن روشهای غضب زده و دشمنی های سلم ستیز را گرفته ایم.نگاهی به چهره “عبوسا قمطریرا”ی خود کنیم.گاهی چنان مظهر” یا قابض “و مجسمه بنی عنق می شویم که عطوفت چون طفل گریز پایی از گرد ما فرار می کند. ما باید پیام حسینی را در ساختن جامعه ازاده پرور و منقاد خواه درک کنیم.انتقاد را نکوبیم و راه ازادی و نقد را باز بگذاریم.جامعه اخلاقی در تقابل با ستم و اجحاف و حق کشی و بی ارجی حقوق و کرامت انسانی همنوعان است.پیام قیام حسین زیر بار نرفتن بی عزتی است.به جامعه یاد دهیم عزت داشته باشد و نقد کند و نظر دهد و ازادگی را طلب کند.درس مکتب مولا آموختنی و سرشار از مضامین والای انسانی و اخلاقی است و امید که بیش از پیش اثر اجتماعی برای ما داشته باشد.
