دسترسی پایدار به آب بزرگترین چالش بشر در نیم قرن آینده

شفقنا افغانستان-آب و ضرورت مدیریت منابع آبی یکی از اساسی ترین مسائلی است که کشورهای نظیر افغانستان باید به آن توجه ویژه داشته باشد.

افغانستان کشوری است با منابع آبی فراوان اما مدیریت منابع آبی هنوز به شکل جدی مورد توجه قرار نگرفته است. 

الیزابت همیتمان (سرپرست برنامه ریزی در موسسه جهانی آب) در مقاله ای تحت عنوان آینده ناامن آب به این موضوع حیاتی پرداخته است که خالی از فایده نیست، با خواندن آن بر ضرورت منابع آبی کشورمان توجه ویژه داشته باشیم. 
مقدمه
تا سال 2025 بیشتر از 2.8 میلیارد نفر در 48 کشور جهان با بحران آب یا شرایط کمیابی مواجه خواهند شد. تا نیمه این قرن، این وضعیت به رقم 7 میلیارد نفر خواهد رسید. اگر که سرمایه گذاری بر روی آب افزایش یابد، زندگی میلیارد‌ها انسان در کشورهای در حال توسعه بهبود می‌یابد: دراین دو دهه اخیر، بیشتر از دو میلیارد نفر به آب آشامیدنی قابل اتکا دسترسی پیدا کرده‌اند. خدمات بهتر بهداشتی زندگی 1.8 میلیارد نفر در جهان را به سوی بهبودی حرکت داده است. اما، علیرغم این پیشرفت، فشار بر منابع آب در جهان در حال افزایش است. در حال حاضر، تقریبا 700 میلیون نفر در 43 کشور جهان از بحران آب و کمیابی آن رنج می‌برند. برآورد شده است که در محدوده سال 2025 هدر رفت آب تا حدود 50% افزایش خواهد یافت، که عمده این هدر رفت در ملل دارای درآمد پایین یا کشورها و نواحی دچار کمبود کامل آب، اتفاق خواهند افتاد. دو سوم از جمعیت جهان در خطر ابتلای به کمبود آب هستند. درکشورهای در حال توسعه، زیر ساختهای سیستم فاضلاب و آب نامناسب منبع مشکلات مربوط به سلامتی برای تقریبا نصف جمعیت و مرتبط با 80 درصد بیماریها می‌باشد. هر سال پنج میلیون نفر عمدتا بچه های زیر 5 سال، به بستر بیماری‌های مستقیما مربوط به آب، مبتلا می‌شوند، که علت عمده مرگ در این سن می‌باشد.
در حال حاضر نصف جمعیت جهان، در شهر ها زندگی می‌کنند و تا سال 2030 شهرنشینی تا 60% رشد پیدا می‌کند که توجه بیشتری می‌طلبد که بدانیم که در افریقا و در آسیا پیش بینی شده که جمعیت شهری بین سالهای 2000 و 2030 دو برابر بشود. جمعیت نواحی فقر زده، توسط هزینه ها و دشواری دسترسی به آب، بیشتر ضربه می‌بینند و در بسیاری از موارد، در چنین نواحی، نیاز به آب رشد می‌کند. امروزه ساکنان شهری در بعضی شهرهای در حال توسعه در افریقا 5 تا 7 برابر نسبت به هزینه متوسطی که در ایالات متحده یا اروپا پرداخته می شود، بیشتر برای آب، هزینه می‌پردازند.
تامین دسترسی پایدار به آب، بزرگترین چالش انسانی در نیمه آینده قرن، خواهد بود. در حالیکه این چالش همراه است با رشد سریع جمعیت شهری، که به همان اندازه، نابرابری در هزینه برای دسترسی به آب تشدید می‌شود. این مقاله یک نگاه کلی از بعضی واقعیات اساسی و چالشهای اجتماعی مربوط به آب و خدمات بهداشتی، وضعیت زنان و بچه ها، آب در شهرها، تولید آب و انرژی، و مدیریت آب را مطرح می‌کند. که این مسایل با طرح بعضی سوالات مربوط به این موضوعات، تعقیب خواهد شد.
1. دسترس پذیری آب
ذخیره آب زمین ( هم آب شور، هم آب تمیز ) مجموعا 1.4 میلیارد کیلو متر مکعب، می‌شود، که از آن مقدار 97.5% آب اقیانوسی است. باقی مانده 2.5% (35 میلیون کیلو متر مکعب) آب پاکیزه است که 70% آن (24 میلیون کیلومتر مکعب) یخ زده است، از30% باقی مانده (11 میلیون کیلومتر مکعب) آبهای زیر زمینی است و تنها 0.3% ( 105000 کیلومترمکعب) به عنوان آبهای سطحی قابل دسترس باقی می‌ماند. از منابع تجدید شونده آب پاکیزه، تقریبا 54% الان توسط انسان برای استفاده های مختلف، آبیاری کشاورزی، (70%)، صنعتی (22%)، و مصارف داخلی( 8%) آماده بهره‌برداری شده است. همانگونه که توسط برنامه توسعه سازمان ملل پیش‌بینی شده است، احتمالا نشت آب تا سال 2025، حدود 50% در جهان در حال توسعه و 18% در جهان توسعه یافته، به دو دلیل رشد جمعیت و رشد صنعت. افزایش یابد. در حال حاضر میلیاردها انسان در جهان در شرایط بحران آب زندگی می کنند، که آنها با چالشهای مشخصی رو به رویند.
2. آب و بهداشت آبی
بیشتر از 1.5 میلیارد نفر دسترسی به آب تمیز ندارند و بیشتر از 2.6 میلیون نفر فاقد ساختارهای مناسب سیستم فاضلاب هستند. نیمی از تخت خوابهای بیمارستانهای جهان از مردمی که از بیماریهای مربوط به آب رنج می‌برند، پر شده است و این مساله علت عمده مرگ بچه های زیر 5 سال است. بیشتر از 80% بیماریهای مردم در کشورهای در حال توسعه مربوط به فقر آب آشامیدنی و سیستم فاضلاب بهداشتی است و 90% آبهای هدررفتی بدون هیچ تصفیه ای به رودخانه ها و جویها سرازیر می‌شوند. به این دلیل به عنوان مثال هر روز 650 نفر در آفریقا از اسهال می‌میرند که قربانیان اکثرا بچه های زیر 5 سال هستند، چنین بیماریهایی علت عمده مرگ در این گروه سنی می‌باشد. در جنوب صحرای آفریقا، شانس مواجهه با مرگ یک بچه به دلیل اسهال 500 بار بیشتر از همین احتمال در اروپا است. کمتر از یک سوم مردم در صحرای جنوب آفریقا، به یک توالت مناسب دسترسی دارند. طبق گزارشات سازمان ملل، این در حالی است که اگردست با صابون شسته شود، ابتلای به اسهال 47% کاهش می‌یابد.
3. وضعیت زنان و بچه ها
زنان و دختران به طور نامتناسبی از کمبود آب پاکیزه و سیستم فاضلاب مناسب متاثر می‌شوند. درکشورهای در حال توسعه 43% ازنیروی کار کشاورزی را زنان تشکیل می‌دهند، با این حال آنها دسترسی کمتری به منابع و فرصتهای مولد دارند. درکشورهای درحال توسعه، زنان روستایی مسئول جمع آوری آب در تقریبا دو سوم خانوارها می‌باشند. در آفریقا 90% کار جمع آوری آب و چوب برای خانه‌داری و برای تهیه غذا بوسیله زنان انجام می‌شود. تخمین زده شده است که 40 میلیارد ساعت از عمر زنان و دختران در هر سال صرف آوردن آب می‌شود. زنان در کشورهای کم‌ درآمد جنوب صحرای آفریقا، به طور متوسط 4 مایل در هر روز برای حمل آب راه می‌پیمایند و به طور متوسط روی سرشان تقریبا 44 پوند، وزن حمل می‌کنند. هر سال، حدود 60 میلیون بچه در جهان در حال توسعه در خانوارهایی بدون دسترسی به سیستم فاضلاب متولد می‌شوند. بچه ها در 12% خانوارها مسئولیت اصلی حمل آب را بر دوش دارند که دختران زیر 15 سال دو برابر همسالان پسر خود برای رفت و آمد با هدف آوردن آب مسئولیت دارند. آب غیر بهداشتی و سیستم فاضلاب ضعیف دومین عامل بزرگ کشتار بچه ها در سطح جهان است.
بیشتر از نصف مدارس ابتدایی، در جهان در حال توسعه، به آب و سیستم فاضلاب دسترسی ندارند. گزارش های سازمان آب جهانی در آفریقا گویای معضل فقدان آب در مدارس ابتدایی است و مبین این نکته که حتی بعضی از آنها مجهز به توالت غیر بهداشتی هم نیستند. برای مثال، پرسنلGWI در 2011 از مدارس ابتدایی و مراکز بهداشتی، که حتی توالت یا شیر آب نداشتند، دیدار کردند. بدون وجود توالت، دختران درسن بلوغ، معمولا از مدرسه باز می‌مانند. فقدان ساختارهای سیستم فاضلاب مناسب در مدارس ابتدایی به حضور کمتر دختران می‌انجامد که به این وسیله سیکل نابرابری جنسیتی و فقر پایدار باقی می‌ماند. هر سال به دلیل بیماریهای مربوط به آب، 443 میلیون روز تحصیلی از دست می‌رود.

الیزابت همیتمان (سرپرست برنامه ریزی در موسسه جهانی آب) / مترجم: محمد ابراهیم احسانی

انتهای پیام

www.af.shafaqna.com