شفقناافغانستان (خبرگزاری شیعیان افغانستان) – “با وجود آنکه شماری از مناطق عراق در حال حاضر شاهد درگیری و هرج و مرج هستند، اما مناطق كردنشین این کشور از امنیت و ثبات مناسبی برخوردار بوده و همین مسئله باعث شده برخی از کارشناسان به این نتیجه برسند که شرایط کنونی فرصتی طلایی برای جدایی اقلیم کردستان از عراق به شمار می آید و اینکه زمان آن فرا رسیده که كردها رویای خود در اعلام استقلال این اقلیم را محقق سازند، این در حالی است که برخی از دنبال کنندگان اوضاع عراق به دلیل چالش های داخلی و منطقه ای احتمالی، نسبت به آمادگی کردها برای اعلام استقلال خود شک و تردید دارند.”
به گزارش سرویس ترجمه “شفقنا”، شبکه بین المللی “دویچه وله” آلمان (DW) در گزارشی تحت عنوان “آیا حمله داعش به عراق، فرصتی برای اعلام استقلال اقلیم کردستان می باشد؟” که ترجمه آن به زبان عربی روی پایگاه اینترنتی روزنامه فرا منطقه ای “الرای الیوم” قرار گرفته، ضمن اشاره به تحولات اخیر عراق از جمله تسلط عناصر وابسته به گروه تروریستی “دولت اسلامی در عراق و شام” بر برخی مناطق سنی نشین در غرب و شمال غرب این کشور و همچنین استقرار نیروهای پیشمرگ کرد در تمامی شهرها و مناطق مورد مناقشه دولت مرکزی عراق و دولت اقلیم کردستان، افزایش احتمال جدایی اقلیم کردستان از عراق در آینده نزدیک و چالش ها و مشکلات داخلی و منطقه ای پیش روی کردها در صورت جدایی زودهنگام از این کشور را مورد بررسی قرار داده، جایی که در این گزارش آورده است:
«با وجود آنکه شماری از مناطق عراق شاهد درگیری و هرج و مرج هستند، اما مناطق كردنشین این کشور امن تر و باثبات تر به نظر می رسند و همین مسئله باعث شده برخی از کارشناسان شرایط کنونی را فرصتی طلایی برای جدایی اقلیم کردستان از عراق قلمداد کنند هر چند که چنین اقدامی بدون چالش نیز نخواهد بود.
در حالی که آشوب و هرج و مرج مناطق گسترده ای در عراق را در بر گرفته، مناطق كردنشین دارای خودمختاری همچنان از امنیت و ثبات برخوردار هستند و با وجود آنکه نیروهای پیشمرگ کرد در نبرد بر علیه گروه “دولت اسلامی در عراق و شام” یا همان “داعش” شركت کرده و صدها هزار آواره عراقی نیز از شهرهای “الموصل”، “سامراء” و “تلعفر” به سوی كردستان عراق فرار کرده اند، اما اوضاع این اقلیم همچنان روند عادی خود را طی می کند.
در واقع پس از تسلط عناصر مسلح وابسته به گروه “داعش” بر شماری از شهرهای واقع در شمال و شمال غرب عراق، ثبات موجود در اقليم كردستان فرصتی طلایی برای كردها فراهم کرده تا جایگاه اقليم خود را بهبود ببخشند و آن را به منطقه ای امن و قدرتمند تبدیل کنند، شاید تسلط نیروهای پیشمرگ كرد بر شهر نفت خیز و مورد مناقشه “كرکوک” و مناطق اطراف آن نیز این فرضيه را واقعی تر سازد.
این در حالی است که از زمان حمله نظامی آمریکا به عراق در سال 2003 میلادی، کردهای این کشور همواره خواهان پیوستن “كركوک” به اقليم خودمختار كردستان بوده اند، چرا که ذخایر نفتی موجود در این شهر استقلال اقتصادی کاملی برای این اقلیم فراهم کرده و این چیزی است که دولت مرکزی عراق با آن مخالفت می کند.
“هدف اصلی استقلال نیست”
هر چند برخی از کارشناسان بر این باورند که زمان آن فرا رسیده که كردها رویای خود در اعلام استقلال اقلیم كردستان را محقق سازند، با این حال برخی دنبال کنندگان اوضاع عراق به دلیل چالش های داخلی و منطقه ای احتمالی، نسبت به آمادگی کردها برای اعلام استقلال خود شک و تردید دارند.
در همین زمینه، “هيوا عثمان”، وبلاگ نویس کرد و مشاور رسانه ای پیشین “جلال طالبانی”، رئيس جمهوری عراق در وبلاگی تحت عنوان “Thoughts from Iraq” (اندیشه های از عراق) در اشاره به سختی های داخلی و اقلیمی احتمالی ناشی از اعلام استقلال اقلیم کردستان می نویسد: بلندپروازی های كردها جهت اعلام استقلال خود از دولت مركزی عراق در “بغداد” با چالش های زیادی در ارتباط است.
مشاور رسانه ای پیشین رئيس جمهوری بیمار و بستری شده عراق در این راستا چندین پرسش را نیز مطرح می کند: چگونه باید این کار را انجام دهیم؟ با درآمدهای نفتی چکونه برخورد خواهد شد؟ ايران و تركيه چه نقشی خواهند داشت؟ سایر کشورهای همسایه چگونه با این واقعیت جدید برخورد خواهند کرد؟
در واقع همین پرسش های بی پاسخ باعث می شوند دولت اقليم كردستان در گرفتن تصمیم اعلام استقلال خود از عراق بیش از پیش با تردید و احتیاط عمل کند و این همان چیزی است که “فلاح مصطفى”، مسئول روابط خارجی این دولت آن را مورد تایید قرار می دهد، جایی که وی ضمن تاکید بر اینکه در مرحله کنونی استقلال هدف اصلی و نخست کردهای عراق نمی باشد، می افزاید: اولويت ما در حال حاضر همان دفاع از منطقه و ملت خود و فراهم کردن خدمات بهتر برای آنها می باشد، ما به دنبال دستیابی به قدرت اقتصادی و سياسی بیشتری هستیم تا بتوانیم سرنوشت خود را تعیین کنیم.
مسئول روابط خارجی دولت اقلیم کردستان عراق همچنین ضمن بیان اینکه حذف و محرومیت سیاسی، تبعیض فرقه ای و قومیتی و سیاست مرکزیت گرایی “نوری المالکی”، نخست وزیر عراق عامل به وجود آمدن وضعیت کنونی هستند، تاکید می کند: اگر “نوری المالكی” از آمادگی بیشتری برای همکاری با سایر گروه های سياسی و قومیت های موجود در عراق برخوردار بود، کشور دچار وضعیت هرج و مرج کنونی نمی شد.
“درگیری بر سر نفت”
از سوی دیگر، کردهای عراق باید تصمیم سرنوشت سازی در این مورد اتخاذ کنند که آیا آمادگی این را دارند که از سهم 17 درصدی خود در بودجه عمومی عراق که قانون اساسی این کشور آن را تضمین کرده، دست بکشند یا نه؟
این در حالی است که کشمکش مداوم ميان “اربیل” و “بغداد” بر سر قراردادهای نفتی دولت اقليم كردستان باعث شد دولت مرکزی عراق با پرداخت سهم 17 درصدی کردها مخالفت کند و این مسئله مشكلات داخلی زیادی برای اقليم كردستان به ویژه در زمینه پرداخت حقوق کارمندان دولت، نیروهای پیشمرگ و سایر کارگران و کارمندان را در پی داشت.
با این حال، دولت اقليم كردستان برای تحقق خواسته های اقتصادی خود، به درآمدهای نفتی چشم دوخته، چرا که برآورد می شود در این منطقه نزدیک به 45 میليارد بشکه ذخایر نفتی و حجم زیادی گاز طبیعی وجود داشته باشد.
در حالی که بر اساس سیستم کنونی، سهم اقليم كردستان از درآمدهای نفتی این اقلیم تنها 17 درصد بوده، اما همزمان 17 درصد از مجموع درآمدهای نفتی عراق را نیز از آن خود می کند، این در حالی است که از ماه دسامبر سال گذشته میلادی تاکنون دولت اقلیم از طریق خط لوله انتقال نفت جديدی اقدام به صادرات نفت به تركيه می کند، با این حال مهمترین پرسشی که در این زمینه مطرح می شود این است که اقليم كردستان چگونه نفت استخراجی خود را به بازارهای بین المللی انتقال خواهد داد؟
در همین راستا، “رود تورنتون”، کارشناس مسائل نظامی در “کینگز کالج لندن” در پاسخ به این پرسش می گوید: به نظر می رسد این خط لوله جدید تنها راه پیش روی دولت اقلیم کردستان برای تامین موارد مالی خود بدون نیاز به حمایت دولت مرکزی عراق می باشد، این کار خرسندی ترکیه را نیز در پی دارد، چرا که این کشور از این طریق می تواند کنترل اقلیم کردستان را در دست داشته باشد، جایی که دولت اقلیم تنها با رضایت ترکیه می تواند نفت استخراجی خود را صادر کند و به فروش برساند، بدین ترتیب ترکیه می تواند از کردهای عراق بخواهد دست از حمایت از کردهای سوریه بردارند و این چیزی است که احتمال دارد برای برخی ها در “اربیل” خوشتیند نباشد.
“مشكلات داخلی”
با این حال، اقتصاد تنها عامل سرنوشت ساز جهت اعلام استقلال اقلیم کردستان نمی باشد، بلکه سیاست داخلی در این اقلیم نیز نقش مهمی در این زمینه ایفا می کند، جایی که پس از گذشت تنها چند سال از دستیابی اقلیم کردستان به خودمختاری در سال 1991 میلادی، جنگ داخلی خشونت بار و خونینی میان احزاب سیاسی رقیب و در راس آنها “حزب دموکرات کردستان” (KDP) و “اتحادیه میهنی کردستان” (PUK) به وقوع پیوست.
پس از پایان این جنگ داخلی در سال 1997 میلادی نیز، “حزب دموکرات کردستان” و “اتحادیه میهنی کردستان” یک ائتلاف استراتژیک را تشکیل دادند و دست به تشکیل دولتی ائتلافی برای اداره اقلیم کردستان زدند، با این حال، نقش “اتحادیه میهنی کردستان” در سال های اخیر کاهش یافته آن هم پس از سکته مغزی “جلال طالبانی”، رهبر این حزب در سال 2012 میلادی که هنوز از آن بهبود نیافته و این در حالی است که برخی اعضای پیشین “PUK” نیز پیشتر یک حزب جدید (گوران یا تغییر” را تاسیس کرده بودند.
این در حالی است که در حال حاضر نیز شکاف های داخلی در اقلیم کردستان عراق همچنان روشن و واضح هستند، جایی که گروه های مختلف سیاسی تنها طی هفته جاری و پس از گذشت 9 ماه از اعلام نتایج انتخابات پارلمانی اقلیم، موفق شدند کابینه جدید اقلیم را تشکیل دهند.
در همین حال، “اتحادیه میهنی کردستان” در زمینه سازگاری با نقش جدید خود که از تاثیرگذاری کمتری نسبت به گذشته برخوردار است، دچار مشکل شده و هنگامی که مسئله مربوط به “کرکوک” به عنوان پایگاه این حزب می باشد، به نظر می رسد اختلافات داخلی امری اجتناب ناپذیر است به ویژه آنکه “PUK” دارای روابط مستحکمی با ایران بوده که همواره مخالف جدایی اقلیم کردستان از عراق بوده است.
در پایان باید گفت با توجه به وضعیت کنونی عراق و مشکلات و چالش های پیش روی اقلیم کردستان برای جدایی از این کشور، می بایستی با “هیوا عثمان” هم عقیده بود که می نویسد: کردستان از طریق جنگ نمی تواند به استقلال دست یابد، بلکه تنها از طریق مذاکرات می تواند به این مهم برسد.»
ترجمه از “شفقنا”
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com