شفقناافغانستان- سخنگوی کاخ سفید اطلاعرسانی کرد که دونالد ترامپ با عادل المهدی تلفنی صحبت کرده و ترامپ از نخست وزیر عراق دعوت سفر به واشنگتن کرده که او هم پذیرفته است. این نشان از آن است که دولت عراق روابط معمول دیپلماتیک خود با آمریکا را ادامه میدهد و آمریکا هم به عراق کماکان بعد از ۱۵ سال به عنوان سرزمین تحت اشغال مینگرد.
سید علی خرم استاد دانشگاه حقوق بینالملل در یادداشتی در روزنامه آرمان، نوشته است: دونالد ترامپ با هدفی چندمنظوره بدون اعلام قبلی وارد پایگاه نظامی آمریکا در عراق گردید و پس از سه ساعت سلام و خوش و بش با سربازان آمریکایی، عراق را ترک نمود. اولا سنت نانوشته همه روسای جمهور آمریکاست که یک روز پس از کریسمس از یک پایگاه نظامی آمریکا در خارج از کشور دیدن میکنند. ترامپ که سال گذشته این مهم را انجام نداده بود، امسال قضای آن را به جای آورد و از دو پایگاه نظامی آمریکا در عراق و در آلمان دیدن نمود.
ثانیا، ترامپ اخیرا استعفای جیمز ماتیس، وزیر دفاع را پذیرفته بود و برای پر کردن این خلأ در میان نظامیها، نیاز داشت سمبلیک از چند پایگاه نظامی دیدن و از سربازان و افسران حمایت روحی به عمل آورد.
ثالثا، ظرف ۱۰روز گذشته ترامپ اعلام نموده بود نیروهای آمریکایی از سوریه به سرعت خارج خواهند شد که در آمریکا و در اروپا این اقدام را تصمیمی اشتباه خواندند و آن را چراغ سبز به داعش دانستند. دونالدترامپ با خیره سری همیشگی خود در جواب مخالفان در سخنانی در عراق بر خروج نیروهای آمریکایی از سوریه تاکید دوباره نمود. ولیکن گفت ما در صورت نیاز از همین پایگاه عراق، سوریه را مورد حمله قرار میدهیم.
رابعا، توجه ترامپ به انتخابات دور آینده ریاست جمهوری در آمریکا است. لذا از هم اکنون سعی کرد نظامیان را جذب نماید و به آنان برای اعلام وفاداری، کلاه امضاشده خودش را اهدا کند تا به نفع او رأی دهند. به این ترتیب ترامپ سفری بدون برنامهریزی و خارج از عرف دیپلماتیک به عراق انجام داد تا اهداف چهارگانه فوق را به منصه ظهور برساند.
ولیکن باعث واکنشهای زیادی در آمریکا و در جهان گردید. او در بیان دیدگاه خود دچار تناقض شد و اظهار داشت دیگر دوران احمقی آمریکا که در هر کجا دخالت نظامی کند، به پایان رسیده و در خاورمیانه هرکس منافعی دارد، خودش هزینه کند و نباید انتظار داشته باشند آمریکا به جای آنها وارد عمل گردد. اگر میخواهند ما وارد عمل شویم، باید هزینهها و پول آن را بپردازند. این جمله بدین معناست که اولا هزینه نیروهای نظامی آمریکا در عراق را قاعدتا باید عربستان و دیگران بدهند که در غیر اینصورت نیروهای آمریکایی باید به طریقه مشابه عراق را نیز ترک نمایند.
ثانیا، ترامپ افزود ما سالانه چندین میلیارد دلار به اسرائیل کمک مینماییم، خودشان باید از خودشان دفاع نمایند. به عبارت دیگر ترامپ میخواهد بگوید اسرائیل نباید به اعتماد حمایت نظامی آمریکا در سوریه عملیات نظامی انجام دهد بلکه مسئولیت هر عملیات نظامی به عهده خودش است.
این سخنان بیشتر وجوه مختلف تصمیمات آمریکا مبنی بر خروج سوریه و افغانستان را روشن میسازد و تا حدودی چتر حمایتی آمریکا از اسرائیل را کاهش میدهد. البته شرایط سیاسی درون آمریکا تا بهحال اجازه نداده هیچ رئیسجمهوری در صورت به خطر افتادن امنیت اسرائیل وارد عمل نشود. وجه دیگری که ترامپ بر آن تاکید کرد، دشمنی همیشگی با ایران بود و اظهار داشت شما سربازان اینجا هستید تا ایران را زیرنظر داشته باشید.
به عبارت دیگر یکی از اهداف حضور نظامی آمریکا در عراق مهار و کنترل ایران از درون عراق است. اما سهم عراق در این سفر چه بود؟ از نگاه دولت و مردم عراق، دونالد ترامپ اهمیتی برای آنان قائل نبود که اصولا پس از ایجاد هماهنگی و با حفظ آداب تشریفات دیپلماتیک وارد عراق شود. بلکه عراق را به عنوان بخشی از حاکمیت خود و یا اشغال شده خود تلقی کرد که هروقت خواست بیاید و هر وقت خواست برود. آنطور که از اخبار عراق برمیآید، چند ساعت قبل از ورود ترامپ، مقامات آمریکایی به نخستوزیر عراق اطلاع دادهاند و از او خواستهاند به پایگاه نظامی آمریکا رفته و در چادر نظامی با رئیسجمهور آمریکا ملاقات کند که احتمالا عادل المهدی، نخست وزیر عراق از ترس افکار عمومی و احزاب عراقی تن به چنین ملاقاتی نداده است.
سخنگوی کاخ سفید اطلاعرسانی کرد که دونالد ترامپ با عادل المهدی تلفنی صحبت کرده و ترامپ از نخست وزیر عراق دعوت سفر به واشنگتن کرده که او هم پذیرفته است. این نشان از آن است که دولت عراق روابط معمول دیپلماتیک خود با آمریکا را ادامه میدهد و آمریکا هم به عراق کماکان بعد از ۱۵ سال به عنوان سرزمین تحت اشغال مینگرد. تجربه تاریخی نشان داده عبور کشورهای اشغال شده از این مرحله به آسانی امکان ندارد، از یکسو باید منافع کشور اشغالگر به نوعی پایان برسد یا در مرحلهای برآورده شود و از سوی دیگر، ترکیبی از اقدامات حقوقی و واکنشهای مردمی باعث شود کشور اشغالگر به اشغال خود پایان دهد. اما کشورهای اشغالگر با در اختیار داشتن برخی اهرمها، میتوانند کشور اشغال شده را قانع کنند که حضور نیروهای اشغالگر به نفع منافع و امنیت ملی آنهاست.
به طور مثال دو کشور آلمان و ژاپن که شکست خورده جنگ دوم جهانی بودند مورد اشغال آمریکا قرار گرفتند که آمریکا در هر دو کشور در ۷۳ سال گذشته دارای پایگاههای متنوع نظامی است. در آلمان واکنش مردمی و یا حزبی کمتر دیده میشود ولی در ژاپن، مردم بهویژه مردم اوکیناوا هر از گاهی تظاهرات میکنند و با طرح تخلفات نظامیان آمریکایی نسبت به شهروندان ژاپنی، از دولت خود درخواست خروج نیروهای اشغالگر را میکنند ولیکن آمریکا دولت مربوطه را با دلایل مختلف تاکنون قانع به ادامه حضور نظامی خود کرده است.
