سیل، با فراموش شده‌گانِ زیر پُل سوخته چه کرد؟

شفقنا افغانستان- معتادین زیر پل سوخته کابل در بارندگی های اخیر مخصوصا پس از سرازیر شدن سیل در رودخانه کابل و سیل در اطراف آن شرایط بسیار وحشتناکی را سپری کردند که از دید بسیاری از همشهریان و ارگان های زیربط کاملا فراموش شده اند.

با لب‎ریز شدنِ دریای کابل، صدها شهروند معتاد به‎مواد مخدر از پناه‌گاه امنِ شان «زیر پُل‌سوخته» به‌کجا رفتند؟

پرسشی‌که هیچ شهروند کابل و نهاد مسوول دولت نمی‌داند، چه تعداد ازاین معتادان از طغیان سیلاب دریا نجات یافته و چه تعدادشان طعمه‌ی دریا و ناپدید شده‌اند.

باوجود راه‌بندان‌های ناشی از باران‌های دو سه روز پسین در برخی‌از جاده‌های شهر کابل، برعکس هرروز (به‎سوی دفتر) مسیر کوته‌سنگی “پُل‌سوخته” را در پیش گرفتم. جایی‌که تا یک هفته پیش، صدها معتاد موادمخدر در زیر این پُل بودوباش شبانه‌روزی داشتند.

همین‌که به‌ساحه رسیدم و چند تصویر از محل گرفتم، لحظه‌به‌لحظه شمار معتادان در سر پُل بیش‌تر می‌شد و با نگاه‌های کنج‌کاو مرا دنبال می‌کردند.

از یکی آن‌ها پرسیدم که دراین باران‌ها کجا بودند و چه خطرها و دشواری‌های را سپری کرده‌اند؟

درحالی‌که چندین تن‌شان به‌گِردم حلقه زده‌بودند، یکی ازاین میان گفت: “دوصد نفر ماره دریا بُرده…”

می‌خواستم بیش‌تر بپرسم که درهمین لحظه رهگذری از کنارم گذشت و آهسته نزدیک به‌گوشم گفت:

“هرچه زودتر ازین‌جه خوده بکن که اَوگارت می‌کنن…”

هنوز چند قدمی به‌عقب نه‌مانده بودم که بالای دوربین‌ام حمله‌ور شدند و با مشکل توانستم از چنگال‌شان خودرا نجات بدهم. کمی آن‌سوتر به پوسته امنیتی پولیس خودرا رساندم و از ایشان کُمک خواستم، تا در تهیه‌ی گزارش از وضعیت این معتادان مرا هم‌راهی کنند. مسافرشاه فرمانده بلوک حوزه سوم امنیتی پولیس کابل گفت:

“متأسفیم که این هم‌کاری را باشما کرده نمی‌تانیم، چون تعدادشان زیاد است و خدای‌ناکرده ضرری به‌شما نرسانند.”

این افسر پولیس، هم‌چنان افزود که هیچ معتادی درجریان این باران‌ها تلف نه‌شده‌است.

اما برخی‌از باشنده‌های محل، گفته‌های این افسر پولیس را نادرست خوانده، می‌گویند که برخی ازاین معتادان در همین یکی دو روز پسین، طعمه‌ی دریا شده‌اند.

عبدالبشیر ۲۷ ساله باشنده‌ی ناحیه سوم شهرکابل درحالی‌که با کراچی دست‌داشته‌اش، زنان و کهن‌سالان را در بدل ده افغانی از جاده‌ی که حالا به یک رودخانه می ماند عبور می‌داد، گفت: “چندین‌تا معتادی که به‌حالت نشه در زیر پُل بودند، دیدیم که زیرآب شدند و یک تعدادشان که توانستند، از دریا برامدن و به‎هر طرف رفتند…”

مسیر دریای کابل را به‌طرف مرکز شهر(سینما پامیر تا پُل باغ‌عمومی) باگرفتن تصویرهای رنگین‌تراز سیمای پیشین دریای کابل، رفته‌رفته نگاهم به جوانی برخورد که می‌خواست از زیر پُل مسجد شاه ‌دوشمشیره بیرون بیاید. سمیر(مستعار) ۲۳ ساله، از ظاهرش هویدا بود که معتاد است، دو سه تصویر هم از او گرفتم و جویای احوال‌اش شدم.  درحالی‌که لباس‌هایش سراپا خیس و با لرزه‌ی شدید براندام‌اش درهنگام سخن گفتن، دندان به‌دندان می‌زد، گفت:

«رفیقکم غرق شد، نجاتش داده نتانستم …»

به‌گفته‌ی خودش، مختار (مستعار) که از دوسال به‌این‌سو باهم یک‌جا در زیرپُل‌ها و سرای‌ها و کوچه‌ها بودوباش می‌کردند؛ زمانی‌که می‌خواست کفش‌هایش را از بین آب در زیرپُل پیدا کند، ناگهان لغزید و از شدت آب دریا نتوانست دوباره خودرا از آب بیرون کند.

باآن‌که چندین تنِ دیگر نیز، از ناپدیدشدن شماری از معتادان در دریای کابل سخن گفته‌اند؛ اما شهرداری کابل، تنها از جان باختنِ دو تن از اثر جاری‌شدنِ سیلاب‎ها در نواحی هفتم و هفدهم خبر می‎دهد.

عبدالجلیل سلطانی سخن‌گوی شهرداری کابل در تماس تلفونی به خبرنگار پَیک گفت:

“ممکن‌است شماری از معتادان در جریان سرازیرشدنِ آب در دریای کابل غرق شده‌باشند؛ اما تاهنوز گزارش دقیق از تلفات آنان دردست نداریم.”

به‌گفته آقای سلطانی،‌ باران‌های هفته‌ی پسین، افزون‌بر تلفات معلوم و نامعلوم انسانی، زیان‌های مالی هنگفتی را نیز بر شماری از باشنده‌های نواحی سوم، پنجم، هفتم، نهم و هفدهم شهر کابل وارد کرده‌است.

دو روز پیش‌هم، وزارت دولت در امور رسیدگی به‌روی‌دادهای طبیعی در یک نشست خبری، از جان باختن ۱۲۷ تن مشمول زنان و کودکان، از اثر جاری شدن سیلاب و باران‌های پی‌درپی در ۲۰ ولایت کشور گزارش داد.

بااین‌همه تلفات و خسارات ناشی از باران‌ها و سیلاب‌ها در گوشه‌وکنار افغانستان، هیچ فرد یا مقام مسوول دولت نگفت که چه تعداد از آسیب‌پذیرترین قشر جامعه (معتادان) درنتیجه‌ی این رویدا‌دها آسیب دیده و یا جان باخته‌اند؟

حتا شماری از شهروندان عادی‌هم به‌جای هم‌پذیری و هم‌دردی با معتادان تنها تماشاگراند. یک نوار ویدیویی که تا هم‌اکنون در فضای مجازی دست‌به‌دست بازدید می‌شود، نشان‌دهنده‌ی صحنه‌ای از غرق شدن یک شهروند ناشناسی‌است که در بین امواج دریا دست‌وپا و فریاد می‌زند، تاآن‌که گذشته از پُل مقابل کوچه اندرابی و پارک تیمورشاهی، ناپدید می‌شود. شاید او نیز یکی ازاین معتادان بود. اما درهمین‌حال، صدها شهروند تماشاگر از کناره‌های دریا و سرپُل با موبایل‌های هوشمندشان تنها صحنه‌برداری و هیاهو می‌کنند.

بربنیاد گزارش‌های سازمان ملل متحد، بیش‌تراز ۱۱ درصد جمعیت افغانستان معتاد به مواد مخدر است و از میان این جمعیت سه‌ونیم میلیونی، دستِ‌کم ۸۰ درصد آن‌ها در معرض خطر قرار دارند.

موسا محمودی رییس اجرایی کمیسیون مستقل حقوق بشر افغانستان می‌گوید که افراد معتاد به‎مواد مخدر، به‎عنوان شهروند و قشر آسیب‎پذیر جامعه، نیازمند کمک و امداد هستند. آقای محمودی می‎افزاید: «این‎همه نشانه‎ی کم‎کاری نهادهای مسوول و ناکامی دولت است که به‎خاطر جلوگیری از هم‎چو روی‎دادها، برنامه‎ی مشخصی ندارند.» 

مجتبا بیگزاد-مرکز خبرنگاری تحقیقی پَیک