خبرگزاری شیعیان افغانستان(شفقنا افغانستان)، در آستانه سالروز ولادت دختر فرازنه ی پیامبر خدا(ص) با خانم آمنه احسانی، پژوهشگر حوزه ی دین پژوهی و قرآن پژوهی گفتگویی داشته و در این گفتگو وضعیت زنان در جامعه امروز افغانستان، علل و عوامل زمینه های خشونت علیه زنان، نقش سوء برداشت های مذهبی و کج فهمی های دینی و نیز راه های برون رفت از وضعیت نامطلوب برای رسیدن به وضعیت مطلوب برای زنان در جامعه ی افغانستان را بررسی می کند.
شفقنا: وضعیت زنان را در جامعه ی امروز افغانستان چطور می بینید و این با وضعیت مطلوب اسلام برای زنان مسلمان سازگار است یا خیر؟
احسانی: وضعیت زنان در جامعه ی امروز افغانستان با دیدگاه خوش بینانه نسبت به قبل خیلی بهتر است و فرصت های خوبی پدید آمده است، اما باید مراقب باشیم و با برنامه ریزی صحیح و منطقی و همچنین محور قرار دادن دین اسلام از این فرصت ها به خوبی استفاده کنیم، تا مبادا این فرصت ها تبدیل به تهدید شوند. به عبارتی ما در افغانستان نسبت به حقوق و جایگاه زن با سه دیدگاه روبه رو هستیم:
1. دیدگاه افراطی: که بیشتر به بهانه ی آزادی زنان تلاش می کند، زنان بدون قید و شرط فقط و فقط وارد اجتماع شوند. این دیدگاه تا حدود زیادی رو به رشد است که در جای خود آسیب های زیادی هم به همراه دارد و همان گونه که گفتیم ممکن است با این دیدگاه افراطی، فرصت ها تبدیل به تهدید شود.
2. دیدگاه تفریطی: این دیدگاه نسبت به قبل(زمان طالبان) کمتر شده است، ولی هنوز وجود دارد و تلاش می کند که زن را فقط و فقط به عنوان مادر و همسر در خانه محصور کند و اجازه ورود به اجتماع ندهد. در این دیدگاه حقوق و جایگاه اجتماعی او نادیده گرفته شده و زن از تحصیل محروم می شود. این دیدگاه بیشتر ریشه های سنتی و تعصبات قبیله ای دارد.
3. دیدگاه اعتدال و میانه روی: این دیدگاه به عبارتی دوری از افراط و تفریط و پیشه گرفتن میانه روی و اعتدال است که همان دیدگاه اسلام ناب محمدی است. زمانی که آموزه های حیات بخش اسلام به نحو منطقی و عملی و به دور از کج اندیشی اجرا شود، قطعا برای زنان افغانستان سازنده و مفید است و پیامدهای خوبی را در بر دارد و زنان می توانند در سایه ی اسلام و عمل به آموزه های ناب اسلام به حقوق و جایگاه واقعی خویش دست یابند.
با توجه به پیشینه ی تاریخی افغانستان می توان گفت: هر زمان که ارزش های ناب اسلامی در جامعه حاکم بوده، نقش زنان بسیار برجسته بوده و از کمترین فرصت ها بیشترین بهره ها برده شده است، اما بعد از آن که افغانستان اسیر استبداد، تحجرگرایی دینی و رسومات خرافی گردید تمام مردم این سرزمین و مخصوصاً زنان به ستم های غیرانسانی روا داشته شده اند.
شتاب زدگی و افراطی گری در وضعیت زنان در افغانستان امروز قطعا آنها را دوباره دچار مشکل می کند. در شرایط آشفته کنونی که فرهنگ های وارداتی و غربی غوغا می کند باید تبیین منطقی و عقلایی باورهای واقع بینانه و متناسب با اسلام صورت بگیرد که این تبیین شاید بتوان گفت تنها راه رسیدن به حقوق و جایگاه واقعی زنان افغانستان است. امروز باید با برنامه ریزی صحیح و درست و اعتدال و میانه روی و محور قرار دادن دین اسلام جایگاه و حقوق زنان را احیا کرد.
شفقنا: به نظر شما علل و عوامل زمینه های خشونت علیه زنان در جامعه ی افغانستان کدام است؟
احسانی: متأسفانه از اساسی ترین مشکلات زنان افغانستان پدیده ی ضد دین و اخلاقی خشونت علیه زنان است که طبق آمار رو به افزایش است و می طلبد که بررسی این پدیده ی ضد دینی و اخلاقی، با ارائه ی راهکارهای منطقی و صحیح صورت بپذیرد. این پدیده علت های گوناگونی دارد از جمله:
1. خودکامگی و مردسالاری مطلق
2. تفاوت و تبعیض قائل شدن نسبت به جنس زن
3. تعصبات قومی و قبیله ای
4. ظلم پذیری زنان به دلیل ناآگاهی از حقوق شرعی و قانونی شان
5. عدم اعتماد به نفس زنان و باور به این که از مردان کمترند و مردان حق دارند که با آنها این طور رفتار کنند و…
شفقنا: نقش سوء برداشت های مذهبی و کج فهمی های دینی را در محرومیت زنان از حقوق اجتماعی شان چطور می بینید؟
احسانی: زنان در افغانستان دارای سرنوشت پر فراز و نشیبی بوده و محرومیت ها و مظلومیت های بسیار هولناکی بر آنان روا رفته است که شاید بتوان گفت بیشتر آنها بر اثر تحجرگرایی دینی و رسومات خرافی بوده است که زنان را به بند کشیده، ستم های غیر انسانی را بر آنان روا داشته است. این درحالی است که اسلام برای زن احترام و ارزش قائل است و هیچ دینی به اندازه ی اسلام به زن بها نداده است. اما متأسفانه باور غالب عالمان دینی نسبت به زن و فعالیت های اجتماعی زنان در افغانستان اکثرا نگاه کم بینانه و تحقیرآمیز بوده است. به عبارتی: از عوامل عمده و اساسی ظلم در حق زنان و مانع بزرگ برای حضور آنان در عرصه های مختلف اجتماعی- سیاسی- اقتصادی و … قرائت های متحجرانه از دین و مذهب و کج فهمی های دینی و بد اندیشی از دین بوده است. نمونه هایی از این کج فهمی های دینی را می توان «ناقص العقل بودن زنان» و یا «استناد به فرموده ای حضرت زهرا(س)» دانست که «برای زن بهتر است نه مردی او را ببیند و نه او مردی را ببیند.» درحالی که تفسیر این روایات هرگز به معنای محرومیت زنان از حقوق سیاسی، اجتماعی و اقتصادی نیست؛ و گاه با غرض ورزی این روایات را وسیله ای برای محرومیت زنان از حقوق شان قرار می دادند و دین اسلام را که دین رحمت و مودت است به عنوان دین خشونت طلب و زن ستیز معرفی می کردند.
در تاریخ صدر اسلام، زنان از حقوق سیاسی برخوردار بودند که با پیامبر بیعت کردند و در تاریخ ثبت و مشهور است؛ و حضرت زهرا(س) در دفاع از حقوق شان در قضیه ی فدک به مسجد آمدند و خطبه خواندند. همچنین حضرت زینب(س) در کربلا نقشی اساسی، به عنوان حامی امام حسین(ع) و کودکان در کربلا داشتند و بعد از واقعه ی عاشورا هم این حضرت زینب(س) بود که پیام واقعی عاشورا را به همگان رساند. با افشاگری های حضرت زینب(س) بود که بنی امیه رسوا شد و واقعه ی عاشورا در تاریخ ماندگار گردید.
خلاصه، در حال حاضر نقش عالمان دینی در فرهنگ سازی صحیح حقوق و جایگاه زن انکارناشدنی است. این وظیفه ی عالمان دینی است که به صحنه بیایند و به تبیین صحیح و منطقی دیدگاه اسلام راجع به جایگاه رفیع و حقوق انسانی زن بپردازند و مهمتر این که در تصحیح باورهای غلط دینی کوشش کنند؛ رسانه هم همین نقش را عهده دار است.
شفقنا: آیا می توان با حفظ باورهای مذهبی و دینداری جامعه به حقوق و جایگاه اجتماعی مناسبی برای زنان رسید؟
احسانی: بله. از مهمترین و اساسی ترین راهکارهای دفاع از شخصیت و حقوق زنان در افغانستان تبیین صحیح و منطقی دیدگاه اسلام راجع به زن است. البته که باید باورهای دینی و مذهبی حاکم بر جامعه تصحیح شود و نه با کج اندیشی و کج فهمی بیان شود و باعث شود که اسلام به عنوان دین خشونت طلب و زن ستیز معرفی شود.
روشن است تا زمانی که باورهای عمومی جامه ناصواب و آمیخته با خرافات و انحرافات و کج بینی باشد هرگز جامعه به وضعیت مطلوب نخواهد رسید و در وضعیت کنونی راه نجات زنان افغانستان در پیمودن افراطی گری و به عبارتی حضور بی قید و شرط در اجتماع و یا پذیرش بی قید و شرط کنوانسیون رفع تبعیض علیه زنان و دیگر میثاق های بین المللی نیست. بلکه راه نجات زنان افغانستان آگاهی و عمل به آموزه های ناب اسلام است. امروزه فرهنگ های وارداتی و غربی می کوشند که دین اسلام را همان رفتارهای خشن طالبان معرفی کنند، اما باید با هوشیاری و تدبیر در جهت خنثی سازی فرهنگ های غربی باشیم و از آموزه های اسلام نیز به نحو صحیح و منطقی استفاده کنیم، زیرا که دین اسلام از هزار و چهارصد سال قبل حقوق زن را احیا کرده و همیشه مدافع آن بوده است.
شفقنا: راه برون رفت از وضعیت نامطلوب و رسیدن به وضعیت مطلوب برای زنان در جامعه ی افغانستان چیست؟
احسانی: مهمترین راه های برون رفت از وضعیت نامطلوب عبارتند از:
1. تبیین صحیح و منطقی از دیدگاه اسلام درباره ی حقوق و جایگاه زن
2. پرهیز از افراط و تفریط و پیشه گرفتن اعتدال و میانه روی
3. قانون مند کردن قوانین در رابطه با حقوق و جایگاه زن
4. چالش زدایی از قوانین در رابطه با حقوق زن و مرد
5. ریشه کنی خشونت علیه زنان با فرهنگ سازی و تدبیر صحیح
6. مهیا کردن امکانات تحصیلی زنان و در نتیجه خودآگاهی آنان
7. تبیین ماهیت و افشای اندیشه های افراطی(گرایش های فمینیستی)
8. مبارزه و فرهنگ سازی با سنت های غلط و تعصبات قبیله ای
9. تأسیس مراکز مشاوره ای جهت آموزش مهارت های زندگی بهتر و تحصیل
10. مواجهه ی فعال و آگاهانه با فرهنگ های وارداتی غرب.
انتهای پیام