شفقنا افغانستان-
سایت قنطره نوشت: میراث اسلامی سرشار از داستان های مربوط به حیوانات است. قرآن مهم ترین سندی است که در لابلای صفحاتش بارها از حیوانات سخن به میان می آید. حیواناتی که گاه در رسالت پیامبران نقش مهم و تعیین کننده ای دارند و به همین دلیل به بهشت می روند. کاتلین گوبل، شرق شناس آلمانی مجموعه از حکایات و داستان ها درباره این گونه حیوانات را درکتابی تحت عنوان «حیوانات آسمان – داستان ها و حکمت های شرق» گردآوری و معرفی کرده است.
به گزارش شفقنا، آنچه می خوانید، گفت وگوی سایت قنطره با نویسنده این کتاب است.
– رابطه شما با شرق و فرهنگ آن چگونه شروع شد؟ انگیزه های شما برای تالیف این کتاب چه بود؟
* من بعد از اینکه دیپلم گرفتم در دانشگاه آزاد برلن، ادبیات آلمانی، روانشناسی، ادبیات ترکی و مطالعات اسلامی خواندم. طی دهه هفتاد قرن گذشته بود که در طول تعطیلات دانشگاهی سفری به ترکیه داشتم. این سفر برای من یک تصادف مهم بود زیرا فهمیدم آنچه را در دانشگاه خوانده ام تنها جنبه های نظری داشته است و کمتر ارتباطی با واقعیت زندگی و فرهنگ اسلامی در کشورهای مسلمان دارد. من شیفته مردمانی شده بودم که دل هایی گشاده داشتند و در شهرها و روستاها خانه هایشان به روی میهمانان همیشه باز بود.
برای مدتی طولانی در آنجا ماندم. بعد به شهر قونیه رفتم و در دانشگاه شمس الدین تبریزی علوم قرآنی خواندم ( این کار آن زمان برای یک زن مثل من دشوار بود ) همچنین نزد سلیمان دادا فلسفه اسلامی خواندم و او مرا برای ادامه تحصیلاتم نزد مصطفی افندی به استانبول فرستاد. هم زمان با این جریان شروع به جمع آوری حکایت ها کردم. بعد از بازگشت بود که نخستین کتابم را پیرامون حکایت های آموزشی و تربیتی ترک ها تالیف کردم. این کتاب فروش خوبی داشت و به چندین چاپ رسید.
– از چه منابعی این حکایت ها را گرفته اید؟ تفکر اصلی کتاب برچه محوری است؟
* در کتاب « حیوانات آسمان » من به همه گونه حیوانات پرداخته ام. از فیل گرفته تا پشه. تعداد زیادی از پیامبران که در قرآن از آنان نام برده شده است (یعنی اعم از پیامبران مسیحی و یهودی) کم و بیش با حیوانی سروکار داشته اند. به طور مثال قران داستان بلقیس و سلیمان را روایت می کند که در آن بلقیس باهوش و پادشاه سبا معرفی می شود. دراین میان هد هد پرنده ای است که به سلیمان خبر می رساند و بعد از آن نیز نامه هایی را بین آن دو رد و بدل می کند. داستان این گونه تمام نمی شود که بلقیس مثلا محجبه شده و در حریم سلیمان زندگی می کند بلکه چنانکه قرآن روایت می کند: وقتی بلقیس وارد قصر سلیمان شد تصور کرد آن کف قصر از نهر آب ساخته شده است. پس هنگامى كه ملكه آن صحنه را ديد، گمان كرد نهر آبى است و ساق پاهاى خود را برهنه كرد. این همان چیزی است که در سوره نمل ( آیه 27 ) آمده است. وقتی من این داستان را روایت می کردم دوستان مسلمانم در ابتدا حالتی عصبانی به خود می گرفتند و بعد شروع می کردیم به بحث و جدل و دراین میان افکار زیادی باهم رد و بدل می شد و از همدیگر می آموختیم.
این مشکل البته در میان مسلمانان عادی و آموزش ندیده شایع است. من بارها دیده ام برای مثال کسی این آیات را از حفظ می خواند اما هیچ کدام از این جوانان در خصوص آیات تامل نمی کنند و در واقع نمی آموزند که باید با این کتاب بزرگ چگونه برخورد کرد.
– ما از این داستان ها و امثال یا حکایت های قدیمی مربوط به جهان حیوانات چه چیزی می توانیم بیاموزیم؟
* حیوانات و پرندگان و حتی حشرات می توانند هریک به عنوان یک مثل به کار رفته و نقشی سمبلیک داشته باشند تا نقاط ضعف و قوت بشری را نشان دهند. در قالب داستان های مربوط به این حیوانات راه حل ها و امکاناتی ارایه می شود که تاکنون مورد استفاده قرار نگرفته است.
درقرن دوازده هجری، فرید الدین عطار، فیلسوف و شاعر ایرانی کتابی جذاب نوشت و در آن تلاش کرد به روشی معنوی و عالی به کشف ذات پدیده ها دست زند. او این امر را در قالب داستانی به نام سی مرغ نوشت که به جست وجوی پادشاه شان یعنی سیمرغ برخاستند. المقدسی فیلسوف سوری نیز در قرن دهم کتاب ارزنده ای تالیف کرد که در آن به کشف اسرار و رموز گلها و پرندگان پرداخت. این حیوانات آن چیزی را که در بطن کاینات است برای ما توضیح می دهند. این حرفی است که عمر سید علی شاه در مقدمه ای که برکتاب من نوشته بیان می کند. او می گوید : همانطور که یک حیوان در زندگی دنیوی ما نقش بازی می کند، این نقش او تابع یک سری قواعد و مقرراتی است که در مسیر اراده الهی قرار دارد».
– آیا این داستان ها سیاقی مسیحی یا یهودی دارند؟
* این داستان ها قدیمی است و از کتاب های مقدس این سه دین گرفته شده است. این داستان ها را ما با روایت های مختلف می شناسیم. یکی از این قصه ها که موجب شگفتی من شد درباره واقعه «گاو طلایی» بود که بین یهودیان و مسیحیان کاملا شناخته شده است. هنگامی که ده فرمان بر موسی نازل شد (یعنی در همین کوه سینا و قله ای که به جبل موسی معروف است)، موسی نزد قوم بنی اسراییل بازگشت و دید که در فاصله ای اندک آنها از دین شان که یکتاپرستی بود برگشته اند. من اول فکر نکرده بودم که چرا گاو طلایی و نه الاغ یا شتر؟! قرآن در سوره بیستم توضیحات بیشتری دراین باره می دهد که فوق العاده است. در آنجا آمده است بعد از اینکه بنی اسراییل مصر را ترک کردند و موسی به کوه رفت یک نفر در غیاب موسی از فرصت استفاده می کند تا دوباره پرستش بت گوساله (به نظرمن مختصات آن الهه شبیه الهه مصری ها یعنی اوزوریس است ) را ترویج کند.
– در شرق اسلامی همه حیوانات محبوب نیستند. برخی از آنها شهرت خوبی دارند و برخی برعکس. آیا دراین باره فرقی بین جهان شرق و غرب در خصوص ارتباط با حیوانات وجود دارد؟
* ببینید در فرهنگ اسلامی سگ یک حیوان کثیف و نجس تلقی می شود. لمس ساده آن وضو را باطل کرده و باید آن را تجدید کرد. با این حال می بینیم همین سگ در قالب داستان «اصحاب کهف» نیز در قرآن آمده است و نامش قطمیر است. این سگ یکی از چهار حیوانی است که به بهشت راه می یابد.
همچنین براق نام یکی از اسب های حضرت محمد (ص) است. یا نهنگی که یونس را بلعید یا مورچه ای که به سلیمان حکیم هشدار داد. گفته می شود محمد (ص) با حیوانات مهربان بود و بر هر یک نام مخصوصی می گذاشت. مثلا [گفته شده] نام یکی از مرکب های پیامبر، «دلدل» نام داشت. پیامبر پیوسته با حیوانات ملاطفت می کرد و از صاحبان شترها نیز می خواست نسبت به آنان مهربان باشند. یک بار نیز روایت است که دو پرنده را به خاطر شفقت نجات داد چون کسانی می خواستند آنها را شکار کنند. این ها سنت هایی است که متاسفانه امروزه ما در کشورهای عربی و ترکیه یا سایر کشورهای اسلامی نمی بینیم. مسلمانان موظف هستند از آموزه های پیامبرشان پیروی کنند. اما گاه می بینیم که رفتارشان با نوع رفتاری که پیامبر داشت در تناقض قرار می گیرد.
منبع : قنطره
ترجمه: شفقنا
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com