محسن پاک آیین: مذاکرات یمنی- یمنی بدون دخالت کشورهای خارجی راه حل بحران یمن
محسن پاک آیین در گفت وگو با شفقنا به تحولات اخیر در یمن اشاره و اظهار کرد: ۱۴آبان ماه نیروهای وفادار به منصور هادی، رئیس جمهوری مستعفی یمن که از سوی حکام عربستان حمایت می شود و شورای انتقالی جنوب که وابسته به امارات است، تفاهمنامه امضا کردند. نفس این تفاهمنامه نشانگر وجود اختلاف عمیق بین دو متحد متجاوز یعنی عربستان و امارات است که علی الظاهر با تلاش و حضور محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان و محمد بن زاید ولیعهد ابوظبی به تفاهم رسیده و منصور هادی رئیس جمهوری مستعفی یمن را مجددا مطرح کرده اند.
هدف اصلی توافق ریاض: تجزیه یمن و استقلال مجدد بخش جنوبی یمن با مرکزیت عدن است
سفیر سابق ایران در تایلند ادامه داد: مهمترین بند این توافق، استقرار دولت منصور هادی در شهر عدن و مقابله مشترک با جنبش انصارالله است و بصورت نمادین تعدادی وزیر هم برای کابینه رئیس جمهور خودخوانده یمن مشخص کرده اند. هدف اصلی این تفاهمنامه تجزیه یمن و استقلال مجدد بخش جنوبی یمن با مرکزیت عدن است. به اعتقاد من این توافق محکوم به شکست است و ائتلاف سعودی و امارات که هم با یکدیگر اختلاف دارند و هم بارها از نیروهای انصارالله شکست خورده اند، موفق به تجزیه یمن نخواهند شد. نکته مهم اینکه عربستان در حالی با امارات علیه انصارالله به تفاهم رسیده که عربستان و انصارالله در مسقط و با میانجیگری عمان در حال انجام مذاکرات مستقیم هستند و امارات در این مذاکرات جائی ندارد. این مذاکرات بر توقف جنگ متمرکز است و مقامات ریاض که شکست های متعددی را اخیرا تجربه کرده اند، در موضع ضعف هستند و انعطاف پذیری و آمادگی بیشتری از خود نشان داده اند. این دور از مذاکرات حتی بدون حضور دولت مستعفی یمن برگزار می شود و همین امر باعث تردید امارات و منصور هادی نسبت به صداقت حکام سعودی شده است.
عناصر گروهک های داعش و القاعده آینده روشنی در یمن نخواهند داشت
سفیر سابق ایران در جمهوری آذربایجان در پاسخ به اینکه عناصر «القاعده» و «داعش» با نظارت سعودی در حال بازگشت به جنوب یمن هستند؛ آیا در آینده، یمن به اردوگاهی برای داعش و القاعده تبدیل خواهد شد؟ گفت: عربستان بسیار علاقمند است که مقاصد جدیدی برای تروریست های القاعده و داعش بعد از شکست آنان در سوریه و عراق پیدا نماید و یمن هم یکی از آن مقاصد است. اخباری هم بود که عناصر این گروهکها به برخی از شهرهای جنوب یمن اعزام و حتی اردوگاههای آموزشی ایجاد کرده اند. البته گروهک های داعش و القاعده به دلیل پیروزی های انصارالله در میدان علیه نیروهای سعودی و امارات و حمله پهبادها به آرامکو و همچنین مذاکرات انصارالله و عربستان در عمان، آینده روشنی را برای حضور خود در یمن پیش بینی نمی کنند و به همین دلیل ترجیح می دهند به اماکن امن تری همچون افغانستان و قفقاز شمالی اعزام شوند.
مذاکرات یمنی- یمنی بدون دخالت کشورهای خارجی راه حل بحران یمن
پاک آیین در مورد اینکه بحران سیاسی و جنگ در یمن از چه طریقی پایان خواهد یافت؟ اظهار کرد: به اعتقاد ما، این بحران راه حل نظامی ندارد و باید مذاکرات یمنی- یمنی بدون دخالت کشورهای خارجی و در زمانی که آتش بس میان طرفین برقرار شده باشد، آغاز و ادامه یابد. واقعیتهای میدانی نشان می دهد که تجاوز به یمن بسیار طولانیتر از پیش بینی های ولیعهد سعودی بوده و در نتیجه کشورهای عضو ائتلاف عربی به تدریج از این ائتلاف خارج شده اند. امارات و عربستان که هنوز در ائتلاف باقی مانده اند نیز دارای مواضع یکسانی نیستند . هریک دستیابی به منافع خود را دنبال می کند.برای مثال امارات در ماههای گذشته به تدریج نظامیان خود را در یمن کاهش داده و عربستان به تنهائی در مقابل انصارالله قرار دارد. به عبارتی بعد از عملیات بزرگ پهبادهای انصارالله به تاسیسات نفتی عربستان بخصوص پالایشگاه نفتی آرامکو، حکام سعودی حملات انصارالله را کاملا جدی گرفته اند. شواهد نشان می دهد که عربستان به این نتیجه رسیده که خاتمه تجاوز به یمن راه حل نظامی ندارد و عملا روند مذاکرات با انصارالله را شروع کرده و دنبال یافتن راهی برای خروج آبرومندانه از یمن است.
صباح زنگنه: راه حل های سیاسی میان مردم یمن زودتر به نتیجه می رسد
صباح زنگنه در گفت وگو با شفقنا در مورد تحولات اخیر در یمن اظهار کرد: توافقی که در ریاض انجام گرفت، یک توافق نمایشی بود و در حقیقت بین عوامل وابسته به عربستان با عوامل وابسته به امارات بود لذا تقریباً هیچگونه تأثیری بر بحران یمن و مشکلات یمن ندارد، این دو گروهی که با هم توافق کردند عملاً بنا به دستور عربستان و امارات دور هم نشستند و تأمین مالی و تسحیلاتی از این دو کشور دارند و از آنها خواستند که این طرح را در ریاض امضا کنند؛ تأثیر این دو مجموعه آنقدر ناچیز و ضعیف است که در محدود جغرافیایی مورد ادعاشان هم نتوانستند و نمی توانند امنیت را برقرار کنند.
وی ادامه داد: بلافاصله بعد از آن توافق، درگیری های هم بین اعضای گروه وابسته به منصور هادی و گروه وابسته به مجموعه مدعی جدایی جنوب یمن، رخ داد. ثانیاً این دو گروه در میان قبایل دیگر و حتی در مناطق جنوب از چنان جایگاهی برخوردار نیستند، مدعیان دیگری برای گروه جدایی خواه جنوب وجود دارد و جریان دیگری هم برای استقرار در عدن وجود دارد حتی میان وزرایی که این دو گروه دارند، هر روز شاهد استعفا و اعتراض و خروج از آن مجموعه و ملحق شدن به مجموعه های دیگر هستیم، بنابراین اینان در ۸۰ درصد یمن اصلاً حضور ندارند و توان مدیریت کشور را ندارند و حتی نتوانستند محاصره یمن و ورود مواد غذایی و سوخت و دارو به یمن را فراهم کنند بنابراین این توافق نمایشی بود که صدها نمایش مشابه را ما در طول این ۵ سال شاهد بودیم و باز هم تکرار خواهد شد.
داعش هر جایی که نا امنی وجود داشته باشد توسعه می یابد
این کارشناس مسایل بین الملل در پاسخ به اینکه عناصر «القاعده» و «داعش» با نظارت سعودی در حال بازگشت به جنوب یمن هستند؛ آیا در آینده، یمن به اردوگاهی برای داعش و القاعده تبدیل خواهد شد؟ گفت: القاعده در یمن حضور داشته و به دلیل درگیری و حمله های عربستان و امارات بیشتر توسعه پیدا کردند بخشی از گروه القاعده را هم امارات به خدمت گرفت و استخدام کرد. گروه داعش هر جایی که نا امنی وجود داشته باشد جای پایی پیدا می کند و توسعه می یابد و اتفاقاً یکی از اشکالاتی که به عربستان و امارات و طرفداران آنان گرفته می شود، این است که به دلیل جنگ ها و درگیری هایی که به یمن تحمیل کردند، زمینه رشد القاعده و داعش را فراهم کردند. برخی از این جناح های داعش با عربستان و سازمان امنیت عربستان همچنان مرتبط هستند و از آنها استفاده می شود و برخی هم آمریکایی ها بعد از ورود به سوریه و عراق و مشکلاتی که پیدا کردند، آنها را به یمن منتقل کردند که در آنجا درگیری ها را علیه مردم یمن و انصار الله ادامه دهند.
ردم یمن باید به توافق برسند و راه حل سیاسی هم در دستشان است
صباح زنگنه در مورد اینکه بحران سیاسی و جنگ در یمن از چه طریقی پایان خواهد یافت؟ گفت: عربستان و امارات باید نیروهای خود را خارج کنند و جنگ را متوقف کنند و محاصره یمن را پایان دهند و اجازه دهند که مردم یمن خود با هم مذاکره و تفاهم کنند. راه حل های سیاسی میان مردم یمن زودتر به نتیجه می رسد و بدون تلفات جانی هم خواهد بود. مردم یمن از قدیم هم مسلح بودند، تعداد اسلحه ای که داشتند بیشتر از چند برابر تعداد جمعیتشان بوده و این وضعیت ادامه خواهد داشت، ولی مردم یمن بین خود جنگی نداشتند و تمایلات حزبی و قبیله ای و گروهی و مذهبی باعث می شد که این مجموعه ها و احزاب تغییر جایگاه دهند و عضوی از تشکل های سیاسی دیگران شوند، همیشه این جا به جایی ها بوده و خواهد بود بنابراین خود مردم یمن باید به توافق برسند و راه حل سیاسی هم در دستشان هست و با توجه به تجربه دخالت مستقیم عربستان و امارات در کشورشان، به درک بهتری رسیدند و حتی بر طبق آخرین گزارش مراکز مطالعاتی خارجی حکایت می کند مردم از مناطقی که تحت تصرف حوثی ها و انصار الله است، رضایت بیشتری دارند.
صباح زنگنه در پایان گفت: کشورهایی که در یمن خرابی به بار آوردند باید تعهد دهند که یمن را بازسازی می کنند و هر نفتی که از یمنی ها دزدیده و صادر کردند را به مردم یمن برگردانند.
یزدان پناه: سعودی ها به دنبال انشقاق و تقسیم یمن هستند
دکتر کیومرث یزدان پناه در گفت وگو با شفقنا در مورد تحولات اخیر در یمن، اظهار کرد: بررسی ها نشان می دهد بحران یمن که یک بحران تحمیلی از سوی کشور عربستان سعودی و هم پیمانان موسوم به ائتلاف شکست خورده عربی به وجود آمد، به پیچیده ترین شرایط خود نزدیک می شود. چند دلیل هم در پیچیده شدن اوضاع بحران یمن نقش آفرینی می کند، اول اینکه معادلات جنگ برخلاف تصوراتی که پیش بینی می شد، پیش نرفت؛ آنان گمان می کردند عربستانی ها به راحتی بتوانند جبهه مقاومت یمن را در هم بشکنند و گروه های مبارز به علاوه ارتش این کشور را تسلیم خود کنند، اما نه تنها چنین اتفاقی رخ نداد بلکه برعکس بسیاری از محاسبات در صحنه نبرد به نفع یمنی ها تغییر کرده است؛ همین مساله دولت سعودی را به تکاپو انداخته که با اتخاذ راهکارهای پیشدستانه از این بحران که دامن گیر ریاض شده، به نوعی فرار کند و به خاتمه جنگ با شرایطی که آبروی سعودی ها بیشتر از این ریخته نشود، برسد.
سعودی ها به دنبال انشقاق و تقسیم یمن هستند
این کارشناس مسایل بین الملل ادامه داد: واقعیت این است که بحران یمن صرفاً به دلیل نقش آفرینی یک بازیگر ناشی در صحنه داخلی این کشور به نام عربستان نیست بلکه مسایل متعددی منجر به شکل گیری این بحران و مداخله نظامی عربستان با حمایت امریکا و رژیم صهیونیستی در یمن شده است. آنچه مسلم هست این است که با گذشت بیش از پنج سال از این جنگ نابرابر و جنگی که زیرساخت های یکی از کشورهای مسلمان را در حوزه خلیج عدن به طور کامل نابود کرد به همین سادگی قابل خاتمه نیست و این امر دلایل مختلفی دارد: اول اینکه سعودی ها به دنبال این هستند که با حمایت امریکا و ایجاد انشقاق در جغرافیای یمن، این کشور را به دو قسمت جنوبی و شمالی تقسیم کنند طبیعتاً بخش قابل توجهی از مردم، احزاب، گروه های سیاسی و نیروهای مبارز به هیچ وجه راضی نمی شوند که یمن تکه پاره شود و به ساختار زمان کمونیست برگردد و تبدیل به دو تکه شمالی و جنوبی شود.
منصور هادی در یمن مشروعیت ندارد
وی خاطرنشان کرد: موضوع دوم اینکه آنچه سعودی ها به دنبال آن هستند این است که به منصور هادی به عنوان رییس جمهور مستعفی مشروعیت دهند در حالی که این شخص در حال حاضر در کشور یمن نامشروع است چون اگر ایشان مستعفی هم نمی شد، دوره پنج ساله ریاست جمهوری او تمام شده و از نظر قانون اساسی کشور یمن، مشروعیت و صلاحیت لازم برای استمرار ریاست جمهوری در این کشور را ندارد که عربستانی ها بخواهند ایشان را به میدان سیاست بازگردانند و یمن جنوبی را در اختیار آنان قرار دهند.
طرح توافق ریاض دست و پا زدن عربستان در باتلاق است
یزدان پناه گفت: به نظر می رسد که طرح موسوم به توافق ریاض، دست و پا زدن عربستان در باتلاقی است که خودشان به وجود آوردند و اعتقاد من این است که عربستانی ها نهایت کمتر از یک سال فرصت دارند که شرایط را بپذیرند و قبول کنند که در یمن به اهداف خود نرسیدند و تنها یک کشور مسلمان را ویران کردند.
عربستان به نتیجه مطلوب و مورد نظر خود در یمن نمی رسد
وی با بیان اینکه عربستانی ها ضمن اینکه باید مسئولیت جنگ را بپذیرند، به جنگ نیز خاتمه دهند و به کشور خود بازگردند، اظهار کرد: با توجه به اینکه معادلات جنگ در رأس جغرافیایی باب المندب به نفع یمنی ها رقم خورده و همچنین با توجه به تقویت روحی یمنی ها و از سوی دیگر تضعیف شدید روحیه ارتش و دولتمردان عربستان، به نظر نمی رسد با راه حلی که عربستانی ها در پیش گرفتند بتوانند در یمن به نتیجه مطلوب و مورد نظر خود برسند.
داعش و القاعده نمی توانند دایره فعالیت خود را به مناطق دیگر یمن گسترش دهند
این کارشناس مسایل بین الملل در پاسخ به اینکه عناصر «القاعده» و «داعش» با نظارت سعودی در حال بازگشت به جنوب یمن هستند؛ آیا در آینده، یمن به اردوگاهی برای داعش و القاعده تبدیل خواهد شد؟ گفت: دو مساله مطرح است، یکی اینکه چراغ سبز نشان دادن به گروه های تروریستی مانند داعش و القاعده برای حضور در یمن از سوی عربستان، تکرار خطای مرگ بار عربستانی ها در میدان جنگ یمن است. مسلماً آنها در یمن با توجه به خواستگاه و اقلیم حاکم بر گستره جغرافیای یمن قدرت مانور چندانی نخواهند داشت. القاعده سالیان سال است که در استان البیضاء یمن فعال است، داعش نیز در این کشور فعال می باشد، اما عملاً آنان نمی توانند دایره فعالیت خود را به مناطق دیگر یمن گسترش دهند. ضمن اینکه در یمن با تجربه ارزشمند پنج سال مبارزه جدی، جانانه و فداکارانه با ارتش سعودی و ائتلاف موسوم به ائتلاف عربی، انسجامی ملی وجود دارد.
وی افزود: به هر حال یمنی ها تجربیات کافی جنگ های نامنظم را دارند بنابراین تردیدی نیست که اگر این پسماندهای ذلیل شده گروه داعش و القاعده وارد یمن شوند، جنگجویان یمنی و جبهه مقاومت به آنان امان نخواهند داد و آنان را نابود خواهند کرد.
یزدان پناه گفت: نکته دیگر اینکه علی رغم ادعای سعودی ها و هم دستانشان که معتقدند خالق گروه های تروریستی مانند داعش نیستند، این مساله اثبات می کند که پشت تمام حوادث تروریستی و حوادث امنیتی منطقه جنوب غرب و غرب آسیا و بخشی از آفریقا، همین کشورها هستند که اگر خیلی زود از این تصمیمات ناشیانه خود دست برندارند و سیاست های اشتباه خود را کنار نگذارند، خود بیشتر از دیگر کشورهای درگیر، درگیر موضوع تروریست خواهند شد.
بازگشت به عقلانیت از سوی متجاوزان تنها راه پایان جنگ در یمن است
یزدان پناه در مورد اینکه بحران سیاسی و جنگ در یمن از چه طریقی پایان خواهد یافت؟ گفت: مسلماً تنها راه حل خاتمه بحران یمن و خاتمه جنگ در این کشور، بازگشت به عقلانیت از سوی متجاوزان و در رأس آن عربستان سعودی است. عربستانی ها باید بفهمند که اقدام آنان اشتباه بوده و از سر ناشی گری و استیصال به کشور یمن حمله کردند. باید ابتدا جنگ را متوقف و سپس مسئولیت این جنگ و ویرانی های مربوط به آن را بپذیرند و یمن را تخلیه کنند و به کشور خود برگردند. در غیر این صورت راهکار نظامی اثبات کرده که اصلاً نمی تواند پایان دهنده بحران یمن باشد. یمن کشوری نیست که بخواهد تسلیم عربستان و سیاست های این کشور شود، یمن حتی تسلیم قدرت های غربی نیز نخواهد شد؛ تاریخ اثبات کرده که یمن کشور مستقلی است لذا باید حاکمیت سرزمین یمن به رسمیت شناخته شود و آغاز کنندگان جنگ، جنگ را خاتمه دهند و از یمن خارج شوند در غیر این صورت مسلماً این جنگ فرسایشی خواهد شد و عواقب جنگ هم برای کل منطقه خوشایند نخواهد بود.
حسین ربیعی: احتمال تشکیل دولت داعش در یمن
حسین ربیعی در گفت وگو با شفقنا توافق ریاض برای حل بحران یمن را بی اثر دانست و اظهار کرد: چنین تشکیلاتی بیشتر به قطبی سازی وضعیت یمن منجر می شود تا به ایجاد صلح و وضعیت پایدار.
وی ادامه داد: در جنوب یمن که شورای انتقالی و دولت مستعفی حضور دارند، همزمان بازیگران خارجی دیگری هم مشغول بودند که با یکدیگر به اختلاف برخوردند از جمله امارات و عربستان که علی رغم تلاش هایی که داشتند، نتوانستند بر سر نحوه ادامه و روند جنگی که در جریان است، به توافق برسند. در نتیجه وضعیت یمن به نفع گروه های مستقر در صنعا شد و آنها دچار تشتت و پراکندگی شدند.
توافق ریاض بیشتر نمایش قدرتی است
این کارشناس مسایل بین الملل گفت: توافقی که بین دو گروه دولت مستعفی و شورای انتقالی شکل گرفته به نظرم بیشتر نمایش قدرتی است برای اینکه در معادلات یمن ابراز وجود کنند، ولی مسلماً حتی اگر این توافقنامه به سرانجام برسد و عملیاتی شود، هنوز کار یمن به سرانجام نرسیده و چه بسا رقابت های درون یمنی تشدید شود و جبهه های قدرتمندتری شکل بگیرد که منجر به اتفاقات ناخوشایندتر یا خشونت های بیشتری گردد.
امکان اینکه گروه های تروریستی در یمن پا بگیرند و قدرت یابند وجود دارد
وی در پاسخ به اینکه عناصر «القاعده» و «داعش» با نظارت سعودی در حال بازگشت به جنوب یمن هستند؛ آیا در آینده، یمن به اردوگاهی برای داعش و القاعده تبدیل خواهد شد؟ گفت: مسلماً در یمن وضعیت مناسب نیست و بازیگران مختلفی مشغول فعالیت هستند، از سوی دیگر عرصه بر داعش در قسمت های شام، سوریه و عراق تنگ شده و آنها پایگاه های بسیاری را از دست دادند و دولتشان منقضی شده است. آنان به دنبال رد پایی در خاورمیانه هستند برای اینکه نمی خواهند از جنوب غرب آسیا که کانون اسلام و تفکر و اندیشه اسلامی است، خارج شوند و آنجا را به عنوان ریشه تفکرات خود می دانند. از سوی دیگر یمن به سرزمین عربستان که خواستگاه فکری نسبتاً مشترکی با القاعده، داعش و طالبان دارد نزدیک است در نتیجه امکان اینکه این گروه های تروریستی بتوانند در یمن پا بگیرند و قدرت یابند وجود دارد، در صورتی که موفق به این کار شوند، ممکن است بتوانند دولت تشکیل دهند یا تشکیلات خود را مستقر کنند آن زمان حداقل بازیگران داخلی یمن سه تا چهار بازیگر خواهند شد، و وقتی چهار رقیب و بازیگر افزایش یابد، فضا برای قدرت های خارجی مداخله گر نیز فراهم تر می شود.
احتمال دارد گروه داعش در یمن مورد استقبال بخشی از مردم قرار گیرد
این کارشناس مسایل بین الملل گفت: هر چند که به لحاظ فکری خیلی یمن مستعد تفکرات داعش و القاعده نیست ولی چون اوضاع کشور به هم ریخته است و مردمی که از جنگ به ستوه آمدند و از هر ریسمانی چنگ می زنند برای اینکه احتمالاً صلحی برای آنان به ارمغان آورد، ممکن است که حتی از داعش و القاعده هم استقبال کنند و به جمعیت آنان بپیوندند گرچه در این مدتی که مساله یمن در جریان بوده، داعشی ها نیز در قسمت های شرقی یمن حضور داشتند، ولی احتمالاً با استقبالی که به خصوص در همان مناطق شرقی یمن از القاعده و داعش می شود، ممکن است که آنان به یک بازیگر تأثیرگذار تبدیل شوند و در نتیجه فضا برای رقابت های ژئوپلتیک قدرت های خارجی فراهم تر شود و اوضاع یمن پیچیده تر گردد.
بازیگردان داخلی یمن به خاطر آینده یمن دست از منافع خود بردارند
ربیعی با توجه به شرایط فعلی در مورد راه، حل بحران سیاسی و خاتمه جنگ در یمن، گفت: نه تنها در یمن که در هر کشور دیگری اگر قدرت های خارجی، امورات کشور را به خود مردم آن واگذار کنند و مردم در یک فرایند دموکراتیک شرکت کنند و افرادی که مدنظرشان هست را انتخاب کنند، بهترین راه حل ممکن است. دخالت های خارجی چه به ظن خود برای دلسوزی، چه برای قدرت نمایی، چه برای تخریب حریفشان باشد، هیچ کدام کمکی به حل بحران در هیچ کشوری نکرده و در یمن هم نخواهد کرد. نمونه آن را در اروپا، یوگسلاوی و سایر کشورها شاهد بودیم؛ هر جا که پای قدرت های خارجی به درون کشوری باز شد، آن کشور یا دچار فروپاشی و یا دچار ضعف شد و از قدرت درجه دوم به درجه سوم تبدیل شد. چنین وضعیتی با تداوم دخالت قدرت های خارجی برای یمن هم متصور است، بهترین راه این است که اولاً قدرت های خارجی به تفاهمی برسند که اوضاع یمن را یا به حال خود رها کنند یا به سمت صلح ببرند و دوم اینکه بازیگران داخلی این درک را پیدا کنند که هیچ کدام از قدرت های خارجی دلسوز مردم یمن نیستند و منافع خود را پیگیری می کنند، اگر بازیگران داخلی به دنبال صلح و آبادانی و پیشرفت یمن هستند بایستی از یکسری منافع خود به نفع آینده یمن و فرزندان خود و آب و خاک چشم پوشی کنند و دور یک میز بنشیند و به تفاهم برسند.
