با توجه به ویژگیهای ملی جامعه قرقیزستان، نه تنها همسران بلکه همه خویشاوندانی که در یک خانه زندگی میکنند عضو خانواده محسوب میشوند، یعنی قانون از حقوق هر یک از آنان دفاع میکند.
با این وجود، پتانسیل اجتماعی، اقتصادی و سیاسی زنان قرقیزستان به طور کامل کاربرد ندارد. نهضت زنان در حیات سیاسی کشور یک پدیده نادر و نفوذ زنان در امور سیاسی دولت حداقل است. در ذهن بسیاری از مردم نظرات و عقاید سنتی نسبت به زنان هنوز استوار است.
یکی از عوامل کلیدی ارتقا نقش زنان و بهسازی وضعیت آنان در جامعه، تحصیلات است.
در اواخر قرن 20 برای همه شهروندان اعم از جنس، دین، عقاید سیاسی، ملیت، نژاد یا زبان حق کسب تحصیلات تأمین شده است. از این لحاظ کشور قرقیزستان رتبه قابل قبولی در بین کشورهای دیگر جهان به دست آورده است.
در دوران کمونیستی در نتیجه رشد پر سرعت در زمینه تحصیل و با ایجاد یک سری از مؤسسات آموزشی، پزشکی، فرهنگی و علمی، زنان به طور فعالانه در زمینههای فوق حضور یافتند.
زنان قرقیزستان سهم قابل ملاحظهای در توسعه آموزش، بهداشت و علم کشور را داشته و دارند و بخش عمدهای از نیروهای آموزش متوسط و عالی را تشکیل میدهند.
حکم رئیس جمهور در تاریخ 20 مارس 2006 در مورد «گام عملی در جهت توسعه سیاست جنسی» برنامه مهمی در راه اجرا و عملی ساختن مقررات بنیادی بینالمللی در زمینه سیاست جنسی که دولت آن را به تصویب رساند، میباشد.
در آئیننامه انتخابات سال 2007 یک بند در مورد سهمیهبندی کاندیدهایی که از طرف احزاب سیاسی معرفی شدهاند، براساس اصول برابری جنسی وجود دارد.
در نتیجه این کار در انتخابات دسامبر2007، سهم زنان در پارلمان جمهوری قرقیزستان از صفر به 25 درصد افزایش یافت.
در سال 2010 «روزا آتونبایوا» به عنوان رئیس دولت موقت و سپس دولت انتقالی و در همان سال بر اساس انتخابات عمومی به عنوان رئیسجمهور کشور قرقیزستان در یک دوره انتقالی یعنی تا 31 دسامبر 2011 انتخاب شد.
«ش. جوروبیکاوا» نیز برنده جایزه ملی در زمینه علم و فن، دکتر شیمی، (پروفسور) به عنوان رئیس فرهنگستان علوم ملی جمهوری قرقیزستان انتخاب شد.
در پارلمان کشور پنجمین دوره در سال 2010 از بین 120 تن، 28 زن از بین نمایندگان پنج حزب سیاسی که 23 درصد را تشکیل میدادند، انتخاب شدند که به شرح زیر میباشد:
حزب ایدئولوژیک دموکراتیک «آتا ژورت»
1. «المیرا ایمانعلیاوا»
2. «جیلدیزکان خولدوشاوا»
3. «دینارا ایسایوا»
4. «سیمبات اسینعلیاوا»
5. «شاراپاتکان مجیداوا»
6. «نادره نارماتاوا»
7. «نورزات آسماناوا»
حزب دموکراتیک سوسیالیست قرقیزستان «س.د.پ.ک»
8. «ایرینا کاراموشکینا»
9. «گلنارا جامگیرچیاوا»
10. «دامیرا نیازعلاوا»
11. «گالینا سکریپکینا»
12. «آلا ایزمالکینا»
13. «ایرگال قادرعلیاوا»
حزب «آرناموس»
14. «بودوش مامیراوا»
15. «گلنارا آسیمبیکاوا»
16. «کامله تالیئوا»
17. «تاتیانا لوینا»
18. «نورجانا بادیکیاوا»
19. «آینورا آلتیبایاوا»
حزب «رسپوبلیکا» جمهوری
20. «چولپون سلطانبیکاوا»
21. «روزا آکنازاراوا»
22. «المیرا جومالیاوا»
23. «اورولکان آمانبایاوا»
24. «آلتینای اوموربیکاوا»
حزب سوسیالیستی «آتا مکین»
25. «ناتالیا نیکیتینکو»
26. «آسیا ساسیبیکاوا»
27. «گل عسل صادربایاوا»
28. «شیرین آیتماتوا»
جدا از عرصه سیاسی، حضور زنان قرقیزی در عرصههای فرهنگی، آموزشی، هنری و دینی این کشور و مسئولیتپذیری آنان همراه با تلاش زایدالوصف، واقعیتی انکارناپذیر است؛
با این توضیح که برای زنان و مردان آسیای مرکزی تعریفی که در کشور ما از زن و مرد میشود چندان رایج نیست. زیرا در این کشورها کار مفهومی مستقل از جنسیت دارد و هر کس که نامش انسان است، دستی بر کار دارد و بدین وسیله امرار معاش میکند، فارغ از این که زن است یا مرد. این معنی نه تنها در بین مردم عادی بلکه در بین نخبگان آنان نیز نمایان و آشکار است.
در شرایط کنونی مسائل مربوط به تأمین برابری جنسی در جامعه در حد امکانات و تواناییهای دولت برای ایجاد شرایط لازم به منظور اجرای امکانات بالقوه زنان کشور در سیاست، تجارت و هنر مطرح و حلوفصل میشود.
در این خصوص وزارت کشور قرقیزستان نیز با مشارکت دادن زنان در امور نظامی قصد خود را مبنی بر همکاری با سازمان امنیت و همکاری اروپا به منظور برقراری توازن جنسیتی به عنوان بخشی از اصلاحات مربوط به نهادهای انتظامی و پلیس، آشکار ساخته است.
مراسم فارغ التحصیلی بانوان قرقیزی از آکادمی پلیس در بیشکک (سال2004)
قرقیزستان برنامههای دولتی از قبیل «آیالزاف» (2000 -1996) جهت بهسازی وضعیت زنان و «برنامه ملی» جهت رسیدن به برابری جنسی (مرحله نخست 2006-2002 و مرحله بعد 2010-2007) را به تصویب رسانده است.
در این جمهوری مستقل شده تجربه مفیدی در زمینه حل مسائل مربوط به برابری جنسی تا حدودی کسب شده و اقدامات عملی دولت در این خصوص قابلاعتنا است.
حکم رئیسجمهور در تاریخ 28 فوریه 2001 در خصوص نامگذاری سال 2011 به افتخار «کورمانجان داتکا» و 20 سالگرد استقلال کشور قرقیزستان از توجه دولت به سیاست جنسی حکایت دارد.
کورمانجانداتکا یکی از معدود زنان سران و حاکمان کشورهای شرقی است که نزد مردم قرقیز لقب «مادر» ملت به خود گرفته و بر روی اسکناسهای 50 صومی تصویر وی چاپ شده است به همت کورمانجان داتکا بود که روابط دوستانه قرقیزها با روسیه برقرار شد.
در سال 2004 در بلوار «ارکیندیک» شهر بیشکک نیز مراسم افتتاحیه مجسمه «کورمانجان داتکا» برگزار شده است.
همچنین برای اولین بار در تاریخ قرقیزستان نامگذاری روز 20 ماه می از سوی رئیس جمهور جدید این کشور به عنوان «روز مادر» و اعلام سال 2012 به عنوان سال «تحکیم خانواده» و تخصیص یک میلیارد صوم قرقیزی به آن، نشانگر توجه دولت به امر خانواده و جایگاه مهم آن دارد.
تعطیلی هشت مارس به عنوان روز جهانی زن که به تکریم و گرامیداشت دستاوردهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی زنان در گذشته، حال و آینده اختصاص یافته، نشان دیگری از توجه دولت به قشر زنان در جمهوری قرقیزستان به حساب میآید.
علاوه بر این، اگر چه جمهوری قرقیزستان بر اساس برنامه توسعه سازمان ملل متحد (UNDP) در حقوق جنسیتها در بخش آموزش موفقیتهایی داشته اما هنوز مسائلی در زمینههای توسعه اقتصادی، سیاست، بهداشت و اجتماع وجود دارد که باید حل شوند.
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com