محاسبه‌های کرزی / بابک کابلی

شفقنا افغانستان (خبرگزاری شیعیان افغانستان)

ظاهرا آقای کرزی در پی این است که امریکا تضمین کند جنگ افغانستان پایان می‌یابد. او به‌دلیل این‌که این تضمین را دریافت نکرده است، از امضای پیمان امنیتی با امریکا، امتناع می‌کند. گرچه اطلاعات استراتژیک پشت پرده تا هنوز افشانشده است، اما از قراین بر می‌آید که آقای کرزی می‌خواهد امریکایی‌ها، پایان جنگ افغانستان را تضمین کنند، تا بعد از آن، او موافقت‌نامه امنیتی دوجانبه را امضا کند.
آقای کرزی در سخنرانی پایان جرگه مشورتی گفت که می‌خواهد امریکایی‌ها پایان جنگ افغانستان را تضمین کنند. به‌نظر می‌رسد که در ملاقات خانم سوزان رایس و رییس‌جمهور کرزی نیز، این مساله مطرح شده است. به گزارش واشنگتن‌پست، آقای کرزی به خانم رایس گفته است که اگر واشنگتن فکر می‌کند که او موافقت‌نامه امنیتی را به‌زودی امضا می‌کند، اشتباه کرده است. در نامه خبری کاخ سفید هم آمده است که رییس‌جمهور کرزی از امریکا خواسته است، زندانی‌های طالبان در گوانتانامو را به کابل بسپارد و یک‌جا با پاکستان کار کند تا مذاکرات صلح میان کابل و طالبان آغاز شود.
تضمین پایان جنگ
آقای کرزی در سخنرانی گشایش جرگه مشورتی گفت، پایان جنگ در قدم اول به‌دست امریکا و بعد به‌دست پاکستان است. این گفته‌ها، و سخنرانی‌های قبلی آقای کرزی نشان می‌دهد که ایشان فکر می‌کنند اگر امریکا به‌صورت جدی بر پاکستان فشار بیاورد، ارتش این کشور طالبان را مهار می‌کند. آقای کرزی بارها گفته است که فشار جدی بر پاکستان تا حال وارد نشده است و به همین دلیل سیاست طالب‌پروری این کشور ادامه دارد.
این اظهارات آقای کرزی زیاد بی‌پایه هم نیست. امریکایی‌ها از تمامی روابط پنهان ارتش پاکستان و طالبان افغان اطلاع دارند. امریکایی‌ها حتا از تمامی ریزودرشت‌های این رابطه نیز آگاهی دارند. اسناد ویکی‌لیکس از این راز پرده برداشت. اسنادی که تارنمای افشاگر ویکی‌لیکس به نمایش گذاشت، نشان می‌دهد که رابطه پنهان ارتش پاکستان و طالبان حتا درج اسناد رسمی حکومت امریکا شده است. اما با وجودی که امریکا و متحدانش از این رابطه آگاه بودند، تمامی برنامه‌ریزی‌های جنگی آنان منحصر به قلمرو افغانستان بود.
جنرال‌های پاکستانی هیچ گاهی حس نکردند، به‌دلیل حمایت از طالبان افغان زیر فشار هستند. وقتی هم که بحث تلاش‌های سیاسی مطرح شد، جنرال‌های پاکستانی از نشاندن طالبان افغان روی میز مذاکره با نمایندگان دولت افغانستان امتناع کردند، اما برای این‌که رهبران طالبان با امریکایی‌ها مستقیما مذاکره کنند، زمینه‌سازی کردند. دفتر قطر با اطلاع پاکستان و به همکاری این کشور باز شد. تماس‌های آلمان، ناروی و امریکا با طالبان هم از طریق کانال‌های پاکستانی صورت گرفت. دفتر قطر در نتیجه توافق طالبان، امریکا، قطر و پاکستان گشایش یافت.
کرزی هرچه تلاش کرد تا قطر با کابل در مورد افتتاح این دفتر یک یادداشت تفاهم امضا کند، نتیجه نداد. امریکایی‌ها هم نخواستند قطر را وادار به این کار کنند. آقای کرزی فکر می‌کند که اگر امریکایی‌ها بر پاکستان فشار وارد کنند، ارتش این کشور شبکه‌های حمایتی طالبان را برمی‌دارد و زمینه را برای رسیدن به یک راه‌حل سیاسی فراهم می‌سازد.
دسته‌ای که با استخبارات جهانی رابطه دارد
آقای کرزی از چیزهای دیگری هم نگران است. او باری در یک کنفرانس خبری در حضور دوربین‌های رسانه‌ها گفت که طالبان به سه دسته تقسیم می‌شوند، دسته اول به‌وسیله استخبارات منطقه حمایت می‌شوند، دسته دوم با استخبارات جهانی پیوند دارند و دسته سوم کسانی‌اند که به‌دلیل نارضایتی از وضع موجود و برخی از مقام‌های حکومتی، سلاح برداشته‌اند.
آقای کرزی در همان نشست خبری گفت، وقتی او می‌گوید برادران ناراضی، دسته سوم را در نظر دارد. این‌که طالبان با استخبارات منطقه رابطه دارند، جای شک ندارد. رهبران طالبان در پاکستان به‌سر می‌برند و جنگجویان این گروه در آن کشور پایگاه و شبکه‌های حمایتی دارند. حلقاتی در سپاه پاسداران و بخش‌های اطلاعاتی ایران نیز، دسته‌هایی از طالبان را برای ضربه زدن به نیروهای غربی در افغانستان، حمایت می‌کنند. این چیزی است که بارها از سوی مقام‌های افغان گفته شده است. اما پیوند دسته‌هایی از طالبان با استخبارات جهانی، چیزی بود که آقای کرزی برای اولین بار در تابستان سال جاری به آن اشاره کرد. او در جایگاه رییس‌جمهور کشور شاید به اطلاعاتی دسترسی دارد که دیگران ندارند. شاید اظهارات آقای کرزی مبنی بر تضمین پایان جنگ از سوی امریکا، به این مساله نیز پیوند داشته باشد.
آقای کرزی گرچه منظورش را از «استخبارات جهانی» روشن نساخته است، اما به‌نظر می‌رسد که ایشان باور دارند که در جریان دوازده سال جنگ، کشورهایی که در افغانستان حضور دارند، شبکه‌های جاسوسی و استخباراتی‌شان را گسترش داده‌اند و ممکن است در صفوف طالبان، نفوذگذاری کرده باشند. هم‌چنان، سیاست معامله در این سال‌ها رایج بوده است. بسیاری از کشورهای جهان، برای این‌که کاروان‌های اکمالاتی‌شان از حمله‌های طالبان در امان بمانند، با فرماندهان آنان معامله کردند. بارها از این معامله‌ها پرده برداشته شده است. این معامله‌ها ممکن است، روابط گسترده‌ای را میان استخبارات برخی از کشورهای جهان و شماری از فرماندهان طالبان به‌وجود آروده باشد.
آقای کرزی شاید می‌خواهد کشورهای عضو ناتو، از روابطی که ایجاد کرده‌اند، استفاده کنند و فرماندهان طالبان را به ترک جنگ وادار سازند. مشکل طالبانی که با استخبارات منطقه رابطه دارند هم زمانی حل می‌شود که امریکا به پاکستان فشار جدی وارد کند. تجربه نشان داده است که جنرال‌های پاکستانی، با وجود طمطراق بسیار، تحمل فشار جدی امریکا را ندارند. اگر آنان واقعا حس کنند که زیر فشار قرار گرفته‌اند، شبکه‌های حمایتی طالبان را بر می‌دارند و رهبران آنان را یا به مذاکره وادار می‌سازند، یا این‌که مجبورشان می‌سازند تا زندگی مسالمت‌آمیز را در آن سرزمین در پیش بگیرند و به افغانستان مشکل ایجاد نکنند. شاید آقای کرزی فکر می‌کند که تاخیر در امضای موافقت‌نامه امنیتی با امریکا، ابزار فشار موثری است تا واشنگتن را به تضمین پایان جنگ وادار سازد.
رنج و درد پشتون‌ها
شاید یک مساله دیگر هم در محاسبات آقای کرزی نقش داشته باشد. در حال حاضر روستاهای پشتون‌نشین، بیشترین آسیب را از جنگ طالبان می‌بینند. این روستاهای آنان است که جولان‌گاه دسته‌های تندرو طالبان شده است. این مکتب‌های روستاهای پشتون‌نشین است که به‌وسیله طالبان سوزانده شده است، این ریش‌سفیدان پشتون‌اند که توسط طالبان ترور شده‌اند و این تبلیغات طالبان است که در مناطق پشتون‌نشین، افراطیت را ترویج می‌کند. از سوی دیگر، روستاییان پشتون در مبارزه ناتو بر ضد طالبان نیز، آسیب می‌بینند.
روستاییان پشتون بیشترین قربانی را در عملیات‌های اشتباه ناتو، بازداشت‌های برمبنای اطلاعات غلط و بمباردمان‌ها داده‌اند. این عملیات‌های اشتباه، در برخی از روستاها به طالبان خاستگاه مردمی داده است. شاید آقای کرزی فکر می‌کند می‌تواند با استفاده از ابزار «تاخیر امضای موافقت‌نامه امنیتی» به این وضعیت پایان دهد. اگر جنگ پایان یابد، روستانشینان پشتون، هم از آسیب طالبان مصوون می‌شوند، هم از عملیات‌هایی که برای مبارزه با طالبان صورت می‌گیرد. آقای کرزی شاید فکر می‌کند که در صورتی که فشارهایش کارگر افتد و جنگ خاتمه یابد، قلب و ذهن پشتون‌ها را تسخیر می‌کند و رهبری قومی آنان را پس از ختم ماموریتش به دوش می‌گیرد.
شاید آقای کرزی فکر می‌کند که اگر امریکا پایان جنگ را تضمین نکند، بهتر است تا رییس‌جمهور آینده موافقت‌نامه را امضا کند، تا پشتون‌ها او را مسوول ادامه جنگ ندانند و به این ترتیب پایگاه قومی‌اش حفظ شود. اما رییس‌جمهور کرزی نباید فراموش کند که در صورتی‌که روابط افغانستان با ناتو و امریکا قطع شود، کشور در باتلاق هرج‌ومرج نابودکننده سقوط می‌کند.

انتهای پیام

www.afghanistan.shafaqna.com