شفقنا (پایگاه بین المللی همکاری های خبری شیعه)- ربکا موری در الجزیره نوشت: همزمان با افزایش شمار پناهجویان سوری که برای یافتن سرپناه و کار و غذا به لبنان سرازیر می شوند، بسیاری از آوارگان جنگ داخلی سوریه با معضلی دست و پنجه نرم می کنند که متاسفانه چندان به چشم نمی آید اما بسیار جدی و وخیم است: آسیب های روحی و روانی.
مریم 27 ساله، در چادر کوچک خود در اردوگاه لبنان، از زور سرما خم شده و چمباتمه زده است. یک زیلوی کوچک روی کف خاکی چادر پهن شده است. این چادر برای او، شوهرش محمد و سه فرزند بازیگوش شان، هم اتاق خواب است، هم اتاق نشیمن.
چادر آنها در کنار 29 چادر دیگر، در مجموع اردوگاه کوچکی را در وادی البقاع در لبنان تشکیل می دهد. در طول روز مردها بیرون می نشینند و حرف می زنند. اینجا همه خانواده ها از یک حمام و آشپزخانه صحرایی استفاده می کنند.
چیزی به نام حریم خصوصی در این اردوگاه کوچک معنا ندارد. حتی حمام کردن برای این آوارگان سوری به یک کار شاق و طاقت فرسا تبدیل شده است.
مریم می گوید: “محمد از این که می بیند اینجا ما در معرض دید بقیه هستیم، بسیار خشمگین است.”
پولی برای آنها نمانده و جراحت پای محمد مانع از آن شده که کاری بیابد. محمد که از پیکارجویان سابق ارتش آزاد سوریه (از گروه های شورشی مسلح که علیه رژیم بشار اسد می جنگند) بوده است، میدان جنگ را ترک کرده تا در کنار خانواده اش باشد. او مایل است همراه با خانواده خود به سوریه بازگردد اما مریم مخالف بازگشت است چون خانه آنها در سوریه ویران شده است.
مریم می گوید: “دیروز ما از همسایه که یک زن بیوه است، خواستیم تا مقداری نان به ما بدهد. چقدر احساس شرمساری می کردم. شرایط اینجا بسیار بد است. کپسول گاز غذاپزی ما تمام شده و پولی نداریم که کپسول را پر کنیم.”
نگرانی از خورد و خوراک بچه ها و محرومیت آنها از مدرسه خواب را از چشمان مریم ربوده است. او می گوید: “پیکارجویان ارتش آزاد سوریه یک نفر را کشتند و پسر بزرگم دید که سگ ها دارند جنازه او را می خورند. از آن پس، پسرم هر شب کابوس می بیند.”
زینه حسن، یکی از مشاوران شرکت خدمات درمانی بین المللی، می گوید آوارگان سوری از افسردگی و اضطراب شدید رنج می برند: “آنها وضعیت فعلی خودشان را با زندگی سابق شان مقایسه می کنند. ناامیدی عمیقی به آنها چیره شده است. پس از ویرانی هایی که آنها به چشم خود دیده اند، احساس می کنند که دیگر بازگشتی در کار نیست.”
بر اساس آمار کمیسیونر عالی سازمان ملل در امور پناهندگان، تعداد آوارگان سوری در لبنان از 800 هزار نفر گذشته است. اما فقط 44 هزار نفر از آنها از حمایت ها و کمک های روان درمانی موسسات خیریه و امدادی برخوردار شده اند.
در عین حال، زندگی روزانه در این اردوگاه های فشرده، موقت و بسیار شلوغ نیز به مشکلات روحی روانی این آوارگان که پیشاپیش صحنه های دهشتناکی از قتل و تجاوز و ویرانی را به چشم دیده اند، می افزاید.
نیل ساموندز، پژوهشگر سازمان عفو بین الملل در امور لبنان، سوریه و اردن می گوید: “جنگ سوریه باعث ایجاد شکاف های بسیار حساس اجتماعی و سیاسی شده است. شما هر روز در ذهن تان مرور می کنید که مناقشات سیاسی چه تاثیری روی زندگی تان داشته است، و همزمان می بینید که شرایط زندگی شما رو به افول است و این وضعیت سلامت فیزیکی و روحی و روانی شما را به چالش می کشد. به همین دلیل است که می گوییم آوارگان سوری نیاز شدیدی به حمایت و کمک دارند.”
برای اغلب آوارگان پول چندانی باقی نمانده است. آنها برای گذران امورات روزانه خود عمیقا به کمک های خیریه سازمان های امدادی وابسته اند. فرصت های شغلی چندانی نیز در دسترس نیست. دسترسی کودکان به مدرسه و بهداشت و درمان بسیار محدود است و از همه مهمتر، تعداد لبنانی هایی که آوارگان سوری را مقصر اصلی شرایط نامساعد اقتصادی در کشورشان می دانند، رو به افزایش است.
خالد یوسف یک روان شناس سوریه ای است که خود او نیز اکنون ساکن لبنان شده است. او می گوید: “آوارگان سوری در اردوگاه ها، نه امنیت دارند، و نه حریم خصوصی. آنها به شدت عذاب می کشند.”
یوسف این روزها بیشتر وقت خود را با کودکان سوری در اردوگاه های لبنان می گذراند. او به بچه ها کمک می کند تا احساسات خود را به وسیله نقاشی کشیدن بروز دهند. پدر یوسف، سال ها پیش دستگیر شده و تاثیر روحی ناشی از غیبت پدر در کانون خانواده، هنوز به قوت خود باقیست.
بچه هایی که با یوسف کار می کنند، معمولا در نقاشی های خود از رنگ های قرمز و سیاه استفاده می کنند. آنها تصاویری از تانک ها، تفنگ ها و خانه های ویران شده خودشان را نقاشی می کنند. یوسف می گوید: “اغلب این کودکان نشانه هایی از پرخاشگری، اختلالات و مشکلات مربوط به خواب، و لکنت زبان را بروز می دهند. بیشتر آنها لکنت زبان گرفته اند و نمی توانند کلمات را به درستی بیان کنند. خیلی از آنها نحیف و لاغر شده اند چون غذای کافی برای خوردن پیدا نمی کنند.”
دو نفر از بچه هایی که یوسف با آنها کار می کند، از شهر “تلکلخ” آمده اند؛ شهری که درست در حاشیه مرز شمالی لبنان با سوریه واقع شده است. ارتش آزاد سوریه مادر آنها را به اتهام جاسوسی برای رژیم بشار اسد کشته است. پس از این اتفاق، پدرشان نیز متواری شد و بچه ها مجبور شدند همراه پدربزرگ و مادر بزرگ خود، راهی روستایی در شمال لبنان شوند.
یوسف می گوید: “اینجا به آنها برچسب بچه های جاسوس می زنند. این دو کودک دچار شوک شدیدی شده اند. چیزی نمی خورند. نمی توانند بخوابند و حتی در رخت خواب، ادرار می کنند. تنها چیزی که می گویند این است که می دانند مادرشان در بهشت است.”
خشم و عصبانیت در میان بسیاری از آوارگان سوری مشهود است. مردها که نمی توانند کاری دست و پا کنند، خود را سرزنش می کنند. زنها در مواقعی مجبور می شوند به ازای دریافت کمک و غذا برای خانواده، تن فروشی کنند. کودکان نیز به طور خاص، هدف آزارهای فیزیکی و شفاهی قرار می گیرند.”
سلما یک زن میانه سال سوری است که پس از چند ماه اسارت در زندان به اتهام کمک رسانی به ارتش آزاد سوریه، از دمشق به لبنان گریخته است. او می گوید در زمان بازداشت، چشم هایش را می بستند و با باتوم برقی کتکش می زدند. به او به دروغ گفته اند که پسرش کشته شده و خانه اش نیز ویران شده است.
سلما می افزاید: “در آن لحظات فقط دلم می خواست بمیرم. زنی که پسر و خانه اش را از دست داده، هیچ چیزی در این دنیا ندارد.”
اکنون سلما می گوید که در یک زندان دیگر به سر می برد؛ یک ساختمان چند طبقه لبریز از جمعیت که به خانه آوارگان سوری تبدیل شده است. همسایه های لبنانی، نفرینش می کنند و پسر کوچکترش که اکنون با او زندگی می کند، اخیرا بر سر جیره آب، با یکی از همسایه ها دعوای خونینی داشته است.
سلما می گوید: “این روزها همیشه عصبانی و خشمگینم. بقیه همسایه ها لب به غر و لند و شکایت از من گشوده اند. چند روز پیش وقتی دیدم که طاقت حتی یک ثانیه حرف زدن با آنها را ندارم، به گورستانی در همین حوالی رفتم و سعی کردم با حرف زدن با اموات، خودم را تسکین دهم.”
منبع: الجزیره
ترجمه: فرهاد فرجاد- شفقنا
انتهای پیام
www.afghanistan.shafaqna.com