شفقنا افغانستان (خبرگزاری شیعیان افغانستان)- هریسون آکینز، پژوهشگر موسسه ابن خلدون در دانشکده خدمات بین الملل دانشگاه آمریکن است. او در الجزیره نوشت: اوایل این ماه بود که همزمان با حضور رییس جمهور میانمار در استان راکهین در غرب این کشور، چند صد نفر از بودایی های خشمگین به یک روستای مسلمان نشین حمله کردند. در این حمله بیش از 70 خانه در آتش خاکستر شد و یک زن 94 ساله مسلمان نیز در اثر جراحات ناشی از چاقو، درگذشت. این سانحه، آخرین رویداد از سری درگیری های خشونت باری بود که مدت هاست بین بودایی ها و مسلمانان میانمار شکل گرفته است.
به رغم اصلاحات دموکراتیک و اقتصادی در سال گذشته و یخ شدن روابط این کشور منزوی با غرب، خشونت های فزاینده علیه جمعیت مسلمان این کشور به شکلی تراژیک به ما یادآوری می کند که میانمار هنوز با برطرف کردن کامل مشکلاتی که از یک دهه حکومت نظامیان در این کشور باقیمانده است، فاصله زیادی دارد. از منظر بسیاری از مسلمانان، به ویژه اقلیت روهینگیا در استان راکهین، صحبت از دموکراسی و آزادی، چیزی به جز حرف های توخالی نیست و میراث سرکوب و پیش داوری هایی که از 50 سال گذشته و از دولت نظامی تحت تسلط برمه ای های بودایی باقی مانده، هنوز ادامه دارد.
بسیاری از گروه های اقلیتی از سیاست های قومی- مذهبی دولت رنج کشیده اند اما مسلمانان روهینگیا که تعدادشان حدود 2 میلیون نفر است، با مصائب مضاعفی روبرو هستند. هویت آنها انکار می شود و حتی وجودشان در معرض خطر است. بی بی سی از این گروه اقلیتی فاقد تابعیت و حقوق شهروندی، به عنوان “ستمدیده ترین گروه اقلیتی دنیا” نام برده است.
روهینگیاها، ساکنین تاریخی منطقه ای بوده اند که استان آراکان نامیده می شد. این استان در سال 1989 به راکهینا تغییر نام یافت، همزمان برمه نیز به میانمار تغییر نام پیدا کرد. این منطقه و ساکنان آن، پس از استقلال برمه از حکومت بریتانیایی ها در سال 1948، به عنوان بخشی از کشور برمه باقی ماند؛ هرچند در ابتدا این بحث مطرح بود که این استان به همسایه شرقی یعنی پاکستان ملحق شود. پس از آنکه دولت موقت نظامی تحت رهبری ژنرال نه وین در سال 1962 به قدرت رسید، فرآیند شکل دهی یک هویت ناسیونالیستی بر اساس اکثریت قومی و مذهبی کشور یعنی برمه ای های بودایی آغاز شد. این رویکرد، آشکارا از دیدگاه جامع و فراگیر بنیانگذار کشور، آنگ سان، فاصله داشت. آنگ سان پیش از آنکه در سال 1947 ترور شود، در کمیته اجرایی دولت موقت خود، نمایندگانی را نیز از اقلیت های مذهبی و قومی گنجانده بود.
مسلمانان روهینگیا، نه برمه ای بودند و نه بودایی؛ از این رو برچسب خارجی به آنها زدند و آنها را به اشتباه “مهاجران غیرقانونی بنگالی” خواندند که در زمان حکومت بریتانیایی ها به میانمار آمده بودند. ارتش برمه در دهه 70 پاکسازی قومی روهینگیاها را آغاز کرد.
نخستین اقدام ارتش، عملیاتی بود موسوم به ناگا مین (به معنای سلطان اژدها) که در سال 1978 و با هدف شناسایی “مهاجران غیرقانونی” و اخراج آنها از کشور آغاز شد.
سمبل “سلطان اژدها” در اسطوره شناسی بودایی ها اهمیت والایی دارد.
در این عملیات، تعداد زیادی از مسلمانان روهینگیایی، مورد آزار و اذیت، تجاوز، بازداشت های خودسرانه، تخریب مساجد و روستاها و توقیف اراضی قرار گرفتند. نظامیان از سنگ های باقیمانده از آوار مساجد، اغلب برای سنگفرش راه های بین پایگاه های نظامی در منطقه استفاده می کردند. گروه کثیری از آوارگان روهینگایی، در جمعیتی بالغ بر 250 هزار نفر و در طول سه ماه از رودخانه ناف گذشتند و خود را به کشور همسایه یعنی بنگلادش رساندند اما بسیاری از آنها یک سال بعد به کشور بازگشتند.
در سال 1991، دومین عملیات نظامی علیه مسلمانان آغاز شد: عملیات پی تایا (به معنی ملت تمیز و زیبا) همان هدف قبلی یعنی اخراج اقلیت روهینگیا را دنبال می کرد. یک بار دیگر، 200 هزار نفر از این مسلمانان به بنگلادش سرازیر شدند. امروز حدود 300 هزار آواره روهینگیایی در اردوگاههای موقت بنگلادش ساکنند. بسیاری از آنها از غذا و امکانات بهداشتی و درمانی مناسب برخوردار نیستند و کمیسیونر عالی آوارگان سازمان ملل (UNCHR) فقط 28000 نفر از آنها را به طور رسمی ثبت کرده است. بنگلادش نیز تاکنون حاضر نشده است به هیچ وجه، آنها را به طور یکپارچه و دسته جمعی در یک منطقه مشخص اسکان دهد. دولت بنگلادش اشاره کرده که روهینگیاها، “بار زیست محیطی و اقتصادی را به جامعه بنگلادش تحمیل می کنند، ضمن آنکه استقرار دسته جمعی آنها در یک روستا خطرناک است، چرا که آنها اشاعه دهنده تفکر پیکارجویی اسلامی هستند.”
بنگلادش همچنین از اصلاح وضعیت اردوگاه ها و تقاضا برای دریافت کمک های بشردوستانه نیز اجتناب کرده است، چرا که گمان می کند این خدمات، باعث تشویق آوارگان به ماندن در بنگلادش و یا ترغیب دیگر روهینگیاها به گذر از مرز و ورود به بنگلادش می شود. در سال 2011 بنگلادش از دریافت یک بسته کمک 33 میلیون دلاری سازمان ملل برای بهبود وضعیت آوارگان روهینگیایی خودداری کرد.
رفتار دیگر کشورها در قبال این مسلمانان نیز به همان اندازه بنگلادش و میانمار، اهانت بار است. گزارش های رسانه ای زیادی وجود دارد مبنی بر این که تفنگداران نیروی دریایی تایلند به روهینگیاهایی که قصد عبور با قایق از مسیر آبی تایلند را داشته اند، شلیک کرده اند، یا این که مقامات تایلندی آنها را دستگیر کرده و به قاچاقچیان انسان فروخته اند یا این که آنها برای مدت نامحدود در کمپ های مهاجران نگه داشته شده اند. گزارش خود کشی آنها در این کمپ ها نیز کم تعداد نیست.
مساله اصلی این اقلیت مسلمان در میانمار، انکار هویت آنها توسط دولت است. طبق قانون شهروندی و تابعیت مصوب سال 1982، حق شهروندی و تابعیت به طور رسمی از آنها سلب شده است در حالی که این حق برای 135 گروه قومی میانمار محفوظ شناخته می شود. روهینگیا ها، به عنوان مردمانی که از تابعیت کشور میانمار برخوردار نیستند، مجبورند برای جزئی ترین کارهای خود از جمله خروج از روستا، تعمیر مساجد، ازدواج، و حتی بچه دار شدن، از دولت اجازه بگیرند. اگر هر یک از آنها برای این گونه امور مجوز دولتی نگیرد، دستگیر می شود. کسب این مجوزها از دولت نیز به واسطه فساد فراگیر اداری و مالی، منوط به پرداخت رشوه است که در توان هر کس نیست.
سال گذشته، در حالی که دولت میانمار دست به اصلاحات و بهبود روابط با غرب زد، کشور شاهد اوج گیری خشونت ها علیه اقلیت های مسلمان بود. در خشونت های ماه مارس در میکتیلا، در مرکز کشور، بیش از 1300 خانه در محلات مسلمان نشین در آتش سوخت و 43 قربانی برجای گذاشت. عاملان خشونت، بودایی های عضو جنبش 969 بودند. این جنبش که یک راهب بودایی به نام یو ویراتو رهبر معنوی آن است، مردم محلی را به بایکوت و تحریم تجارت و داد و ستد با مسلمانان ترغیب می کند و از آنها می خواهد فقط از مغازه هایی خرید کنند که شماره 969 روی سر در آنها حک شده است. (این شماره، سمبل آموزه ها و فرایض مذهبی بوداییان است). آنها مسلمانان را تهدیدی علیه جامعه معرفی می کنند.
آنگ سان سو کی، قهرمان دموکراسی طلب و مدافع حقوق بشر در میانمار، برنده جایزه صلح نوبل و دختر آنگ سان بنیانگذار میانمار، خشونت های اخیر علیه اقلیت های مسلمان را محکوم کرده اما در خصوص مصائب و رنج های اقلیت مسلمان روهینگیا سکوت کرده است. وی در مصاحبه با بی بی سی در سال 2012، در پاسخ به پرسشی درباره روهینگیاها گفت: “من همیشه دیگران را به تحمل و مدارا تشویق کرده ام. اما فکر نمی کنم بتوانیم بدون بررسی منابع و ریشه های اصلی یک مساله، به درک صحیحی از آن برسیم.”
آنگ سان سو کی نیز مانند دیگران، اقلیت مسلمان روهینگیا را “بنگالی” می داند. این، در تضاد با اظهارات باراک اوباما رییس جمهور آمریکاست که در سفر رسمی اش به میانمار در نوامبر سال گذشته، در دانشگاه یانگون، به “شرافت” و رنج های مردم “بیگناه” روهینگیا صحه گذاشت.
رنج های مستمر اقلیت مسلمان روهینگیا، چه داخل میانمار و چه خارج از کشور و استمرار خشونت ها علیه دیگر گروه های مسلمان این کشور، هرگونه روند اصلاحات دموکراتیک در میانمار را مخدوش می سازد؛ کشوری که در نیم قرن گذشته، بیش از هر چیز خشونت و جنگ داخلی را تجربه کرده است.
میانمار باید خود را به رعایت حقوق بشر، تکثرگرایی و تامین امنیت برای همه شهروندان و اشاعه حکومت قانون متعهد سازد و به طور خاص، وجود و مصائب اقلیت روهینگیا را به رسمیت بشناسد و تایید کند. فقط در این صورت است که دنیا نیز حاضر خواهد شد میانمار را کشوری دموکراتیک و مشروع تلقی کند.
منبع: الجزیره
ترجمه و تلخیص: فرهاد فرجاد- شفقنا
انتهای پیام