شفقناافغانستان – جایی که فاطمه فاضل در حال حاضر مصروف تحقیق است، دیپارتمنت پاتوبیولوژی دانشگاه گوئلف کانادا است؛ یکی از قدیمیترین دانشگاههای امریکای شمالی که پیشینه موفقی در این عرصه دارد. این دیپارتمنت روی بیماریهای مشترک انسان و دام کار میکند.
به گزارش خبرگزاری شفقناافغانستان؛ فاطمه در رابطه با آغاز پروژه جدید خود در دانشگاه گوئلف کانادا میگوید: «پروژهای را که کار میکنم، پروژه بسیار حساس و سنگینی است. طراحی یک واکسین برای ویروس ایویان آنفولانزا (Avian Influenza) است. این واکسین که از نسل «ام.آر.ان. ای واکسینها» است، با جدیدترین میتود روز واکسین در حال طراحی است. اهمیت نسل جدید واکسینها برای ویروس آنفولانزا از این جهت است که این ویروسها قابلیت ایجاد جهش بسیار بیشتر از کرونا را دارند و حتا قابل مقایسه با کرونا نیست. این جهشهای متوالی میتواند سبب تشدید بیماریزایی شود و به همین علت واکسین و طراحی آن حایز اهمیت است. طراح و مجری این پروژه خودم هستم که به همراه تیم تحقیقاتی کار میکنیم؛ البته در آینده محققان دیگری نیز ممکن است به ما بپیوندند».
زندهگی در کنار روزهای دشوار و تنیده به درد، طعم شیرین موفقیت را دوچندان میکند. هجرت بخشی از داستان مردم این سرزمین است. داستان هر کسی را در میان جنگ به گونهای نوشتند، هجرت هم سهم شمار زیادی از مردم شد. سختی، سختی است، اما جنس مقاومت باید به گونهای باشد که از میان همان سختیها قد بلند کنی، ریشه بدوانی و اوج بگیری تا برسی به همان حس رضایت، چیزی شبیه موفقیت. فاطمه از همانها است که تلاش زیادی کرده است. داستان یک روز و دو روز نیست، همین حالا هم روزهای نفسگیری را تجربه میکند، اما به گفته خودش «دلچسب است، جذاب است و حس رضایت دارم، باید موفقتر شوم».
قرعه هجرت به نام خانواده او افتاد، در آن سالها که در افغانستان جنگ شدید در گرفته بود، حدوداً چهار دهه پیش. زنگ کوچ برای آنها در سال ۱۳۵۹ به صدا درآمد. مبدا پنجاب بامیان بود و مقصد ایران. زندهگی در مهاجرت، آن هم ایران، دشواریهای عجیبوغریبی داشته و دارد. تضاد و تبعیضها از همان سال اول مکتب تا ورود به دانشگاه همراه او است. فاطمه اما هیچگاه به مکاتب خصوصی و خاص با هزینههای بالا نرفت. تمام سالیان مکتبش را در مکاتب دولتی با بلندترین نمره سپری کرد. در سال ۱۳۸۸ خورشیدی مکتبش خلاص شد و فاطمه با دنیایی از تلاش، امید و هدف آماده ورود به دانشگاه شده بود. در کانکور اشتراک کرد. با وجود اخذ رتبه عالی، صرف به دلیل اینکه مهاجر افغان بود، به او اجازه تحصیل در دانشگاه طب (علوم پزشکی) را ندادند. گفتند سهمیه خود ایرانیها است. در نوع خود برای شاگرد درسخوان و هدفمندی چون او، شکست بزرگی بود، اما فاطمه مصداق همان دخترانی است که از خاکستر خود دوباره برمیخیزند، قویتر، محکمتر و باارادهتر.
در رشته دامپزشکی وارد دانشگاه فردوسی مشهد شد. دکترای عمومی خود را اخذ کرد. هرچند وارد دانشگاه دولتی شده بود، اما با اعمال قوانین جدید و سختگیرانه برای غیرایرانیان، پرداخت فیس هنگفت به دالر و یورو از شروط تحصیل برای مهاجران بود. در سال ۲۰۱۲ به دلیل بلند بودن نمراتش، عنوان بهترین دانشجوی بینالمللی دانشگاه فردوسی را از آن خود کرد و از پرداخت بخش زیادی از فیس معاف شد و این موفقیت مهمی برای فاطمه بود؛ چون در مهاجرت مساله اقتصاد شوخیبردار نیست و میتواند مانعی مهم برای ادامه تحصیل باشد.
او میگوید: «به عنوان دامپزشک علاقهام بیشتر در بخش تحقیقات و آزمایشگاه بود. برای همین روی بیماریهای عفونی مشترک میان انسان و دام که به آن در اصطلاح پزشکی «زیونوزس» گفته میشود، تمرکز کردم. بعد از فارغالتحصیلی به مدت سه سال در بخش علوم بالینی دانشگاه فردوسی به عنوان محقق کارم را شروع و در آنجا تلاش کردم مهارتهای لازم را برای تقویت خود در این تخصص کسب کنم. بعد از کسب مهارتهای لازمه این اعتماد به نفس را پیدا کردم که باید وارد مرحله جدیدی از زندهگی تخصصی و آکادمیک خود شوم و ادامه تحصیل و کار خود ر در میدان و سطوح بزرگتری ادامه دهم. چندین بورسیه را برای سال ۲۰۲۰ اپلای کرده بودم و در نهایت با اعلان بنیاد ارل کانادا که من و پنج دانشجوی دیگر را از سراسر دنیا به عنوان دانشمندان جوان مطرح کرد، موفق به اخذ بورسیه طلایی و رقابتی دانشگاه گوئلف کانادا شدم».
جایی که فاطمه فاضل در حال حاضر مصروف تحقیق است، دیپارتمنت پاتوبیولوژی دانشگاه گوئلف کانادا است؛ یکی از قدیمیترین دانشگاههای امریکای شمالی که پیشینه موفقی در این عرصه دارد. این دیپارتمنت روی بیماریهای مشترک انسان و دام کار میکند. مانند آنفولانزا، کرونا ویروس و تمامی ویروسهایی که به شکل پاندمی در جهان بروز کرده است.
فاطمه در رابطه با آغاز پروژه جدید خود در دانشگاه گوئلف کانادا میگوید: «پروژهای را که کار میکنم، پروژه بسیار حساس و سنگینی است؛ طراحی یک واکسین برای ویروس ایویان آنفولانزا (Avian Influenza) است. این واکسین که از نسل «ام.آر.ان.ای واکسینها» است، با جدیدترین میتود روز واکسین در حال طراحی است. اهمیت نسل جدید واکسینها برای ویروس آنفولانزا از این جهت است که این ویروسها قابلیت ایجاد جهش بسیار بیشتر از کرونا را دارند و حتا قابل مقایسه با کرونا نیست. این جهشهای متوالی میتواند سبب تشدید بیماریزایی شود و به همین علت واکسین و طراحی آن حایز اهمیت است. طراح و مجری این پروژه خودم هستم که به همراه تیم تحقیقاتی کار میکنیم؛ البته در آینده محققان دیگری نیز ممکن است به ما بپیوندند».
«در حال حاضر در مرحله برنامهریزی و طراحی واکسین هستم که مرحله بسیار دشوار و نفسگیری است، اما به جرات میتوانم بگویم که برایم جذابترین کار دنیا است. جهان امروز ما، درگیر پاندمی کرونا است. کرونا ویروسی است که از طریق حیوانات به انسان منتقل شده است. ویروسی که من رویش کار میکنم، نیز ویروسی است که میزبانش پرنده است و در اثر جهش، این ویروس قابلیت آن را پیدا میکند که در بدن میزبانهای دیگر چون انسانها زنده بماند و ایجاد بیماری کند. همه این پاندمیها یک نکته را برای ما روشن میسازد و آن، اینکه بشر بابیماریهای نوظهور مواجه است؛ بیماریهایی که در حقیقت خطرهای مداوم و همیشهگی هستند و پایانی برای آنها نمیشود متصور شد. این بیماریهای ویروسی در حال تولید هستند، در بدن میزبانهای مختلف میچرخند و قابلیت ابتلا به انسان را پیدا میکنند. ماموریت من و همکارانم در چنین شرایطی این است که آمادهگی لازم را داشته باشیم تا اگر ویروس جدیدی وارد چرخه شد، توانایی مدیریت آن وجود داشته باشد. نسل جدید واکسیناسیون با طراحی ویژهای که روی آن انجام میشود، ژنوم ویروس را همانندسازی میکند و با ایجاد تغییر در ویروسها ما میتوانیم ژنوم را تغییر بدهیم».
به گفته این محقق جوان، برگ برنده واکسینهای جدید قابلیت تغییر آنها براساس ژنوم است که تاکنون سابقه نداشته، اما تحقیقات نشان میدهد که عملی خواهد بود. او میگوید که بر همین اساس من و همکارانم به طور جدی روی این مساله کار را شروع کردهایم.
از فاطمه میپرسم وقتی به کانادا رفتی و به عنوان شش دانشمند جوان بنیاد ارل این کشور معرفی شدی، واکنشها چه بود؟ چه حسی داشتی؟ زیبا پاسخ میدهد، میگوید: «شاید باور نکنید، اما در ابتدا همه شاک میشوند. در اینجا با افراد زیادی ملاقات داشتهام، بزرگترین و نامآورترین پرفیسورها، محققان و دانشمندان، با اساتید دانشگاه و حتا برخی افراد فعال در حوزه سیاسی نیز دیدهام. آنها وقتی میفهمند که من یک دختر افغانم و بعد میفهمند در کشوری چون ایران نیز مهاجر بودهام، تعجب میکنند. واکنششان این است که تصور ما از یک دختر افغان، نماد رنجدیدهگی است، خشونتپذیری و عدم دسترسی به امکانات آموزشی و سواد است. حتا مهاجرت در کشوری مانند ایران هم مشکلات دردناکی را برای مردم افغان رقم زده است و اینکه از چنین شرایطی به اینجا برسی، قابل تحسین و افتخار است».
فاطمه فاضل آینده درخشانتری را برای خود رقم خواهد زد و تلاش میکند طراحی واکسینش را به بهترین شکل انجام دهد تا بتواند خدمت قابل توجهی به بشریت کند. علاقه او به صنعت واکسینسازی به اندازهای است که از همین حالا عزم خود را جزم کرده تا روزی بتواند عضو تیم تحقیقاتی کمپنیهای معتبر واکسینسازی شود.
لازم به ذکر است که داکتر فاطمه فاضل در کنار کسب جایزه سالانه ۵۰ هزار دالری بنیاد ارِل کانادا که از معتبرترین انستیتوتهای تحقیقاتی ایالت انتاریوی کانادا است، در سال ۲۰۲۰ موفق به اخذ دو بورسیه دیگر از طرف اتحادیه اروپا از جمله بورسیه واکسینشناسی دانشگاه لیون فرانسه و بورسیه بیماریهای عفونی دانشگاه علوم پزشکی هانوفر آلمان و یک بورسیه دیگر جهت مطالعه و تحقیق روی مقاومت انتیبیوتیکی از دانشگاه Massey نیوزلند شد.
فاطمه میگوید که حمایتهای بیدریغی در این مسیر سخت، داشته و همه اینها مسوولیتش را بیشتر کرده است. به باور او، راهش دشوار است، اما او میتواند.
منبع: روزنامه هشت صبح
