گروه طالبان در نوزدهم تیرماه گذشته، شبهنگام از سه جهت بالای شهرستان شیعه نشین مالستان حمله و پس از دو شبانهروز جنگ، این شهرستان را تصرف کرد. شهرستان مالستان در ۱۱۰ کیلومتری شهر غزنی موقعیت دارد. این شهرستان با ناهور، ارزگان خاص، اجرستان و جاغوری هممرز است. مالستان پس از سقوط به دست گروه طالبان، تاکنون دو بار میان نیروهای امنیتی افغان و گروه طالبان دستبهدست شده است. باشندهگان محل میگویند که طالبان به محض تصرف این شهرستان، با باشندهگان آن بدرفتاری کرده و شماری را نیز به گلوله بستهاند.
طالبان بیش از ۳۰ غیرنظامی را در مالستان کشتهاند
منابع محلی به رسانه ها گفتند که جنگجویان طالبان با تصرف مالستان، مال و اموال فرمانداری مالستان و ساکنین محل را به شهرستان دایه (اجرستان) انتقال دادند. همچنین طالبان با چندین خودروی باربری اموال مردم را به دایه منتقل کردند.
علاوه بر این طالبان پس از تصرف این شهرستان دکانهای مردم را باز کردند و اجناس این دکانها را «غارت» کردند. «قفل دکانها را شکستانده و بعد مالهایی که به دردشان میخورد را برده و بقیه را آتش زدند.» به همین ترتیب طالبان با ورود به مالستان، غیرنظامیانی چون رانندگان خودروها، مغازه داران و دهقان را به رگبار بستند و کشتند.
یکی از شاهدان عینی این رویداد می گوید: «خودم در صحنه بودم که طالبان چه ترس و وحشت را به راه انداخته بودند. بعضیها را لتوکوب میکردند. حتا به بچههای کوچک رحم نمیکردند و آنها را با سیلی میزدند.»
این منبع تصریح کرد که طالبان حدود ۳۰ تن از ساکنین محل را به بهانههای مختلف کشتهاند. این آمار اما تاکنون از سوی نهادهای امنیتی تایید یا رد نشده است. با این حال این منبع دلیل کشته شدن غیرنظامیان در مالستان را همکاری نکردنشان با طالبان عنوان کرد. او گفت: «بعضی را گفتند که خودرویتان را بدهید. وقتی خودرو نمیدهند، آنها را میکشند. یک دهقان که بالای زمینهایش آبیاری میکرده، هم تیرباران کردهاند.» این ساکن مالستان تصریح کرد که در حال حاضر هیچ نیروی امنیتی در این شهرستان حضور ندارد و طالبان بهطور کلی این شهرستان را در اختیار دارند. او بیان کرد که مردم به دلیل وحشت طالبان و رفتار خشنشان، منطقه را ترک کرده و به شهرهای غزنی و کابل متواری شدهاند. به گفته او در حال حاضر خانهها خالی از سکنه است و تنها تعدادی از پیرمردان در خانهها ماندهاند. به گفته او، مردم مال و اموالشان را رها کرده و خانوادههایشان را به کابل و سایر مناطق امن انتقال دادهاند.
عباس، ساکن میرادینه مالستان، نیز وضعیت این شهرستان را تاسفبار عنوان کرد. او گفت که طالبان با ورود به مالستان، به دل ساکنین آن ترس و حشت انداختند. هرچند به گفته او در حال حاضر در این شهرستان جنگ جریان ندارد، اما مردم جرأت نمیتوانند به خانههایشان برگردند. عباس افزود که طالبان به محض ورود به این شهرستان، تعدادی را بدون کدام دلیل به رگبار بستند و این سبب شد که بیشتر باشندهگان منطقه به جاهای امن متواری شوند.
این ساکن مالستان گفت که در همین چند روز پیش، متنفذان محل نزد مسوولان طالبان رفتند و خواستار وضاحت درباره کشتار غیرنظامیان شدند. عباس به نقل از این متنفذان افزود که طالبان استدلال کردهاند که وضعیت جنگی است و در چنین وضعیتی هرچیزی ممکن است رخ دهد. به گفته این شهروند محل، طالبان گفتهاند که در آن هنگام جنگجویان زیاد بود و اداره آنها از دستشان خارج شده است. با این حال طالبان به این متنفذان وعده دادهاند که دیگر چنین رویدادی رخ نخواهد داد، از این رو آنان از مردم خواستهاند که به مناطقشان برگردند.
به گفته این شهروند مالستان، هرچند طالبان اطمینان دادهاند که به مردم محل آسیب نمیرسانند، اما مردم به آنان اعتماد ندارند. او گفت که هم اکنون نیز روزانه ده ها خودرو به کابل و غزنی میرسند و خانوادههایشان را از این شهرستان بیرون میکنند.
طالبان کارمندان دولتی تسلیمشده را در اسپینبولدک کشتهاند؟
کشتار غیرنظامیان تنها بر ساکنین مالستان تحمیل نشده است. بربنیاد گزارشها، طالبان با تسلط بر شهرستان اسپینبولدک ولایت قندهار، ساکنین این شهرستان را نیز مورد خشونت و بدرفتاری قرار دادهاند. یک منبع محلی در ولایت قندهار گفت که طالبان با تصرف شهرستان اسپینبولدک، بیش از ۳۰۰ تن از ساکنین محل را از خانههایشان بیرون کشیدند و شماری را به قتل رساندند. طالبان در بیستوسوم تیر ماه گذشته بر گذرگاه اسپینبولدک و این شهرستان تسلط یافتند. در حال حاضر این شهرستان در تصرف طالبان است و نیروهای امنیتی افغان تاکنون موفق نشدهاند این منطقه استراتژیک را از کنترل طالبان آزاد سازند. گذرگاه تجارتی اسپینبولدک نیز در این منطقه ای موقعیت دارد و بیشتر کالاهای تجارتی از پاکستان از طریق همین گذرگاه وارد افغانستان میشود.
به گفته این منبع، طالبان زمانی که بر بخشهای دیگر قندهار حمله کردهاند، دهها تن را به ظن همکاری با دولت کشتهاند. در همین حال دیدهبان حقوق بشر سازمان ملل نیز با نشر گزارشی گفته است که طالبان با تصرف اسپینبولدک قندهار، صدها تن از ساکنان آن را به اتهام همکاری با دولت بازداشت کردهاند. این نهاد تعداد بازداشت شدهگان را ۳۰۰ نفر عنوان کرده و گفته است که طالبان شماری از این بازداشت شدهگان که از بستهگان مقامهای دولتی بوده را کشتهاند. دیدهبان شفافیت گفته است که ناپدید شدن اجباری و بدرفتاری با بازداشت شدهگان بر اساس قوانین بینالمللی منع است.
جمالناصر بارکزی، سخنگوی پلیس قندهار، نیز میگوید که طالبان با تصرف اسپینبولدک، به «قتل عام» دست زدهاند. به گفته او، گروه طالبان غیرنظامیان، نیروهای امنیتی و کارمندان دولتی را که به این گروه تسلیم شده بودند، از خانههایشان بیرون کرده و به قتل رساندهاند.
طالبان با رد این ادعاها میگویند که جنگجویان آنها به غیرنظامیان صدمه نرساندهاند. قاری یوسف احمدی، از سخنگویان گروه طالبان، گفته است که در اسپینبولدک قندهار با نیروهای امنیتی و کارمندان دولتی که به این گروه تسلیم شدهاند، بدرفتاری نشده است. او همچنان کشتار غیرنظامیان و کارمندان دولتی را رد کرده و خبرهای منتشر شده درباره کشتار و بازداشت صدها نفر را شایعه خوانده است. او اما کشته شدن دو غیرنظامی را تایید کرده و گفته است که در پی بازداشت عاملان آن هستند.
از سوی دیگر ذبیحالله مجاهد، سخنگوی طالبان، بدرفتاری جنگجویان این گروه در مالستان را رد کرد. او گفت که از رهبری طالبان به جنگجویانش دستور داده است که در مناطق شیعیان هزارهنشین، بهویژه مالستان، با مردم رفتار نیک داشته باشند. به گفته او، در میان مردم هزاره ذهنیت داده شده است که طالبان با آنان رفتار تعصبآمیز دارند و به همین دلیل رهبران طالبان گفتهاند که باید این ذهنیت برطرف شود. او غارت اموال مردم و کشتار غیرنظامیان را نادرست خواند و گفت که تنها افراد مسلح در ولسوالی مالستان کشته شدهاند.
گفتنی است که گروه طالبان در جریان ماههای اخیر بهشکل بیسابقهای حملاتش را افزایش داده است. این گروه در جریان دوونیم ماه گذشته، بیش از ۱۰۰ ولسوالی را تصرف کرده است. وزارت دفاع میگوید که به زودی عملیات برای بازپسگیری برخی از ولسوالیها و گذرگاههای تجاری آغاز میشود. پیشتر رییس جمهور نیز گفته بود طرحی روی دست دارد که براساس آن وضعیت جنگ سه تا شش ماه آینده تغییر خواهد کرد.
