شفقنا افغانستان- مراسم گرامیداشت بیست و هفتمین سالگرد شهادت شهید وحدت ملی شهید عبدالعلی مزاری و یارانش عصر چهارشنبه 18 حوت از سوی ستاد دانشجویی دانشجویان افغانستانی مقیم قم در تالار فرهنگ دانشکدگان فارابی دانشگاه تهران شعبه ی قم با حضور گسترده دانشجویان، علما، طلاب و پژوهشگران برگزار شد. رئیس و مسؤولین دانشکدگان فارابی و رئیس اداره اتباع و مهاجرین خارجی استان قم نیز در این مراسم حضور یافته بودند.
به گزارش خبرنگار خبرگزاری شفقنا افغانستان، این مراسم با تلاوت آیات چندی از کلام الله مجید با نوای محمد مهدی حبیب یار و پخش سرودهای ملی افغانستان و ایران آغاز شد.
پریا مقصودی، مجری این مراسم، در مطلع برنامه های این مراسم گفت: خدا را سپاس که فرصت تجلیل و یادآوری خاطرات شهیدان را به ما داده است. آنها به خاک افتادند تا ما به خاک ذلت ننشینیم.
محمد علی امینی دبیر این همایش ضمن خوش آمد گویی به مهمانان گفت: شهیدان چراغ هدایت هستند که با خونفشانی خویش مسیر را همواره روشن کرده اند تا ما راه را گم نکنیم. شهید مزاری منادی وحدت ملی و عدالتخواهی بود؛ شهید بی نظیری که تمام عمر خود را صرف عدالتخواهی و مبارزه با تبعیض کرد. نسل جوان در اندیشه و رفتار شهید مزاری جایگاه بسیار برجسته ای دارد. جوانان ما با الهام گیری از شهید مزاری می توانند به خودباوری برسند و در جامعه ایفای نقش کنند. این مراسم، کمترین ادای دینی است که در قبال حق بزرگ شهید مزاری انجام می شود.
دکتر مهرنیا معاونت دانشجویی دانشکدگان فارابی از مقام شهدا بسیار با عظمت یاد کرد و افزود: شهید مزاری یکی از شهدای بزرگواری است که در مبارزات انقلاب اسلامی ایران فعالیت هایی داشته است. ازین رو، برگزاری مراسم تجلیل از شهید مزاری وظیفه ماست.
معاون دانشجویی دانشکدگان فارابی در ادامه ابراز امیدواری کرد و گفت: اگر احیانا قصوری در مراسم باشد، عذرخواهی می کنم و انشاالله در آینده با از بین رفتن کرونا، بتوانیم مراسم های بهتری برگزار کنیم.
محمد سرور جوادی نویسنده و فعال سیاسی در سخنرانی خود بیان داشت: شهید مزاری ویژگی هایی داشت که برای نسل امروز و فردای ما می تواند الگو و درس باشد. شهید مزاری با تکیه بر درک درستی که از زمان و پیرامون خود داشت، تصمیم می گرفت و قاطعانه و صادقانه عمل می کرد. تصمیم بر مبنای آگاهی و صداقت و قاطعیت در عمل، یکی از شاخصه های بسیار مهم مدیریت و رهبری یک جامعه، یک جریان یا یک مبارزه است. مبارزاتی به موفقیت می انجامد، ایده و آرمانی پایدار و ماندگار می شود که برخاسته از آگاهی و باور باشد و به دنبال آن عمل درست و تصمیم قاطع باشد.
مبارزه فکری علیه تفکرات مارکسیستی و ضداسلامی اولویت اول مبارزاتی همه مبارزان مسلمان از جمله شهید مزاری بود. همان گونه که تفکر مارکسیسم در آن زمان فراتر از مرزهای جغرافیایی گسترش یافته بود، مبارزه با این تفکر نیز باید فراجغرافیایی می بود. بنا بر این، شهید مزاری نیز مبارزه علیه تفکر مارکسیستی و ضد اسلامی را فراتر از مرزهای جغرافیایی در افغانستان، ایران، عراق، سوریه، لبنان و فلسطین آغاز کرد و مدتی را با برخی از مبارزان طراز اول انقلاب اسلامی ایران در زندان شاهنشاهی پهلوی هم سلول بود. بر مبنای این مبارزه فراجغرافیایی بود که شهید مزاری با تمام سران انقلابیون مسلمان در کشورهای اسلامی ارتباط داشت و یکی از ستارگان حلقه مبارزان جهان اسلام بود.
با آغاز جهاد مسلحانه در افغانستان، چهارکنت زادگاه شهید مزاری، اولین نقطه ای است که جهاد و مقاومت در آن شروع شده ست. پس از چهارکنت، به ترتیب در نورستان، معدن ذغال سنگ دره صوف و کابل قیام شد که کم کم کل افغانستان را فراگرفت. شهید مزاری افزون بر مبارزه فکری در مبارزات مسلحانه ی جهاد افغانستان نیز نقش محوری داشت.
جوادی افزود: در آستانه ی پیروزی جهاد افغانستان احزاب جهادی در راولپندی پاکستان حکومت موقت مجاهدین را تشکیل دادند که در آن مردم هزاره و تشیع افغانستان را که بیش از یک صد سال پیشینه ی مبارزه حق طلبانه، عدالتخواهانه و آزادای خواهانه ی مانند دوره عبدالرحمان، قیام های ابراهیم خان گاوسوار و شهید سید اسماعیل بلخی و چهارده سال جهاد علیه شوروی و حکومت وابسته ی کمونیستی داشتند، نادیده گرفته شد که خود یک تحقیر سیاسی و تاریخی بود.
جوادی در خصوص نقش شهید مزاری در آن شرایط حساس تاریخی توضیح داد : این تحقیر تاریخی به جز از عوامل بیرونی استخبارات منطقه ای، حاصل نفاق ها و اختلافات درونی جامعه هزاره و تشیع افغانستان نیز بود. در این جا شهید مزاری درک کرد که اگر متحد نشویم این تحقیر و انزوای تاریخی تا یک صد سال دیگر طول خواهد کشید. به همین خاطر، پیشگام شد و با تلاش ها، فداکاری ها و از خودگذری های خود یک تشکل قدرتمندی(حزب وحدت) را به وجود آورد که تحول ایجاد کرد و مردم هزاره را از حاشیه به متن آورد. شهید مزاری یک رهبر واقعی بود، چون خصوصیت یک رهبر واقعی را داشت که اولا شرایط زمان را به درستی درک می کرد و برای عبور از مشکلات راه حل داشت و خود نیز صادقانه عمل می کرد. ممکن است خیلی ها درک کند، اما نتواند طرح مناسب ارائه کند یا حتا اگر طرحی هم داشته باشد، مرد عمل نباشد و صداقت در عمل نداشته باشد.
در آن زمان اگر مجاهدین ما را نادیده گرفتند، اما ما ایستادیم و گفتیم که ما هستیم، ما در این سرزمین ریشه داریم، تاریخ داریم و فرهنگ غنی داریم. ما در دوره هایی صاحب دانشمندان و شخصیت های بزرگ تاریخ ساز بوده ایم و در طول صد سال اخیر مبارزه مردم افغانستان برای آزادی در دوره های مختلف جنبش مشروطیت و جهاد بودیم؛ پس ما هستیم و دیگر نمی توانیم بپذیریم که انکار شویم، بلکه می خواهیم با هویت قومی، مذهبی و فرهنگی خود حضور و رسمیت داشته باشیم.
در دوره جهاد افغانستان حتی یک درصد هم کسی فکر نمی کرد که روزی مردم هزاره و تشیع افغانستان صاحب قدرت، ثروت و حشمت شوند، اما در عین حال ناامید هم نبودند و در مبارزه سستی به خود راه نمی دادند. امیدواری، باور و فعال بودن درس های مهم دوران جهاد و مقاومت برای نسل جوان امروز ماست. اما متإسفانه امروز با وجود این که مشکلات و سختی های آن دوره نیست، ولی ناامیدی خیلی زیاد هست. دلیلش این است که ارزش ها تغییر کرده، حالا از نظر خیلی از مردم رفاه و اقتصاد تبدیل به ارزش شده و این با سختی کشیدن سازگاری ندارد.
ما در مشهد حدود 130 نفر جمع شدیم به شهید مزاری اعتراض کردیم که در تشکل سازمان نصر چندین سال زحمت کشیدیم و مبارزه کردیم، حالا شما خراب می کنید. شهید مزاری گفت، اگر بحث علاقه به تشکل باشد و اگر بحث هزینه و زحمت باشد، من بیشتر از شما به این تشکل علاقه داشتم و بیشتر از شما از طرف احزاب دیگر من خسارت دیده ام، ولی حالا مصلحت مردم ایجاب می کند که دیگر متحد شویم و به تحقیر تاریخی ای(حذف سیاسی) که شده ایم، باید پاسخ بدهیم. چون پدر و برادر شهید مزاری را شهید کرده بودند و خانواده اش هم آواره بود.
جوادی با این توضیح که دیگران از قومیت استفاده ابزاری کرده اند، نه شهید مزاری، گفت: برخی ها شهید مزاری را متهم به قومیت گرایی کرده و کتاب نوشته اند. باید گفت که شهید مزاری تفکر قومی نداشت، کسی که در بیرون از افغانستان سابقه ی مبارزه داشته و به مبارزه در سطح جهان اسلام می اندیشید، نمی تواند تفکر و رفتار قومی داشته باشد. در دوران جهاد هم در نقاط مختلف افغانستان در بادغیس، هرات نیمروز، در شمال و مرکز افغانستان جبهه و مبارزه داشته است. در نیمروز وقتی کاروان شهید مزاری مورد حمله روس ها قرار گرفت، همه پراکنده شدند و سه ماه کسی از شهید مزاری خبری نداشت و همه ی ما فکر می کردیم که شهید شده است.
اما زمانی که ما از سوی کسانی که فکر می کردیم برادران ما هستند و در یک ردیف قرار داریم، نادیده گرفته شدیم و تحقیر شدیم، شهید مزاری در آن به اقتضای شرایط پرچم احیای هویت هزاره را بالا کرد. در حالی که هزاره ها هیچ گاه به منافع ملی افغانستان مضر نبوده اند. شهید مزاری اگر در چنین شرایطی حرف از هزاره می زند، به خاطر عدالت است، به خاطر این است که این مردم مظلوم ترین بوده اند. مردم هزاره که همیشه در جهاد و مقاومت و دفاع از سرزمین خود نقش داشته اند، چرا نادیده گرفته می شوند. اگر حرف از هزاره ها می زد، به خاطر این بود که این مردم قتل عام و آواره شده، به بردگی گرفته شده اند. لذا، شهید مزاری گفت: ما چیز اضافی نمی خواهیم، ما می خواهیم هزاره بودن جرم نباشد. این عدالتخواهی است، قوم گرایی نیست.
این حکام افغانستان بوده اند که هر گاه فاقد مقبولیت و مشروعیت بوده اند، از قومیت به عنوان ابزار سیاسی و امنیتی استفاده کرده اند و الآن هم دارند ازین عنصر استفاده می کنند و قومیت شان را در آن سوی مرزها مطرح می کنند. هرگاه مسئله امنیتی مطرح می شود، فلان قوم تا راولپندی و فلان قوم تا مقدونیه و کجا و کجا قوم دارد و این تعلق قومیت به آن سوی مرزها همواره سیاست و امنیت ملی افغانستان را به مخاطره انداخته است. هزاره ها در بیرون از افغانستان قومی ندارند که وابستگی داشته باشند یا مسئله ی قومیت و امنیت و استخبارات در باره آنها مطرح شود.
در یک کنفرانس امنیتی در مسکو در سال 2009 کسی که همین چند وقت پیش سفیر افغانستان در تهران بود، گفته بود، هزاره ها افغانستان را به تجزیه می کشانند. من گفتم، از مساحت جغرافیایی افغانسان چه مانده است که حالا حرف از تجزیه می زنید. حکام وقت، افغانستان را طی قراردهای ننگین از شمال و جنوب چنان کوچک کرده اند که دیگر چیزی برای تجزیه باقی نمانده است. من به آن سفیر و رئیس دفتر مرحوم ربانی گفتم که یک تان به جنوب آن سوی خط دیورند می کشید و یک تان به شمال آن سوی آمو. در این میان هزاره ها در مرکز افغانستان محصور و بی آزارند و به هیچ جای ارتباط و وابستگی ندارند؛ چون موقعیت ژئوپلیتیکی وابستگی می آورد.
نماینده پیشین مردم بامیان در پارلمان طرح های شهید مزاری را در راستای عبور از بحران و رسیدن به دولت-ملت واحد چنین توضیح داد: شهید مزاری طرح های بسیار خوب از جمله طرح نظام فدرالی برای ملت سازی داشت که تا به امروز به آنها نیاز داریم. قانون اساسی حکومت فدرالی به دستور شهید مزاری تدوین و نشر شد. نظام فدرال یک زمینه برای تحقق عدالت است. طرح دیگر، حکومت توافقی بر اساس میزان حضور فیزیکی اقوام بود که شهید مزاری مطرح ساخت. نظام توافقی شکلی از حکومت های دموکراتیک است که در منطقه مثل عراق و لبنان حتی در کشورهای پیشرفته ای مانند سویس داریم که فلان قوم چه سهمی را در ساختار نظام سیاسی داشته باشد.
طرح تعیین نفوس و انتخابات؛ در این طرح شهید مزاری می گفت که نفر اول انتخابات رئیس جمهور، نفر دوم نخست وزیر و نفر سوم رئیس پارلمان باشد. اینکه دیگر جای بحث ندارد. کسی از کسی چیز اضافه نمی خواهد. این طرح ها و بحث ها به درد نسل جوان ما هم می خورد. بحث حقوق اقوام همیشه مطرح است و این مسئله حتی در اوکراین و شرق اروپا هم مطرح است و هیچ وقت پایان نمی یابد.
درسی را که نسل امروز و فردای ما باید از شهید مزاری بگیرد این است که مبارزه باید دوامدار باشد و در این مبارزه دوامدار، باید همیشه ثابت قدم و امیدوار بود و هیچ وقت ناامید نباید بود، چون نومیدی آغاز شکست است.
وی، دانش و تخصص را برترین عنصر معادله ساز قدرت دانست و افزود: عناصر قوم، فرهنگ، زبان، جغرافیا در معادله ی قدرت و سیاست تأثیرگذار هست. ما فاقد مهمترین عنصر معادله ساز قدرت یعنی موقعیت ژئوپولتیکی هستیم؛ چون در مرکز محصور هستیم و به جایی راهی نداریم. در حالی که همه اقوام پشتون و تاجیک و ازبک و ترکمن ها دارای موقعیت های ژئوپلیتیکی معادله ساز هستند که هر کدام را به بیرون از مرزهای افغانستان با قومیتشان ارتباط می دهد. این موضوع را دانشجویان ما باید بیشتر مطالعه کنند و بشکافند. به دلیل فقدان چنین موقعیتی در طول تاریخ حرکت های عدالتخواهانه ما سرکوب شده است. عامل دیگر معادله ساز اقتصاد و به ویژه تخصص است. در این دو، هم دیگران 60-70 سال جلوتر از ما بوده اند. تخصص خیلی مهم است؛ اگر دانش و تخصص نباشد، اقتصاد هم دیگر نیست. دیگر ما ارتش های میلیونی نداریم. بزرگترین قدرت ها ارتشی بیشتر از 200-300 هزار نفر ندارد. همین روسیه ای که امروز اروپا را به تکان آورده 270 هزار نفر ارتش دارد. در این عصر، بیشتر دانش، تخصص و تکنولوژی نقش دارد.
هزاره ها برای به دست آوردن دانش و تخصص و اقتصاد نیازمند زمان و فرصت است. مهاجرت یکی از فرصت های خوب است که جوانان ما درس بخوانند و تخصص کسب کنند. اگر فرصت ها را جدی نگیریم و تخصص بدست نیاوردیم، دیگر خود ما ملامتیم، نه کس دیگر. شرایط کنونی تحصیل در کشور میزبان، چنان که می بینم در مقایسه با شرایط تحصیل در دهه ی شصت بسیار بسیار بهتر است. امروز یک پیوند خوب میان دانشجویان و مسئولین دانشگاه ها برقرار است و این مسؤولین در کنارتان و همکارتان و مشوق تان هستند، ولی در گذشته چنین نبود. بدانید که تخصص هیچ وقت نادیده گرفته نمی شود. عبدالرحمان 62 درصد مردم هزاره را قتل عام کرد، اما کسی به اندازه کاتب نداشت که در دربار خود استخدام کند و مجبور بود فیض محمد کاتب را تحمل کند. نیاز تعامل به بار می آورد و خواهی نخواهی در امروز و فردای جامعه ی انسانی تخصص نیاز هست و کشور ما هم از جامعه بشری جدا نیست. و این عناصر معادله ساز را باید به دست آورد. تا می توانید از این فرصت مهاجرت استفاده کنید. شهید مزاری در کابل جنگ بود، هیچ چیز نداشت، محاصره بود. تعبیر یکی از خبرنگاران بی بی سی این بود که مزاری و افرادش در میان یک دیگ قرار دارند. در این وضعیت، منبع مالی اش همین کمک های مهاجرین بود. زنان زیورآلات خود را به مقاومت غرب کابل تحفه و هدیه می دادند.
جوادی ضمن بیان اینکه شهید مزاری در کنار دفاع و مقاومت از توجه به مسایل فرهنگی جامعه نیز غافل نبود، اظهار داشت: شهید مزاری با این پول در کنار دفاع از ناموس مردم دانشجو به قزاقستان و آذربایجان می فرستاد. شهید مزاری طی یک نامه ای به ما گفته بود که هوش کنید دچار روزمرگی نشوید. ما اینجا مجبوریم از مردم دفاع کنیم. اگر شما فردا با تخصص و مغزهای پر به اینجا برنگردید خیانت کرده اید. راضی نیستم که شما خود را درگیر مسایل روزمره بکنید. این ها درس هایی است که باید از شهید مزاری یاد بگیریم. دانشجویان عزیز شما هم دچار روزمرگی نشوید. فضای آلوده در سیاست افغانستان همیشه بوده و خواهد بود. اما امیدوار باشید که درس خواندن شما و تلاش شما و تخصص شما روزی سرنوشت را طور دیگری رقم خواهد زد. هرچه می توانید ازین فرصت ها استفاده کنید.
مطالعه ی تجربه ی ملت های دیگر بسیار مهم و آموزنده است. ایران علیرغم همه مشکلات و دشمنی هایی که علیه آن وجود دارد، ناامید نشدند و ایستادگی و مقاومت کرده خود را به جایی رسانده است. اگر ناامید می شدند چنین اتفاقی نمی افتاد.
متاسفانه، یکی از مشکلات ما بعد از شهید مزاری، نبود یک مکانیسم محکم برای رهبری جامعه است. اکنون باز باید بیاییم متحد شویم، محور واحد ایجاد کنیم. این مسؤولیت بر عهده نسلی است که متهم نیست و دارای تخصص است. در سایه ی این همایش ها و گفتگوها می توانند یک راه حل پیدا کنند.
اسکندر موسوی دبیر مجمع دانشجویان افغانستانی مقیم قم در این مراسم بیان داشت: با توجه به تحولات اخیر افغانستان که مردم دچار ناامیدی شده اند، تصمیم گرفتیم، برای تقویت روحیه ی خودباوری نسل جوان یک سلسله فعالیت هایی از جمله مراسم شهید مزاری را انجام بدهیم.
بر اساس تجربه، دو پیشنهاد برای دانشجویان دارم؛ یک: تقویت توانمندی های فردی؛ در دوران مهاجرت، هرچند مشکلاتی هست، اما فرصت ها و ظرفیت هایی مانند مهارت یابی در زمینه های علمی، آموزشی، فرهنگی و اجتماعی وجود دارد. از طرف دیگر، چه بخواهیم، چه نخواهیم، این نا به سامانی های مقطعی افغانستان تمام می شود. پس دانشجویان ما در زمینه های یاد شده، خوب تمرکز کند.
پیشنهاد دوم: فعالیت در کارهای تیمی و تشکیلاتی؛ ما در کارهای فردی بسیار خوب عمل می کنیم. اما در کارهای تیمی و تشکیلاتی ضعف داریم؛ حتا دولتمردان ما هم در کارهای تیمی و تشکیلاتی با این نقص و ضعف دست به گریبان هستند. به همین خاطر، به دانشجویان علاقه مند به کارهای فرهنگی پیشنهاد می کنم که در کانون های فرهنگی فعالیت کنند تا ظرفیت ها و توانمندی های خود را افزایش دهند.
موسوی از کمپین زمستانه دانشجویی و برگزاری مراسم شهید مزاری به عنوان دو نمونه از فعالیت های جمعی موفق دانشجویان یاد کرد و در ادامه افزود:
دانشجویی که در یک کانون یا تشکیلاتی فعالیت می کند، به مرور زمان یاد می گیرد که حتی حرف زدنش هزینه دارد. احترام متقابل به نظرات دیگران، انعطاف پذیری و ترجیح منافع ملی بر منافع فردی از دیگر نکات و موضوعاتی است که در سایه ی فعالیت در این کانون ها به دست می آید.
محمد امان ابراهیمی از فعالیت کمپین خیریه زمستانه ی دانشجویان افغانستانی مقیم قم گزارش داد که طی چندین مرحله کمک های نقدی جمع آوری شده در داخل افغانستان میان خانواده ها بی بضاعت تقسیم و توزیع شده است.
کلیپ گزیده سخنان شهید مزاری در موضوعات نظام سیاسی، انتخابات، وحدت ملی، زنان و دانشگاه پخش شد که مورد استقبال حاضرین قرار گرفت.
گروه سرود شهر جرم از سوی موسسه فرهنگی نوای آشنا طی دو نوبت سرود خواندند و گروه تئاتر قلب آسیا دو نمایش را با عنوان «صلح و اتحاد» و «شهید مزاری» به اجرا گذاشت که مورد توجه و تشویق حضار قرار گرفت. نمایش «شهید مزاری» در قالب چند پرده به اجرا درآمد که در آن وضعیت تلخ تاریخی و سیاسی هزاره ها در دوره عبدالرحمان، مجاهدین، طالبان و داعش و وضعیت اسفبار زنان افغانستان در این دوران بازتاب یافته بود.
در پایان، از چهره نقاشی شده شهید مزاری در ابعاد 1 در یک و نیم متر اثر خانم مهناز فرهید با حضور پدید آورنده آن رونمایی شد. خانم فرهید، پیش از این، مسؤولیت نظارت بر مسابقه ی نقاشی یاد یار مهربان را نیز بر عهده داشته است.
خانم عاطفه رضایی، حسن جان امیری و فرزانه سادات حسینی سه نفر برتر مسابقه ی نقاشی یاد یار مهربان در این مراسم جایزه و لوح تقدیر دریافت کردند.
خبرنگار: علی اکبر شریفی رهگذر
عکاس: راضیه خادمی
