اینان، خدمات فراوانى به جامعه اسلامى، ارائه دادند و دست بسیارى از ظالمان را کوتاه کردند و در برهههاى حساس به فریاد مظلومان رسیدند. امّا در قرن دوم که اخلاق جاهلیت چون: شرب خمر، لعب، آواز و غنى و سرگرمیهاى نامناسب در میان جوانان رواج پیدا کرد، گروهى اینها را از لوازم فتوت و مروت شمردند و این خصلت پسندیده را آلودند.
امام صادق(ع) در برابر این انحراف پرهیز داد. ابى قتاده قمى مىگوید: درباره فتوّت، در نزد امام صادق (ع) سخن به میان آوردیم.
حضرت فرمود:
«آیا گمان مىکنید، فتوت به زشت کارى است. همانا فتوت و مروت طعامى است گسترده و عطیهاى بخشیده شده و پرداختن به کار نیک و خود دارى از آزار دیگران است. اما آنچه اینک در جامعه وجود دارد، نه فتوت که فسق است.
پس فرمود: مروت چیست؟
گفتم: نمىدانیم.
فرمود: مروت: سفره گستردن و جود
و بخشش است».(۱)
در ترجمه حدیثی از امام صادق(ع) در همین باب آمده است:
جمعى حضور امام صادق در موضوع فتوت مذاکره کردند، فرمود شما معتقدید که فتوت بفسق و هرزگى است؟ نه هرگز، جوانمردى و مردانگى سفره باز و بخشش و کار نیکست و دفع آزار ولى این جوانمردى معروف عیارى و فسق است، سپس فرمود مروت چیست؟ گفتیم نمیدانیم فرمود مردانگى اینست که سفره بر آستانه خانهاش بگسترد، مروت دو تا است در حضر و در سفر مروت در وطن خواندن قرآن و ملازمت مساجد و تلاش با برادرانست در انجام حوائج و بخشش بخدمتکار است که دوست را خوش آید و دشمن را سرکوب کند و اما در سفر توشه فراوان خوب و بخشش از آن بهمراهان و سرپوشى از رفیقان پس از جدائى ایشان و شوخى بسیار که بسخط خداى عز و جل منجر نشود سپس فرمود بدان که جدم را براستى مبعوث کرده براستى خداوند بنده را باندازه مروتى که دارد روزى دهد، کمک آسمان به اندازه هزینه فرود آید و صبر باندازه سختى بلا. (۲)
پی نوشت:
(۱):انتخاب شفقنا از مقاله رسالت عالمان در احیاى ارزشها
(۲)انتخاب شفقنا ار الأمالی (للصدوق) / ترجمه کمره ای
