رد درخواست تدریس فقه جعفری در دانشگاه ها؛ «طالبان و هراس از تنوع مذهبی» / گزارش شفقنا

شفقنا افغانستان – وزارت تحصیلات عالی گروه طالبان درخواست شورای علمای شیعه افغانستان مبنی بر تدریس فقه جعفری در دانشگاه های این کشور را رد کرده است.

به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان – شورای رهبری وزارت تحصیلات عالی گروه طالبان فیصله کرده است که شامل ساختن فقه جعفری در نصاب آموزشی دانشگاه های کشور باعث خواهد شد که سایر مذاهب موجود در افغانستان نیز تقاضای مشابه را مطرح کنند.

در فیصله جلسه شورای رهبری وزارت تحصلات عالی طالبان که به دسترس رسانه ها قرار گرفته، آمده است که «تقاضای شورای علمای شیعه به دلیل این‌که یک نظام واحد نیازمند نصاب و قانون واحد است، عملی نیست».

در این فیصله همچنین آمده است که افزودن آموزش فقه جعفری در نصاب آموزشی دانشگاه ها، باعث می شود که «زمینه مناقشه» بین دانشجویان فراهم شود و نیاز به تشکیل صنف های درسی جداگانه و جذب استادان مسلکی باشد.

وزارت تحصیلات عالی گروه طالبان در فیصله نامه خود آورده است که «همه کشورهای اسلامی، دارای نصاب آموزشی واحد هستند.»

در زمان حاکمیت نظام جمهوری در افغانستان در دانشگاه بامیان در مرکز این کشور، فقه جعفری تدریس می شد، اما با تسلط گروه طالبان بر این کشور، فقه جعفری از نصاب آموزشی این دانشگاه حذف شد.

اکنون وزارت تحصیلات عالی گروه طالبان در توجیه این تصمیم گفته است که «دانشگاه بامیان، دانشگاه مشترک محصلین اهل تسنن و اهل تشیع است که از طرف اداره ملی امتحانات بدون در نظر گرفتن مذهب، دانشجو جذب می‌کند.»

هراس از تنوع مذهبی در افغانستان

اولین دلیلی که وزارت تحصیلات عالی گروه طالبان برای رد درخواست علمای شیعه افغانستان منبی بر شامل ساختن فقه جعفری در نصاب آموزشی دانشگاه ها ارائه کرده، نشان می دهد که این گروه از تنوع و تکثر مذاهب در افغانستان هراس دارند.

این گروه گفته، در صورتی که آنها درخواست شورای علمای شیعه افغانستان را بپذیرند، پیروان سایر مذاهب افغانستان نیز چنین پیشنهاداتی را ارائه خواهند کرد و همچنین این مسئله باعث مناقشه بین دانشجویان خواهد شد.

این دلایل نشان می دهد که گروه طالبان، تنوع مذاهب را در افغانستان نمی پذیرند و با استفاده از کلید واژه های چون «نظام واحد» و «نصاب واحد» در تلاش توجیه سیاست «تبعیض مذهبی» خود هستند.

در دو دهه گذشته، مقامات دولت افغانستان بارها تأکید کردند که پذیرفتن تنوع مذاهب در این کشور، باعث تقویت وحدت ملی و همبستگی مردم شده است و مدارای مذهبی در این کشور یک نمونه و الگو است.

اما به نظر می رسد که گروه طالبان نه تنها تنوع مذاهب در این کشور را نمی پذیرند، بلکه از آن هراس دارند و آن را عامل «مناقشه» می دانند.

از سوی دیگر، پیروان مذهب تشیع در افغانستان، بخش بزرگی از جمعیت این کشور را تشکیل می دهند و بر اساس قوانین نافذ این کشور حق دارند که مطابق دستورات مذهبی خود آموزش ببیند.

نادیده گرفتن حقوق مذهبی این جمعیت بزرگ و ارائه توجیهات غیرعقلانی برای رد حقوق اساسی و شهروندی آنها، نه تنها به ثبات و وحدت ملی افغانستان کمک نمی کند و پایه های «نظام واحد» را مستحکم نمی کند، بلکه باعث خواهد شد که ثبات و استحکام نظام واحد مد نظر طالبان، بیشتر لرزان شود.

پیشنه رسمیت یافتن مذهب جعفری در افغانستان

افغانستان از زمانی که در سال 1919 میلادی استقلال خود را از انگلیس بدست آورد تاکنون هشت قانون اساسی داشته است.

در همه این قوانین، بجز قانون اساسی مصوب سال 1382، مذهب رسمی این کشور مذهب حنفی بود؛ هرچند که در شماری از این قوانین، به پیروان سایر مذاهب نیز آزادی در انجام اعمال مذهبی قائل شده بود.

اما در قانون اساسی  سال 1382 خورشیدی برای اولین بار مذهب تشیع به رسمیت شناخته شد و دستور داده شد که قضایای مربوط به احوال شخصیه شیعیان در دادگاه ها باید مطابق فقه جعفری فیصله شود.

در پی آن، آموزش فقه جعفری نیز شامل نصاب آموزشی وزارت معارف افغانستان در مناطق شیعه نشین شد و در شماری از دانشگاه ها نیز فقه جعفری وارد نصاب درسی شده بود.

اما اکنون که گروه طالبان حاکم شده اند، آموزش فقه جعفری را از نصاب آموزشی این کشور حذف کرده اند و در دانشگاه های این کشور تنها مضمون «ثفافت اسلامی» بر اساس فقه حنفی، تدریس می شود.

شیعیان افغانستان تاکنون بارها این مسئله را با مقامات گروه طالبان مطرح کرده اند، اما به نظر می رسد که فیصله وزارت تحصیلات عالی این گروه، پاسخ نهایی آنها به درخواست های شیعیان است و این گروه آموزش فقه جعفری و آزادی های مذهبی را در این کشور، نمی پذیرند.

کمیسیون آزادی مذهبی کنگره آمریکا چندی پیش در گزارشی گفته بود که با تسلط گروه طالبان بر افغانستان محدودیت بر «آزادی مذهبی» شهروندان این کشور به شدت افزایش یافته و این گروه با اقدامات خشونت آمیز، آزادی های مذهبی شهروندان این کشور را «نقض» کرده است.

شمار دیگر از نهادهای بین المللی نیز با ابراز نگرانی از وضعیت آزادی مذهبی و عقیده در افغانستان گفته اند که تحت حاکمیت گروه طالبان، وضعیت آزادی مذهبی و آزادی عقیده در این کشور »به شدت رو به وخامت» است.