قطر و طالبان؛ «از میزبان مهربان تا لابیگر در روابط بین المللی» / گزارش شفقنا

شفقنا افغانستان – محمد بن عبدالرحمن آل ثانی، نخست وزیر و وزیر امور خارجه قطر اخیرا به افغانستان سفر کرده و با شماری از مقامات گروه طالبان دیدار کرده است.

به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان، این دیدارها در ولایت قندهار، پایگاه سنتی گروه طالبان، انجام شده است، اما مشخص نیست که نخست وزیر قطر با ملا هبت الله، رهبر گروه طالبان نیز دیدار کرده است یا خیر.

ذبیح الله مجاهد، سخنگوی گروه طالبان که مدتی است دفتر کارش را از کابل به قندهار منتقل کرده، نوشته است که او حامل پیام امیر قطر به رهبر گروه طالبان بوده است.

نخست وزیر قطر در سفر به افغانستان، با ملا محمد حسن آخند، رئیس الوزرا و امیر خان متقی، سرپرست وزارت امور خارجه گروه طالبان در قندهار دیدار کرده است.

بر اساس اعلامیه ای که ذبیح الله مجاهد نشر کرده در این دیدارها، در رابطه به همکاری در زمینه‌های آموزشی، صحی و اقتصادی گفتگو شده است.

او افزوده که رئیس الوزرای طالبان از کشور قطر خواسته است تا در تقویت اعتماد بین جامعه جهانی و گروه طالبان «نقش بیشتری» ایفا کند.

میزبان مهربان طالبان

قطر دست کم از سال 1392 خورشیدی که دفتر گروه طالبان در پایتخت این کشور، افتتاح شد، میزبانی از ین گروه را به عهده داشته است.

در این مدت، تحولات سیاسی در افغانستان، به تدریج به نفع گروه طالبان چرخیده است و در معاملات سیاسی که در کشور قطر انجام شده، منافع طالبان بر منافع مردم افغانستان ترجیح داده شده است.

در اولین روزی که گروه طالبان دفتر سیاسی خود را در قطر گشود، این کشور به آنها اجازه داد که پرچم خود را بر فراز این دفتر نصب کنند و روی دروازه آن عبارت «امارت اسلامی افغانستان» را بنویسند؛ اما پس از اعتراض دولت افغانستان و فشار آمریکا، طالبان را وادار کرد که آن را بردارد.

از آن زمان تاکنون، نقش قطر در بازگشت گروه طالبان به قدرت، استراتژیک و برنامه ریزی شده بوده است، اما کمتر مورد توجه رسانه ها و افکار عامه قرار گرفته است.

میزبانی از مذاکرات گروه طالبان و آمریکا، دور بعدی تلاش قطر برای بازگشت گروه طالبان به قدرت و عادی سازی این گروه در افکار عامه جهان بود.

پیش از آنکه در دفتر سیاسی طالبان در قطر گشوده شود، این گروه به عنوان یک گروه تروریستی در جهان شناخته می شد و بسیاری از شهروندان جهان به دلیل دست داشتن آنها در حملات مرگبار تروریستی، از دیدن چهره رهبران این گروه متنفر بودند.

اما قطر این زمینه را فراهم کرد که نگاه جهان به گروه طالبان تغییر کند و رسانه های وابسته به این کشور به صورت برنامه ریزی شده و منسجم روند سفیدنمایی طالبان را اجرایی کردند.

دفتر سیاسی طالبان هنوز در قطر است و سفارت افغانستان در قطر نیز در اختیار این گروه قرار گرفته است.

قطر تاکنون میزبان مهربانی برای طالبان بوده است و نقش خود را برای بازگشت این گروه به قدرت و تغییر اذهان عامه جهان نسبت به این گروه، موفقانه اجرا کرده است.

لابی برای طالبان

مشخص نیست که امیر قطر به رهبر گروه طالبان چه پیامی فرستاده است و این پیام چقدر می تواند در تصمیم گیری های ملا هبت الله نقش داشته باشد.

اما مهم ترین مسئله این است که قطر هنوز نقش بسیار مهم برای تداوم قدرت گروه طالبان بازی می کند و برای این گروه در عرصه بین المللی لابی می کند.

همین دو هفته پیش قطر میزبان غیر رسمی یک نشست مهم بین المللی در مورد افغانستان بود که در آن راههای تعامل با گروه طالبان بررسی می شد و بنا به قول بعضی از منابع، راه های به رسمیت شناختن طالبان جستجو می شد.

سفر نخست وزیر قطر به قندهار نیز بعد از این نشست انجام شده است و از این نگاه می تواند حایز اهمیت باشد.

به احتمال زیاد نخست وزیر قطر حامل پیام جامعه جهانی به طالبان است و شرایط جهان برای به رسمیت شناختن این گروه را منتقل کرده است.

بر اساس اظهاراتی که تاکنون مقامات سازمان ملل و شماری از کشورهای جهان داشته است، شرایط آنها برای به رسمیت شناختن گروه طالبان نیز خلاصه می شود به اجازه کار و آموزش زنان و به نظر می رسد که اگر طالبان این شرایط را بپذیرند، آنها به سادگی از سایر شرایط همانند ایجاد حکومت فراگیر و رعایت حقوق بشر، حقوق اقوام، رعایت آزادی بیان، آزادی مذاهب و آزادی رسانه ها، می گذرند.

به نظر می رسد اکنون مأموریت قطر تسهیل زمینه برای به رسمیت شناختن گروه طالبان است و به این منظور، مقامات این کشور هم با جامعه جهانی و هم با گروه طالبان رایزنی و گفتگو می کنند تا بتوانند اختلاف نظرها را کاهش بدهند و به یک توافق برسند.

آنچه که در این میان قربانی خواهد شد، حقوق و آزادی های شهروندان افغانستان به بهای تداوم قدرت و سلطه گروه طالبان و تمکین این گروه به خواست شماری از کشورها، خواهد بود.