شفقناافغانستان– خداوند در قرآن کریم، در حالی که متاع دنیا را ناچیز میشمارد، اخلاق پیامبر را «عظیم» میخواند. اخلاق نیکوی پیامبر به عنوان ویژگی اصلی او، نه تنها موجب عظمتش نزد پروردگار شد، بلکه معیار اصلی نزدیکی به ایشان نیز معرفی شده است. به گونهای که هر کس خوشاخلاقتر باشد، شبیهترین فرد به رسول خداست. این در حالی است که روایات ائمه اطهار (ع) نیز بر جایگاه رفیع خوشاخلاقی تأکید دارند و آن را از مهمترین صفات مؤمنان و سرآمد تمامی کارهای نیک میدانند.
به گزار ش شفقنا، پیامبر ما تربیت شدۀ خداست. در روایت آمده است که خداوند پیامبرش را تربیت کرد و چون به کمال ادب رسید، خداوند به او فرمود:
اِنَّکَ لَعَلی خُلُقٍ عَظیمٍ؛(۲) به راستی که تو دارای اخلاق بسیار بزرگوارانه ای هستی.
این مطلب را خدای بزرگ می گوید، نه یک انسان معمولی. خدای عظیم می گوید: «اِنَّکَ لَعَلی خُلُقٍ عَظیمٍ». در این آیه چندین تأکید وجود دارد. «علی» برای استیلاست. و این تعبیر بسیار بلندی است. یعنی بر خلق عظیم استیلا پیدا کرده ای. بر مرکب شاهوار اخلاق عظیم سوار شده ای.
آنچه به پیامبر عزیز عظمت بخشید و خداوند از آن با عظمت یاد کرده است، خلق و خوی زیبای پیامبر است. و این را می توان مهم ترین شاخصه و ویژگی پیامبر خدا صلی الله علیه و آله و سلم بر شمرد. از این رو هرقدر انسان خوش اخلاق تر باشد،
به پیامبر خدا، نمونۀ کامل انسانیت شبیه تر و نزدیک تر است. خود آن حضرت نیز به این حقیقت تصریح فرموده اند:
اَشْبَهُکُمْ بی اَحْسَنُکُمْ خُلْقاً؛(۱) شبیه ترین شما به من کسی است که اخلاقش نیکوتر باشد.
در روایتی آمده است که شخصی به امیرالمؤمنین علیه السلام عرض کرد: یا علی، اخلاق و اوصاف پیامبر را برای من شرح بده. حضرت فرمودند: شما نعمت های دنیا را برای من شرح بده، تا من برای تو اخلاق و اوصاف پیامبر را روشن سازم. عرض کرد: چه کسی می تواند نعمت های دنیا را شرح بدهد
امیرالمؤمنین علیه السلام از سؤال کننده خواست تا نعمت های دنیا را برشمرد تا حضرت دربارۀ خلق و خوی پیامبر بگوید. عرض کرد: چه کسی قادر است نعمت ها را بشمارد! حضرت فرمودند: خداوند متعال دربارۀ نعمت های دنیا با همۀ گستردگی آن می فرماید:!
قُلْ مَتاعُ الدُّنیا قَلیلٌ(۱)؛ بگو بهرۀ دنیا ناچیز است.
خداوند متعال همۀ دنیا را با این گستردگی می گوید: «متاعٌ قلیلٌ». ولی همان خدای بزرگ وقتی به خلق و خوی پیامبر می رسد، می گوید: «اِنّکَ لَعَلی خُلُقٍ عَظیمٍ.»/کتاب زيبايی اخلاق
اخلاق در اسلام
در میان صفات و ویژگی های پیامبر، قرآن بر اخلاق آن حضرت تکیه کرده و آن را «خلق عظیم» خوانده است. به همین مناسبت، سخنان برخی از پیشوایان دینی در این زمینه را از کتاب میزان الحکمه، باب خلق نقل و ترجمه می کنیم.
حضرت علی علیه السلام فرمود: «رُبّ عزیز اذلّه خلقه و ذلیل اعزّه خلقه» چه بسیارند عزیزانی که به خاطر بداخلاقی ذلیل می شوند و ذلیلانی که به خاطر حُسن خلق عزیز می شوند.
امام حسن علیه السلام فرمود: «حُسن الخلق رأس کلّ بِرّ» خوش اخلاقی سرآمد هر کار نیک است.
پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله فرمود: «انّما تفسیر حسن الخلق ان اصاب الدنیا یرضی و انّ لم یصبه لم یسخط» حسن خلق به این است که اگر کامیاب شدی راضی باشی و اگر نشدی عصبانی نشوی .
حضرت علی علیه السلام فرمود: «ان العبد المسلم یبلغ بحسن خلقه درجه الصائم القائم» انسان در اثر حسن خلق به درجه نمازگزاران روزه دار می رسد.
امام صادق علیه السلام فرمود: مکارم اخلاق ده چیز است: یقین، قناعت، صبر، شکر، حلم، حسن خلق، سخاوت، غیرت، شجاعت، جوانمردی.
حضرت علی علیه السلام فرمود: «من مکارم الاخلاق، ان تصل من قطعک و تعطی من حرمک و تعفوا من ظلمک» از مکارم اخلاق آن است که هر کس با تو قطع رابطه کرد، تو با او رابطه برقرار کنی و اگر تو را محروم کرد، تو به او عطا کنی و اگر به تو ظلم نمود، او را عفو نمایی.
امام صادق علیه السلام فرمود: «الخلق الحسن یمیت الخطیئه کما تمیت الشمس الخبیث» اخلاق نیکو سبب نابودی گناهان است همانگونه که خورشید خباثت ها را می میراند.
همچنین فرمود: «حسن الخلق یثبت المودّه» اخلاق نیکو علاقه ها را محکم و استوار می کند.
پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله فرمود: «خصلتان لا یجتمعان فی المؤمن، البخل و سوء الخلق» در افراد باایمان بخل و بداخلاقی جمع نمی شود.
به پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله گفته شد: فلان زن، اهل عبادت ولی بداخلاق است و همسایه اش را با زبان می رنجاند. حضرت فرمود: «لا خیر فیها هی من اهل النار» او اهل دوزخ است./کتاب تفسير قرآن كريم جزء ۲۹
در روایات آمده است، هنگامی که پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله سعدبن معاذ را دفن کرد. فرمود: به خاطر بداخلاقی او در منزل، فشار قبری بر او وارد شد.
انتخاب شفقنا از دوکتاب تفسير قرآن كريم جزء ۲۹ / کتاب زيبايی اخلاق
