شفقنا افغانستان – طالبان به تازگی زبان اوزبیکی و کلمه فارسی «دانشگاه» را از تابلوی دانشگاه ولایت ازبیک نشین جوزجان در شمال افغانستان حذف کردهاند؛ اقدامی که واکنش گسترده اوزبیکهای افغانستان را در پی داشته است.
به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان، طالبان پس از حذف زبان اوزبیکی و کلمه دانشگاه، تابلوی جدی بر دروازه دانشگاه جوزجان نصب کردهاند که در آن فقط زبان پشتو و انگلیسی وجود دارد.
در تابلوی جدید عنوان «دانشگاه جوزجان» به انگلیسی و همچنین به پشتو به دو صورت «جوزجان پوهنتون» و «پوهنتون جوزجان» نوشته شده است.
به زعم طالبان، «پوهنتون جوزجان»، فارسی است، در حالیکه این ترکیب از کلمه پشتوی «پوهنتون» و اسم خاص «جوزجان» تشکیل شده است و نمیتواند جای عنوان فارسی «دانشگاه جوزجان» را بگیرد.
مسئولان وزارت تحصیلات عالی طالبان و دفتر والی این گروه در جوزجان تا اکنون در مورد حذف کلمه فارسی دانشگاه و زبان اوزبیکی از تابلوی دانشگاه جوزجان توضیحی ارائه نکردهاند.
«تلاش برای حذف هویت زبانی ترک تباران»
حذف زبان اوزبیکی از تابلوی دانشگاه جوزجان و جایگزینی آن با عناوین پشتو و انگلیسی، واکنش گسترده اوزبیک زبانهای افغانستان را در پی داشته است.
راحله دوستم، فرزند عبدالرشید دوستم، رهبر حزب جنبش ملی اسلامی افغانستان، حذف زبان اوزبیکی از تابلوی این دانشگاه را تلاش هدفمند طالبان برای حذف هویت زبانی ترک تبار آن افغانستان دانسته است.
او اما تأکید کرده است که هیچ کسی نمیتواند هویت اوزبیکها و ترک تباران افغانستان را از بین ببرد.
فدا محمد پیکان، معاون پیشین وزارت صحت افغانستان نوشته است: پایین کشیدن لوحهٔ «پوهنتون جوزجان – جوزجان بیلیم یورتی» تنها حذف چند واژه نیست، بلکه نشانهای از تکرار همان سیاستهای تهاجم فرهنگی است که در زمان محمدگلخان مهمند آغاز شد و هدفش خاموش ساختن صدای تنوع زبانی و فرهنگی در افغانستان بود.
او افزوده است: «ما باور داریم که زبان و فرهنگ هر قوم، بخشی از شناسنامهٔ ملی افغانستان است؛ حذف آن، حذف بخشی از تاریخ، هویت و روح مشترک ماست. دفاع از زبان و فرهنگ نه برتریطلبی است، نه قومگرایی؛ بلکه پاسداری از عدالت فرهنگی و حق طبیعی انسانها برای بیان خود است.»
آقای پیکان از همه اقوام ساکن در شمال و سراسر کشور خواسته است که در برابر هر نوع تهاجم فرهنگی و تحمیل زبانی بایستند و با وحدت، همزیستی و آگاهی، نگذارند که تکهداران قومی و تفکرهای انحصارگرا، زخم تازهای بر پیکر جامعه بزنند.
فرخ لقا اونچی زاده، فعال حقوق زنان نوشته است: «طالبان با برداشتن لوحه اوزبیکی از دروازه دانشگاه جوزجان نشان دادندکه به تنوع زبانی وفرهنگی افغانستان باورندارند.این اقدام تبعیض آشکارزبانی وبیاحترامی به حقوق فرهنگی مردم اوزبیک است.»
«از فارسی ستیزی تا اوزبیک ستیزی»
طالبان پیش از این که زبان اوزبیکی را از دانشگاه جوزجان حذف کنند، بارها زبان فارسی را از تابلوهای دانشگاهها و ادارات دولتی حذف کردهاند.
این گروه از جمله زبان فارسی از دانشگاه ولایت بلخ در شمال افغانستان و شفاخانه ولایتی هرات در غرب افغانستان حذف کردهاند.
طالبان همچنین زبان فارسی را از تابلوهای اکثر ادارات دولتی افغانستان در کابل و ولایتها حذف کردهاند و در اغلب اوقات تابلوها تنها به زبان پشتو نصب شدهاند.
شهروندان افغانستان میگویند که این اقدامات طالبان نشان میدهد که این گروه، با سیاست قومی مشخص و برای حذف هویت زبانی و فرهنگی اقوام مختلف افغانستان کمر بستهاند.
آنان میگویند که تلاش برای حذف هویت زبانی و فرهنگی اقوام افغانستان، نه تنها باعث تقویت زبان پشتو نمیشود، بلکه باعث خواهد که نگاههای منفی نسبت به این زبان نیز شکل گیرد و این زبان نیز از رشد و توسعه باز بماند.
حاکمان پشتون تبار افغانستان برای دههها در تلاش حذف هویت زبانی، فرهنگی و هنری سایر اقوام این کشور بودهاند، اما این تلاشها نه تنها باعث تقویت و گسترش زبان پشتو نشده است، بلکه باعث شده است که این زبان نیز رشد و توسعه باز بماند و به عنوان یک زبان بدویت و افراطیت در میان مردم معرفی شود.
حاکمان پشتونتبار افغانستان اگر کمر به حذف هویت زبانی و فرهنگی سایر اقوام نمی بستند، بدون تردید اکنون جامعه افغانستان متکثرتر بود و پشتونها نیز از لحاظ فرهنگی و زبانی رشد چشمگیر میکردند و بهعنوان هواداران بدویت، تروریسم و افراطگرایی در جهان معرفی نمیشدند.
