کابل- اسلام آباد؛ تظاهر به دوستی و پنهان‌کردن دشمنی

شفقنا افغانستان- افغانستان و پاکستان، مرز مشترک طولانی دارند. این دو کشور، مشترکات فرهنگی، قومی، مذهبی و زبانی گسترده و ریشه‌داری دارند.اما روابط کابل-اسلام آباد، به وسعت این اشتراکات، خوب نبوده است. به‌استثنای دوران مجاهدین و امارت اسلامی طالبان، هم‌واره اختلافاتی بر سر جغرافیا و مسایل امنیتی و سیاسی میان دو کشور وجود داشته است.

به نوشته روزنامه اطلاعات روز،در 14 سال گذشته، روابط دو کشور فراز و فرودهای فراوانی نداشته است. 14 سال گذشته، روابط دو کشور، بر تظاهر بر دوستی و پنهان‌کردن یک دشمنی دیرینه گذشته است. دو کشور، در این 14 سال، براساس منافع ملی خود رابطه داشته و سیاست کرده‌اند. پاکستانی‌ها، 14 سال گذشته را با مداخلات پنهان امنیتی و سیاسی از مجراهای شبکه‌های تروریستی، نظیر طالبان، حقانی، لشکر طیبه و چند شبکه‌ی کوچک‌تر دیگر طی کرده‌اند. در این سال‌ها، اسلام‌آباد تلاش کرده است با حذف ارتباطات دیپلماتیک و رسمی، از یک طرف نشان بدهد که هم‌کار افغانستان است، و از جانب دیگر با حمایت از شبکه‌های تررویستی و تعیین خط‌و‌نشان جنگ برای شبکه‌های تروریستی، تا توانسته است دولت افغانستان را دچار چالش‌های امنیتی و بی‌ثباتی کرده است. این پالیسی پاکستان، در 14 سال گذشته، با تغییر نخست‌وزیر و رییس‌جمهورش، تغییرات چشم‌گیری نداشته و به‌عنوان خط ثابتی در سیاست خارجی پاکستان با افغانستان، دنبال شده است.

از طرف دیگر، در طی 13 سال، کابل، با ریاست حامد کرزی نیز موضع چندان ثابتی نداشته است. حامد کرزی با فشار آی‌اس‌آی، از پاکستان خارج شده و با سابقه‌ی روابط پرتنشی با دولت پاکستان، وارد افغانستان شد. اما، او در اوایل حکومت‌داری‌اش، تا سال‌های 2007، نگاهی مثبت به روابط نیک و گسترده با پاکستان داشت. زنده‌شدن طالبان و حمایت پاکستان از این شبکه، آهسته‌آهسته، نگاه کرزی به صداقت پاکستان را تغییر داد و کابل در سال‌های اخیر حکومت کرزی، روابط پرتنشی با پاکستان داشت. هرچند که کرزی تا پایان دوران ریاست‌جمهوری‌اش، تلاش کرد تا پاکستان را متقاعد به هم‌کاری مثبت و سازنده‌ای در روابط سیاسی، امنیتی و تجاری دو کشور کند، اما بیش از 20 بار سفر حامد کرزی به پاکستان، تغییری در روابط تیره و بازی دوگانه‌ی پاکستان با افغانستان ایجاد نکرد.

پایان دوران کرزی و شروع حکومت وحدت ملی، فصلی تازه در تلاش‌های حکومت افغانستان برای متقاعدکردن پاکستان در تغییر نگاه استراتژیک به افغانستان، به شمار می‌رود. اشرف غنی، رییس دولت وحدت ملی، اقدامات عجیبی برای متقاعدکردن پاکستان به هم‌کاری با کابل به روی دست گرفت. غنی، پسر از 13 سال، افسران نظامی افغانستان را برای آموزش به پاکستان فرستاد و خرید اسلحه از هند را که دو کشور هند و افغانستان، پیش‌تر بر آن توافق کرده بودند، متوقف کرد؛ و مقامات ارشد نظامیِ سازمان استخباراتی پاکستان، بارها به کابل سفر کردند. تلاش‌های گسترده‌ی دولت وحدت ملی با پاکستان، در راستای هم‌کاری این کشور در گفت‌وگوهای صلح و هم‌کاری‌های امنیتی و ترانزیتی و تجاری، تاکنون نتایج واضح و ملموسی بر بهبود اوضاع امنیتی در افغانستان نداشته است. هرچند که پاکستانی‌ها پس از 13 سال، برای نخستین بار، نمایندگان حکومت افغانستان را با نمایندگان طالبان، بر سر یک میز جمع کردند، اما این تلاش‌ها به نتیجه‌ای نرسید و اکنون پس از گذشت حدود یک سال از آغاز حکومت وحدت ملی، یک بار دیگر، تردیدهایی جدی در کابل به منظور بازبینی در روابط با اسلام‌آباد ایجاد شده است.

نشست روز شنبه‌ی شورای امنیت ملی، با انتقادات گسترده‌ای از بازی دوگانه‌ی پاکستان هم‌راه بوده و رییس‌جمهور غنی، پس از سه حمله‌ی انتحاری مرگ‌بار در کابل، از سوی اعضای این شورا تحت فشار قرار گرفت که: در رابطه‌اش با پاکستان، روشن‌تر سخن بگویید و محتاط‌تر و با جدیت بیشتری عمل کند.

آخرین نشست شورای امنیت ملی، نشان می‌دهد که مقامات کابل، نگاه یک‌سان و موضعی هم‌سان، درمورد روابط با پاکستان ندارند. بسیاری از اعضای شورای امنیت ملی، درمورد هم‌کاری با پاکستان بدبین بوده و از ادامه‌ی روابط خوش‌بینانه‌ و هم‌کاری‌های یک‌جانبه، نگران هستند. ازاین‌رو، روابط کابل– اسلام آباد، پس از چند ماه حرف‌های دیپلماتیک و شیک، بار دیگر، در همان محوری است که سیزده سال پیش از آغاز حکومت جدید نیز با آن سپری شده است. تظاهر به دوستی، هم‌چنان ادامه داشته و حمله‌های اخیر تروریستی که مقامات کابل به‌نحوی آن را تلاشی سازمان‌یافته توسط نهادهای استخباراتی پاکستان می‌دانند، ظاهرا نتوانسته است بر این تظاهر چیره شده یا از شدت آن بکاهد. غنی و حکومت افغانستان، هم‌چنان به دنبال پیگیری گفت‌وگوهای صلح از مجرای پاکستان بوده و باور دارند که بی‌ثباتی افغانستان به‌معنای بی‌ثباتی منطقه است. از جانب دیگر، کابل هنوز گمان می‌کند که دشمنیِ پنهانی و اعلام‌نشده‌ای میان کابل و اسلام‌آباد وجود دارد و این ستیز و دشمنی از مجرای شبکه‌های تروریستی فعال در منطقه دنبال می‌شود.

بنابراین، حملات اخیر، ضمن این‌که اختلافاتی را درمورد «موضع هم‌سان» حکومت وحدت ملی دربرابر پاکستان ایجاد کرده است، اما نتوانسته مقامات دو کشور را، به گفت‌وگوهایی صریح‌تر و پرده‌برداری از یک دشمنی اعلام‌نشده در میان نهادهای‌شان وادار کند. اینک، پس از چند ماه، مقامات حکومت وحدت ملی، بار دیگر، به همان تظاهر بر دوستی با پاکستان برمی‌گردد اما به این حقیقت می‌‌رسد که دشمنی پنهانی پاکستان‌ها با کابل، هم‌چنان ادامه دارد.

انتهای پیام