شفقنا افغانستان – سازمان غذا و کشاورزی ملل متحد (فائو) هشدار داده است که فصل بارندگی امسال در افغانستان بهگونهای نگرانکننده، خشکتر و گرمتر از حد معمول آغاز شده است؛ وضعیتی که میتواند بحران آب و غذا را در این کشور تشدید کند.
به گزارش خبرگزاری شفقنا افغانستان، بر اساس اعلام فائو، پیشبینیهای فصلی نشان میدهد که الگوی آبوهوایی «لانینیا» احتمال کاهش بارندگی و افزایش دما را در بخشهای گستردهای از افغانستان، بهویژه در آغاز زمستان، تقویت کرده است.
در گزارش این سازمان آمده است که دادههای چندین مدل پیشبینی بارش برای بازه زمانی نوامبر ۲۰۲۵ تا جنوری ۲۰۲۶ نشان میدهد که میزان بارندگی در اکثر مناطق کشور کمتر از حد متوسط خواهد بود.
فائو تأکید کرده است که این وضعیت بهطور خاص مناطق مرتفع شمالی، شمالشرقی و مرکزی افغانستان را تحت تأثیر قرار میدهد؛ مناطقی که نقش کلیدی در ذخیره برف و تأمین منابع آب دارند.
این نهاد همچنین هشدار داده است که انباشتهشدن برف در فصل جاری بسیار پایین است؛ عاملی که پیامدهای مستقیم و بلندمدتی بر منابع آب، کشاورزی و امنیت غذایی کشور خواهد داشت.
«تداوم خشکسالی»
افغانستان در سالهای اخیر با یکی از شدیدترین دورههای خشکسالی خود روبهرو بوده است؛ بحرانی که بهطور مداوم زندگی میلیونها نفر را تحت تأثیر قرار داده است.
کاهش بارندگی و کمبود برف باعث افت شدید سطح آبهای زیرزمینی، خشکشدن چاهها و کاهش جریان رودخانهها شده است؛ منابعی که ستون فقرات کشاورزی سنتی افغانستان را تشکیل میدهند.
کشاورزان در بسیاری از ولایتها، بهویژه در مناطق وابسته به ذوب برف، با کاهش چشمگیر تولید گندم و دیگر محصولات اساسی روبهرو شدهاند و این موضوع معیشت آنان را به خطر انداخته است.
دامداران نیز از این بحران بینصیب نماندهاند؛ چرا که کمبود علوفه و آب، موجب افزایش تلفات دام و کاهش درآمد خانوادههای روستایی شده است.
بر اساس گزارش فائو، فصل برف ۲۰۲۵/۲۶ با کمترین سطح «آب معادل برف» در ۲۵ سال گذشته آغاز شده که نشانهای آشکار از کمبود هیدرولوژیکی بحرانی در کشور است.
این کمبود، فشار مضاعفی بر سیستمهای آبیاری وارد کرده و چشمانداز کشاورزی در بهار ۲۰۲۶ را با ابهام و نگرانی جدی مواجه ساخته است.
«پیامدها و راهحلها»
پیامدهای این بحران تنها به بخش کشاورزی محدود نمیشود، بلکه امنیت غذایی میلیونها نفر را نیز تهدید میکند.
بر اساس تازهترین گزارش «طبقهبندی یکپارچه فاز امنیت غذایی» (IPC)، پیشبینی میشود که ۱۷٫۴ میلیون نفر در زمستان پیشرو با ناامنی غذایی شدید مواجه شوند.
کاهش تولید داخلی مواد غذایی، افزایش قیمتها و وابستگی بیشتر به واردات، فشار اقتصادی مضاعفی بر خانوادههای کمدرآمد وارد کرده است.
این در حالی است که کمکهای بشردوستانه به افغانستان کاهش یافته و نهادهای امدادرسان با کمبود منابع مالی روبهرو هستند.
کارشناسان تأکید میکنند که مدیریت بهتر منابع آب، سرمایهگذاری در سیستمهای آبیاری مدرن و حمایت از کشاورزی مقاوم در برابر خشکسالی میتواند بخشی از راهحل باشد.
همچنین، افزایش کمکهای بینالمللی، برنامههای معیشتی جایگزین و سیاستهای پایدار اقلیمی، برای جلوگیری از تشدید بحران انسانی در افغانستان ضروری دانسته میشود.
